Τοπικές ενδυμασίες από ΔΙΚΑΙΩΝ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Εισαγωγή στη Λαογραφία

Μ.Γ Βαρβούνης

Επίθετο: Κουκουράκη

Όνομα: Δήμητρα

AEM: 3227

Εξάμηνο σπουδών: Α’

Έτος: 2011-2012

Τόπος συλλογής λαογραφικού υλικού: Δίκαια Έβρου

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός.

Ανδρικές φορεσιές:

Οι ανδρικές φορεσιές που μοιάζουν και περισσότερο μεταξύ τους αποτελούνταν από το πουτούρι ( φαρδύ παντελόνι, βράκα σκουρόχρωμη), το ζωνάρι (γύρω στα τρία μέτρα, βυσσινί), τη φανέλα, το αντέρι (πουκαμίσα βαμβακερή στον αργαλειό κεντημένη και τα μανίκια λευκά), το σακάκι ή χουμπάς, το κάλυμμα της κεφαλής φέσι ή το «σιαρβέρα» τα μπάλια ειδικά ποδοπανιά αντι για κάλτσες κι από πάνω τα τσαρούχια. Όταν δεν φόραγαν τα ποδοπάνια, φορούσαν τα γεμυνιά, παντόφλες.

Τα καλοκαιρινά παντελόνια ήταν βαμβακερά από γαλάζιο ύφασμα και λέγονταν «βρακιά», εξ’ ου και η ονομασία «γαλαζοβράκης».

Το γιλέκο που λέγεται «γκομιζέλα» είναι βαμβακερό υφαντό στολισμένο με «παλιά» κεντίδια. Στα πόδια φορούσαν το χειμώνα μαύρες μάλλινες κάλτσες με σχέδια από λευκές χάντρες και «τερλίκια» τα οποία ήταν πλεκτά στο χέρι με βελόνες.

Γυναικείες φορεσιές:

Οι γυναικείες φορεσιές αποτελούνται από το πουκάμισο (κομπινεζόν με δαντέλα) το μεσοφόρι, το ζιπούνι (εσωτερικό γιλέκο) τη μπλούζα, το κοντογούνι, τη μαντίλα που ήταν μεταξωτή και κεντημένη.

Οι γριές φορούσαν μαύρο τσεμπέρι, ενώ οι μεσήλικες τη «ρέντα» που ήταν στενόμακρο ύφασμα με ραμμένα ασημένια νομίσματα και κατέληγε σε χάντρες και κωσταντινάτα φλουριά. Το κόσμημα αυτό, η ρέντα, στερεωνόταν πάνω στις «μπουρμπούλες» τις μαντίλες.

Η «Μπουρλιά» έδειχνε την κοινωνική θέση και τον πλούτο, αν ήταν ελεύθερη ή παντρεμένη «Σιαλένιο» ροζ βαθύ φουστάνι φορούσαν όταν προετοίμαζαν γάμο.

Πουλόβερ μάλλινο πλεκτό-γκαμτσέλα, γιλέκο, γούνα «τζαμαντάνι» από μετάξι. Ήταν το γιορτινό μας… Τα λαγγίολια» ήταν κομμάτι του φουστανιού. Οι «κορπορήτρες» χρησίμευαν για το βύζαγμα. Τα σχέδια που χρησιμοποιούνταν ήταν τριαντάφυλλα, τριφύλλια, γαϊτάνια και καγκέλια.

Η ποδιά είχε μαργαρίτες, με γεράνια χρώματα. Η πλουμισμένη ήταν πιο αυστηρή ποδιά, στο κάτω μέρος ήταν τα «παξιμάδια». Βασικό μοτίβο το πάνω μέρος «παίζε με την ηλικία της γυναίκας ή γεωμετρικά σχέδια. Η χρωματιστή ποδιά φοριόταν ως 40 χρονών «με μισό πλουμίδι» για ηλικιωμένες με οριζόντιες γραμμές. Η ποδιά αποτελεί το πεδίο για αυτοσχεδιασμό και καλλιτεχνική δημιουργία, ήταν αυστηρή και οργανωμένη.

Η «πχάμσο» έδειχνε την ηλικία της γυναίκας. Χρωματιστές κορδέλες τρείς ή πέντε κρέμονταν από πίσω όταν ήταν έγκυος, καταξιώνονταν η «νυφούδα».

(Μαυροφρύδου Κυριακή)

Οι γυναίκες φορούσαμε φουστάνι ‘η αλλιώς (ρόμπα), το αποκαλούσαμε το οποίο ήταν υφαντό.

Για τα παιδιά ύφαινα στο αργαλειό τα ρούχα τους μόνη και με μαλλί από τα ζώα μας  (τα πρόβατα που είχαμε). Τις ζακετούλες τους τις έπλεκα το βράδυ πάλι μόνη μου σ’ ένα δωμάτιο με αναμένή την λάμπα πετρελαίου.

Καμιά φορά έρχονταν και κάνα δύο γειτόνισσες και θα τα πλέκαμε όλες μαζί παρέα, καθώς θα μιλούσαμε.

Για παπούτσια φορούσαμε τα τσαράπια ή τερλίκια και στην αυλή γκαλέτσια (ξύλινα σαμπό) και ένα καλό ζευγάρι παπούτσια είχαμε για την εκκλησία την Κυριακή.

Τα παιδιά στο σχολείο φορούσαν μπλε ποδιά μέχρι το γόνατο και άσπρο γιακά στη λαιμόκοψη.

Τα μαλλιά τα χτενίζαμε και πλέκαμε πλεξούδες, τα δέναμε με άσπρη κορδέλα στην άκρη.

Τα μωρά τα ράβαμε φουστανάκια υφαντά μόλις μεγάλωναν λίγο και τα βγάζαμε από τις πάνες.

(Ζηκίδου Τασία)