Τοπικές ενδυμασίες από ΜΕΣΗΣ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Κοτσίλα Παρασκευούλα

Μ.Γ. Βαρβούνης

Εργασία για την Μέση Ροδόπης

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

Οι άντρες φορούσαν τσακίρια και γελεκάκια, τα τζαμάνια ή τζιμεντάνια, με άσπρες κεντητές κάλτσες από τήρα ή μάλλινες από ξόμπλια. Το τσιπούνι, το πουκάμισο, ήταν και αντρικό και παιδικό. Στο λαιμό έβγαζαν κεντητό μαντήλι και κόκκινο φέσι με μαύρη φούντα στο κεφάλι. Φορούσαν κόκκινο ζωνάρι και στα πόδια καντούρια, αλλά το καλοκαίρι ελαφρά παπούτσια. Τις τουλούμπες. Οι ‘’βασκούμενοι’’ φορούσαν χρυσή αλυσίδα με ρολόι στο ζωνάρι, Οι γεραιότεροι φορούσαν γκέτες, λωρίδες υφάσματος που τις τύλιγαν στην κνήμη. Οι γυναίκες στο κεφάλι φορούσαν άσπρα μαγνάδια ή μεταξωτές σκέπες σε διάφορα χρώματα. Τις καθημερινές είχαν απλά μαγνάδια άσπρα, μαύρα, καφετί, σταχτί .Στα γιορτινά μαγνάδια  έβαζαν χρωμάτινες πούλιες και χάντρες. Στα πανηγύρια φορούσαν και το ρουσάκι.

Είχε πάστες (πλισέ) κουφωτή, ό,τι χρώμα ήθελε η κάθε μία. Κάτω φορούσαν τα γιορτινά τσιτιόνια. Χαμηλά στις γάμπες τα γύριζαν και τα έκλειναν όπως οι βράκες. Στη μέση τα τσιτόνια τα γύριζαν και τα έδεναν βρακοθηλιά. Στα μανίκια ήταν όπως το πουκάμισο, φουσκωτό. Ποδιά δε γορούσαν τις γιορτές. Για τα πανηγύρια αγόραζαν απλές, ίσιες, καλής ποιότητας κάλτσες, τα τσουράπια. Για τις καθημερινές έπλεκαν οι ίδιες με τήρα. Οι παντρεμένες φορούσαν γιορτινή ζακέτα από πηλούσι. Η ζακέτα αυτή ήταν μακριά, μαύρη και γυαλιστερή. Τα καλά παπούτσια ήταν χοντρά με τακούνια. Στις λάσπες φορούσαν πάντα γαλέτσια.  Βράκα έλεγαν τη μαύρη φορεσιά για κάθε μέρα και όταν δούλευαν φορούσαν ποδιά. Τα κορίτσια, τα μαλλιά τα χτένιζαν ίσια με δυο πλεξούδες πάντα. Τις γιορτές οι γυναίκες αν δεν είχαν πλεξούδες, έπαιρναν ξένες ή είχαν από τα δικά τους μαλλιά από παλιά και τις έβαζαν να φίνονται. Τις γιορτές, τα μαλλιά και τις πλεξούδες τα έβαφαν με κινά ( χένα). Τις καθημερινές τις πλεξούδες ή τα τυλιγμένα μαλλιά, τα έκαναν κοκολέτα και τα τύλιγαν με τη σκέπη. Βάφονταν και έβαζαν φτιασίδια που παρασκεύαζαν με υλικά αγορασμένα απ’το  κεσσάνι . Επιπλέον, έκαναν μάσκες για το πρόσωπο με αβγό και ζάχαρη.