Τοπικές ενδυμασίες από ΣΤΕΡΝΑΣ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Ραϊκούδης Α. Ευάγγελος                                       

2020

Α.Μ 2900

Εργασία: Λαογραφική ανασκόπηση του τόπου μου

Τόπος

Στέρνα Ορεστιάδος 

Ράτσα

Μαρήδες ή Γαλοζοβράκιδες ή παραπαγγαίει

Β. Ένδυμα, υπόδεση κόμμωση και καλλωπισμός.

Τα ενδύματα των στερνιωτών ήταν υφαμένα στον αργαλειό. Στον αργαλειό ύφαιναν τα πουκάμισα, τα φουστάνια, τα πουτούρια (παντελόνια), τα γιλέκα, τα βρακιά, τα τγιαμπαντάνια (σακάκια), τα μπγιάλια (ύφασμα χοντρό που δενόταν γύρω από τα πόδια για να μην τρυπάει το κρύο και τα αγκάθια τα πόδια των αντρών), σεντόνια, μαντίλια, και γενικά την προίκα της γυναίκας.

Ανδρική ενδυμασία

Το καλοκαίρι φορούσαν άσπρο βαμβακερό πουκάμισο κεντημένο στα μανίκια και στο γιακά όπως και το μπλε χαρακτηριστικό πουτούρι (ημικοντό) χωρίς κουμπιά, με λάστιχο στη μέση και πολύ στενό στα πόδια. Στη μέση τύλιγαν το ζ΄ναρ από καθαρό μαλλί με άσπρες ρίγες και κρόσσια. Από πάνω φορούσαν κοντό γιλέκο χωρίς μανίκια, τσόχινο κεντημένο με κουμπιά. Μόλις έπιαναν τα κρύα πάνω από το ημικοντό φορούσαν το μαύρο πουτουρί και πάνω από το γιλέκο το τγιαμπατάν. Όταν έπιαναν τα πολλά τα κρύα φορούσαν γιουμπουρλούκ (κάπα χωρίς μανίκια). Στο κεφάλι φορούσαν σαρίκ (λωρίδα από ύφασμα με κρόσια στις άκρες). Στα πόδια φορούσαν τα μπιάλια και τσαρούχια από γουρουνόπετσο.

Γυναικεία ενδυμασία

Οι Στερνιώτισσες φορούσαν πουκάμισο από άσπρο βαμβακερό ύφασμα υφασμένο στον αργαλειό. Ήταν μακρύ και έφτανε μέχρι τα γόνατα. Πάνω από το πουκάμισο φορούσαν φουστάνι. Αυτό ήταν ενιαίο, χωρίς μανίκια στο γαλάζιο χρώμα. Ήταν κεντημένο στις άκρες με πολλά χρώματα. Στη μέση φορούσαν ποδιά υφαντή, κεντημένη με μάλλινες χρωματιστές κλωστές. Πάνω από το φουστάνι φορούσαν γιλέκο διακοσμημένο με γαϊτάνια. Πάνω από το γιλέκο έμπαινε λιμπαντές (σακάκι) από μάλλινο, μαύρο ύφασμα. Όλα αυτά τα σκέπαζε το τσιπούνι (παλτό) από μαύρο χοντρό μάλλινο ύφασμα που από μέσα είχε ραμμένη προβιά. Το τσιπούνι είχε στις τσέπες και στα μανίκια κεντήματα. Στα πόδια φορούσαν τα τσουράπια (κάλτσες μάλλινες που έφταναν μέχρι το γόνατο). Για παπούτσια φορούσαν τα γεμένια που ήταν δερμάτινα. Τα πατούσαν στο πίσω μέρος και ήταν σαν παντόφλες.

Οι γυναίκες δεν έκοβαν τα μαλλιά τους. Τα χτένιζαν, τα μεγάλωναν και τα έκαναν κοτσίδες. Λίγο πριν το θάνατό τους τα έκοβαν και τα χάριζαν στις κόρες ή στις εγγονές τους. Πάνω από τα μαλλιά φορούσαν τσεμπέρι (μαντίλα κίτρινη) και πάνω από το τσεμπέρι έβαζαν μαμούκα, δηλαδή ένα κομμάτι άσπρο ύφασμα κεντημένο στις άκρες. Οι Στερνιώτισσες φορούσαν πλούσια κοσμητά στις γιορτές που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Συνήθως φορούσαν: Τα τυλίτσια ή ντουμπλοκρέμαστο που φορούσαν στο μέτωπο. Από αυτό - που είχε σχήμα που έμοιαζε με ρίγα δέντρου - κρεμόταν φλουριά (ντούμπλες). Φορούσαν σκουλαρίκια και στο λαιμό το Άσημο γκιόρντανο από επιχρυσωμένο ασήμι. Πάνω στο στήθος καρφίτσωναν μια αλυσίδα γεμάτη με φλουριά. Στα χέρια φορούσαν βραχιόλια ασημένια. Φορούσαν μόνο ένα δαχτυλίδι μετά τον αρραβώνα που είχε μέσα χαραγμένα τα αρχικά του ζευγαριού. Το πιο εντυπωσιακό από όλα ήταν το Ασημοζώναρο, πανέμορφη και βαριά ζώνη με πόρπη που κατασκευαζόταν από χαλκό ήταν επιχρυσωμένο και είχε πάνω πολύτιμες πέτρες. Στο κέντρο του Ασημοζώναρου ήταν χαραγμένος ο Δικέφαλος Αητός. Δυστυχώς δεν σώζονται πολλά από αυτά γιατί το 1982, τα αγόρασε σε πολύ καλή τιμή ένας πλανόδιος Αθηναίος. Όταν οι Στερνιώτισσες πήραν χαμπάρι την αξία αυτού που «χάρισαν» ήταν αργά.