2017-18

Σκοπός του μαθήματος είναι να εισάγει την έννοια του «πολιτικού» στην ανθρωπολογία και ταυτόχρονα να προσδώσει στον όρο μια ιστορική διάσταση. Το βασικό ζήτημα για το οποίο γίνεται λόγος είναι οι ποικίλες αναπαραστάσεις του «άλλου» και οι σχέσεις ή δυνάμεις που δημιουργούνται από πλέγματα οικονομικών, πολιτικών, πολιτισμικών ή άλλων αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων.

Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η μελέτη της θρησκευτικής λαογραφίας, και συγκεκριμένα των μορφών της λαϊκής θρησκευτικότητας και της παραδοσιακής θρησκευτικής συμπεριφοράς του ελληνικού λαού. Μελετώνται επίσης εθιμικές μορφές, που εξετάζονται διαχρονικά, αλλά και στις σύγχρονες μορφές τους. Γίνονται ιδιαίτερες αναφορές σε έθιμα του κύκλου της ζωής, του ετήσιου εορτολογικού κύκλου, καθώς και σε νέες εθιμικές μορφές που προσδιορίζουν τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου.

Το αντικείμενο της σειράς μαθημάτων είναι ο υλικός πολιτισμός και οι κοινωνίες κατά την Παλαιολιθική, Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολίας. Ο στόχος του μαθήματος είναι να παρουσιαστούν συνοπτικά τα δεδομένα που αφορούν την χωροταξική οργάνωση, την αρχιτεκτονική, τις ταφικές πρακτικές και τον υλικό πολιτισμό των προϊστορικών κοινωνιών κατά τις βασικές περιόδους της προϊστορίας στις επιμέρους περιοχές, όπως και οι ερμηνείες και οι απόψεις σχετικά με την οικονομία, την κοινωνική οργάνωση και τις κοινωνικές σχέσεις.

Εξετάζονται οι επιμέρους μορφές της ελληνικής λαϊκής χειροτεχνίας (αγγειοπλαστική, ξυλογλυπτική, χαλκοτεχνία, αργυροχρυσοχοϊα, υφαντική, ζωγραφική, αρχιτεκτονική), όπως επίσης το λαϊκό θέατρο, αλλά και ο λαϊκός κινηματογράφος, από την πλευρά του περιεχομένου, της τεχνικής, της θεματολογίας, της μορφολογίας και των προϊόντων τους. Ιδιαίτερες αναφορές γίνονται στην παραδοσιακή τεχνολογία, στα εργαστήρια, τις οικονομικές σχέσεις τους, την κοινωνική θέση των μαστόρων, τα δίκτυα διαθέσεως των προϊόντων και την συμβολή τους στη διαμόρφωση του λαϊκού γούστου.