Τοπικές ενδυμασίες από ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ

ΑΡΧΕΙΟ 2452

ΤΟΠΑΛΙΔΟΥ ΜΥΡΟΦΟΡΑ

ΑΕΜ:3281

Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ

ΘΕΜΑ: ΣΥΛΛΟΓΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ , ΝΕΑ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑ ΔΡΑΜΑΣ

Β. Ένδυμα, υπόδεση , κόμμωση και καλλωπισμός

  Οι πρόσφυγες του 1922 , οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα , τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες , είτε μικροί είτε μεγάλοι συνέχισαν να φορούν για ένα χρονικό διάστημα το ρουχισμό με τον οποίο ήρθαν  από τα μέρη που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν . Όσα ήρθαν από την περιοχή του Καρς φορούσαν παραδοσιακές φορεσιές επηρεασμένες από τη  ρωσική μόδα . Τα ποντιακά όσοι τα είχαν , δεν τα φορούσαν , τα φύλαγαν για καλύτερες μέρες θα ήθελα λοιπόν να ξεκινήσω την περιγραφή της παραδοσιακής ένδυσης , με τη γυναικεία φορεσιά . Η γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά ονομάζεται ζαρίνα και ζουπούνα. Φοριέται πάνω από το πουκάμισο και το σαλβάρι . Καλύπτεται από τη ζακέτα και την ποδιά( φοτάν)    .  Μοιάζει με ρόμπα , αλλά είναι εφαρμοστή στο σώμα , και τα μανίκια είναι στενά ,κεντητά και φτάνουν ως τον καρπό . Λίγο πιο πάνω από τον αφαλό κουμπώνει με τρία-τέσσερα κουμπιά, που είναι πολύ κοντά το ένα με το άλλο και εφαρμοστά ,  για να κρατούν το στήθος ψηλά , όπως ο στηθόδεσμος.

  Κάτω από τη μέση συγκρατείται σφιχτοδεμένη με τη φοτάν και με ζωνάρι . Το ζωνάρι είναι τριγωνικό ύφασμα .Στο κεφάλι , φορούσαν κεφαλόδεσμο ( τσιτ ) και στις γιορτές τη λεγόμενη τάπλαν .

Η ανδρική φορεσιά σε αντίθεση με τη γυναικεία είναι πιο λιτή και ονομάζεται ζίπκα. Τα ζίπκας είναι παντελόνια , συνήθως από τσόχα , με στενά σκέλη και φαρδιά σούρα στο πίσω μέρος. Στη μέση ζωνάρι και ιδιόμορφο κεφαλομάντηλο και αυτό από τσόχα ,το λεγόμενο κουκούλα ή πασλίκ. Συνήθως δε αυτή η φορεσιά συμπληρωνόταν με εξαρτήματα και οπλισμό .(Μερικές διευκρινήσεις μου δίνει η κ. Φούλα Καλτσίδου σχετικά  με την εμφάνιση των κατοίκων της Νέας Σεβαστείας .)

  «Οι γυναίκες φορούσαν φούστα με μπλούζα (ρουπάσκα)  , συνήθως σκούρου χρώματος για να μην φαίνονται οι λέρες όπως στα ανοιχτόχρωμα . Αλλά οι ηλικιωμένες και πάντα οι χήρες φορούσαν επίσης σκουρόχρωμα ρούχα . Και στο κεφάλι πάντα μαντήλα (τσιτ) σκουρόχρωμη ή και άσπρη , όπως οι Ρωσίδες. Το καμίς που φορούσαν οι γυναίκες είναι το αντίστοιχο με το κομπινεζόν της εποχής μας και αντί για σουτιέν φορούσαν το λεγόμενο λιφτζίκ .

  Τα ρούχα που φορούσαν όταν εργάζονταν οι άντρες ήταν βέβαια από ύφασμα χαμηλής ποιότητας ή και καλής ποιότητας αλλά ήδη παλιωμένο και μπαλωμένο . Στο χωράφι δεν θα φορούσαν μέστα άλλα τσαρούχια ή παλιό-πάπουτσα. Κάπως έτσι ήταν και των γυναικών η ενδυμασία στην εργασία τους.

  Το πουκάμισο που φορούσαν οι άνδρες λεγόταν καμισόλα , και το μάλλινο (πουλόβερ) λεγόταν φαίκα .  Στα πόδια φορούσαν τα μάλλινα ορτάρα .  Τα αγόρια σκέπαζαν το κεφάλι τους με χρωματιστή μαντήλα , το λεγόμενο λετσέκ τα τσαρούχια τα έφτιαχναν οι άνδρες (άλλα και γυναίκες) από εγχώριο ακατέργαστο δέρμα βοδιού. Κάποιοι όμως τα κατεργάζονταν και αυτά , ήταν τα χασιλαμένα.

 Με τον καιρό όμως άλλαζαν τα πράγματα. Κάποιο ακολουθούσαν περισσότερο τη μόδα , άλλοι άρχισαν να φοράνε κάθε μέρα σακάκια, παντελόνια από ρετσίνα για το καλοκαίρι , από σαγιάκι (μάλλινο) το χειμώνα. Στα πόδια γαλότσες το χειμώνα , πέδιλα το καλοκαίρι . Τραγιάσκα οι αδύνατοι στο χρήμα , ρεπούμπλικο οι εύποροι .

  Οι ηλικιωμένες γυναίκες που φυλάγονταν από το κρύο για πολλές δεκαετίες φορούσαν και δεύτερο κεφαλομάντηλο ,κάτι σαν τραπεζομάντηλο με κρόσσια (πισκίλα) . Και οι άνδρες άφησαν τα παπάχα και φορούσαν το καλοκαιρινό ψάθινα . Όσον αφορά το καλλωπισμό τους οι άνδρες άλλοι ξυρίζονταν άλλοι άφηναν γενειάδα . Τα μαλλιά τα έκοβαν όχι σύρριζα και όχι πάντα σε κουρέα . Οι γυναίκες ήταν με πλεξούδες . Σιγά-σιγά και δειλά άρχισαν  να κόβουν τα μαλλιοκέφαλα  αλά φράγκα . Μετά περμανάντ και τα μοντέρνα .

 Το θέμα αυτό της ένδυσης , υπόδεσης και καλλωπισμού θα ήθελα να το κλείσω με τη παρακάτω μαρτυρία της Κ. Κούλας Παυλίδου .

« Τα νεαρά κορίτσια ήταν επόμενο να κυνηγούν περισσότερο τις νέες μόδες αλλά και οι νεαροί κατά ένα ποσοστό , χωρίς όμως να μιμούνται κάτι το γυναικείο , όπως βλέπουμε να γίνεται σήμερα. Τα κορίτσια φορούσαν φορέματα , ζακέτες και ψηλά τακούνια . Και οι νεαροί κουστούμι ή σπορ παντελόνι και σακάκι διαφορετικού χρώματος . Όλα παραγγελιά στους ράφτες .»