Τοπικές ενδυμασίες από ΠΟΤΑΜΙΑΣ, Δ. ΘΑΣΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ  ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ  ΘΡΑΚΗΣ

Τμήμα : Ιστορίας και Εθνολογίας

 

 

Μάθημα : Εισαγωγή στην Λαογραφία

Διδάσκων : κος. Βαρβούνης

Τίτλος Εργασίας : Συλλογή Λαογραφικού Υλικού της Ποταμιάς της Θάσου

 

 

Ονοματεπώνυμο : Λάσκαρη Χαρίκλεια

ΑΕΜ : 553400

Εξάμηνο : Α’

Ακαδημαϊκό Έτος : 2012 – 2013

 

 

 

 

 

ΕΝΔΥΜΑ, ΥΠΟΔΕΣΗ, ΚΟΜΜΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ

Α). Ένδυμα

«Τα ρούχα τα φτιάχναμε εμείς, συνήθως μάλλινες ζακέτες και ό, τι ύφασμα και να είχαμε το κάναμε ρούχα στον αργαλειό. Οι γυναίκες φορούσαν φουστάνια μακριά και πλεκτές ζακέτες, και τα κορίτσια τα μικρά φορούσαν φούστες. Οι άντρες φορούσαν παντελόνια βράκες. Τα ρούχα τα φτιάχναμε εμείς οι γυναίκες. Παίρναμε τα μαλλιά απ’ τα πρόβατα, τα πλέναμε, και στη λέρα που βγάζαν βάζαμε μπογιά, και μετά βάφαμε το μαλλί, και ύστερα το πλέκαμε στον αργαλειό και το κάναμε ρούχα, ζακέτες, κουβέρτες, χαλιά, κουρελούσες κ.ά.»

 

«Λάσκαρη Χαρίκλεια, Ετών 82»

 

«Η γυναικεία φορεσιά αποτελούνταν από το φστάνι, το πκάμισο, την ποδιά, το ζουνάρ, το σπαλέτο και τα σκφούνια. Τα φστάνια είχαν χρώμα ροζ, γαλάζιο και άλλα μονόχρωμα με λουλούδια. Ήταν αμάνικα και μακριά μέχρι τον αστράγαλο, και γύρω από το σχίσιμο του λαιμού και στην άκρη του φουστανιού ήταν στολισμένα με χρυσαφί σιρίτια και πολύχρωμα γαϊτάνια. Το πκάμισο ήταν μακρύ μέχρι τον αστράγαλο και από κάτω έχει δαντέλα με κουτσούδες πλεκτές με το βελονάκι. Και οι κουτσούδες και η δαντέλα ήταν άσπρα. Τα μανίκια ήταν κοντά και δεν έβγαινε πολύ το πουκάμισο από το χέρι, ίσα-ίσα για να φαίνεται η δαντέλα, και πάνω από το πκάμισο φορούσαμε τον αλατζά, που ήταν κοντό γιλέκο βελούδινο ή μεταξωτό με στενά μανίκια που έφταναν μέχρι τα χέρια. Ήταν κεντημένος με χρυσό χρώμα, ενώ ο πιο καθημερινός με μαύρο, αλλά συνήθως είχε χρώμα κόκκινο, καφέ, βυσσινί, πράσινο και κυπαρισσί

Οι άντρες, ως παραδοσιακή φορεσιά εκείνα τα χρόνια, φορούσαν άσπρο πκάμισο και ένα σταυρωτό γιλέκο με ένα χρυσό γαϊτάνι, που σχημάτιζε ένα σχέδιο στις άκρες του γιλέκου. Στην μέση φορούσαν φαρδύ μάλλινο ζωνάρι με κάθετες πολύχρωμες λεπτές ρίγες, γαλάζιες, πράσινες, κόκκινες, κίτρινες, για να σπάει η μονοτονία. Και από κάτω φορούσαν μια μαύρη βράκα, που έκλεινε κάτω από το γόνατο.»

 

«Ντινελίκα Σταμάτα, Ετών 65»

 

 

Β) Υπόδεση

«Οι γυναίκες τότε φορούσαν τσόκαρα φτιαγμένα με ξύλο από τους άντρες. Οι άντρες φορούσαν τσαρούχια που τα φτιάχνουν οι ίδιοι, σκότωναν γουρούνια χοιρινά, τα ξυρίζανε από τις τρίχες τους, τα κρεμούσανε στον ήλιο μέχρι να ξεραθεί το κρέας τους, και όταν ξεραινόταν, το τυλίγανε γύρω από το πόδι και μετά τα φορούσαν.»

 

«Λάσκαρη Χαρίκλεια, Ετών 82»

 

«Οι γυναίκες στα πόδια φορούσαν σκφούνια, που ήταν άσπρες κάλτσες (τσουράπια), πλεκτές με βελόνες. Τον χειμώνα ήταν μάλλινες και το καλοκαίρι βαμβακερές. Για παπούτσια φορούσαν βελούδινες παντόφλες και πασούμια. Οι άντρες φορούσαν παπούτσια απλά, χαμηλά και πρακτικά. Από μέσα φορούσαν κάλτσα άσπρη και μάλλινη.»

 

«Ντινελίκα Σταμάτα, Ετών 65»

 

 

Γ) Κόμμωση

«Στο κεφάλι οι γριές φορούσαν μαντήλια φτιαγμένα με τα στάχια από τα σιτάρια, τα πλέκαμε σε πλεξούδες και φτιάχναμε καπέλα πλεχτά και σκούφους για τον χειμώνα. Τα μαλλιά τα είχαμε πλεξούδες πιο πολύ, και καμιά φορά μπορεί να τα κόβαμε κοντά μεταξύ μας, η μία κοπέλα έκοβε τα μαλλιάς της άλλης.»

 

«Λάσκαρη Χαρίκλεια, Ετών 82»

 

«Οι γυναίκες στο κεφάλι φορούσαν το σπαλέτο, που ήταν μια λουλουδάτη λευκή μαντίλα μεγάλων διαστάσεων που κατέληγε σε καρκάλια, που ήταν κρόσσια φτιαγμένα με κομμάτια από σκισμένα ρούχα. Κάτω από αυτό, φορούσαν ένα μικρό φέσι, με το οποίο τύλιγαν τις πλεξούδες τους. Οι γυναίκες τότε είχαν πολύ μακριά μαλλιά και οι πλεξίδες τους έφταναν μέχρι την κλείτσα, δηλαδή την κλείδωση του γονάτου. Επίσης, φορούσαν και το σαρίκι, ένα μαντίλι σε σκούρο χρώμα, συνήθως βυσσινί καφέ ή κροκοκίτρινο. Οι άντρες στο κεφάλι φορούσαν μαύρο φέσι καθιστό με μύτη στο μπροστά μέρος.»

 

«Ντινελίκα Σταμάτα, Ετών 65»

 

Δ) Καλλωπισμός

« Οι γυναίκες τότε στολίζονταν και με κοσμήματα. Στην λαιμουδιά φορούσαν χρυσές καρφίτσες και καδένες. Η καδένα που φαινόταν μπροστά λεγόταν μπρούστο, και ήταν διακοσμημένη με κόκκινες, μπλε και κίτρινες πολύτιμες πέτρες. Το μπρούστο το βάζανε πάνω στο φστάνι, στα νερβύρια. Στα αυτιά κρεμούσαν σκλαρίκια, τα ενώτια. Οι πλούσιες γυναίκες συνήθιζαν να βάζουν φλουριά στην ποδιά τους. Φορούσαν επίσης ασημένια βραχιόλια, εντυπωσιακά και περίτεχνα περιδέραια και δαχτυλίδια. Τα ενώτια που φορούσαν στα αυτιά ήταν διακοσμημένα με άνθη.»

 

«Ντινελίκα Σταμάτα, Ετών 65»