Τοπικές ενδυμασίες από ΝΕΑΣ ΚΑΡΒΑΛΗΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Αδαμίδου Ευτυχία

Εργασία με θέμα: «Λαογραφικές πληροφορίες για το χωριό Νέα Καρβάλη Καβάλας»

Α΄ Εξάμηνο 2008-2009

Όσον αφορά τώρα την ενδυμασία, η κυρία Γαλαζόγλου αναφέρει το εξής: «Πολλά ρούχα, δεν είχαμε. Άντε το πολύ, δύο καλές φορεσιές. Και αυτές ήταν δώρο. Θυμάμαι, όταν ήμουν μικρή, η νονά μου, μου είχε φέρει ένα γαλάζιο φόρεμα. Μου άρεσε πάρα πολύ! Και ήθελα να το φοράω συνέχεια. Όμως βλέπεις, είχαμε δουλειές στα χωράφια. Οπότε η κύρια ενδυμασία μας ήταν παντελόνια παλιά και μπλούζες επίσης παλιές. Φορούσαμε και γαλότσες! Βλέπεις, η δουλειά μας επέβαλε ένα συγκεκριμένο είδος αμφίεσης.». Παρατηρούμε λοιπόν, πως οι άνθρωποι της τότε εποχής, δεν είχαν ποικιλία ρούχων. Αντίθετα, τα ρούχα τους ήταν λίγα και πολλές φορές, αναγκάζονταν να τα φορούν για αρκετές ημέρες. Οι γυναίκες, είχαν στην άκρη κάνα δύο φορέματα, τα οποία τα φορούσαν στην εκκλησία, στους γάμους, στις γιορτές και γενικά, σε διάφορες πολιτισμικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Είχαν ένα ζευγάρι καλά παπούτσια, ενώ για καθημερινή χρήση είχαν τις γαλότσες. Οι άνδρες φορούσαν πάνω κάτω τα ίδια ρούχα που φορούσαν οι γυναίκες στην δουλειά τους. Είχαν και αυτοί μια καλή φορεσιά. Στις διάφορες εκδηλώσεις, φορούσαν ένα κοστούμι και τα καλά τους παπούτσια. Η κόμμωση για τους άνδρες, ήταν η συνηθισμένη. Δηλαδή κοντά μαλλιά. Άλλοι άφηναν και μουστάκι, το οποίο προσέδιδε κύρος. Οι κοπέλες ήταν αυτές που ενάλλασσαν τα μαλλιά τους με διάφορες κομμώσεις και διάφορα διακοσμητικά καλύμματα του κεφαλιού. Άλλοτε κοντά και άλλοτε μακριά. Τα μακριά μαλλιά κοσμούσαν χρωματιστές κορδέλες είτε κρατώντας τις τρίχες απ’ το μέτωπο, είτε κρατώντας την πλεξούδα. Η κυρία Κατερίνα μου είπε: «Μου πήρε μια φορά η μαμά μου ένα κολιέ, που μου άρεσε και ταίριαζε με το φόρεμά μου. Είχα και σκουλαρίκια. Δεν τα αγόρασα εγώ. Η μητέρα μου δεν τα ήθελε και μου τα έδωσε. Ένιωθα πολύ ωραία όταν τα φορούσα. Και μάζευα και τα μαλλιά μου για να φαίνονται». Ωστόσο, δεν υπήρχε μόνο η καθημερινή ενδυμασία, καθώς οι κάτοικοι είχαν φέρει μαζί τους και κάποιες παραδοσιακές στολές για να μην ξεχάσουν ποτέ την πατρίδα τους.

Τις στολές αυτές, τις φορούσαν κυρίως σε εκδηλώσεις που διοργανώνονταν προς τιμήν της πατρίδας τους της Καππαδοκίας. Η γυναικεία παραδοσιακή ενδυμασία ήταν η εξής: Φαρδύ βαμβακερό εσώρουχο ως τους αστραγάλους, με μακρύ κεντρικό τμήμα, έντυνε τα πόδια. Πολλές φορές είχε κεντητό ή επίρραπτο κάτω μέρος. Από πάνω φορούσαν ένα μακρυμάνικο ένδυμα ως τους αστραγάλους, ελαφρώς τραπεζιόσχημο. Αυτό, φτιαχνόταν συνήθως από ύφασμα του αργαλειού. Πάνω απ΄αυτό, φορούσαν αμάνικο εφαρμοστό ένδυμα ως την μέση, που κούμπωνε μπροστά που φτιαχνόταν από συσλούτς, δηλαδή από τσόχα και βαμβάκι με απλό κέντημα. Μακριά ορθογώνια ποδιά, με χρηστικό χαρακτήρα, κάλυπτε το μπροστινό τμήμα της φορεσιάς. Η επίσημη τσόχα, συνοδευόταν από τιζλίκια με ταιριαστό κεντητό διάκοσμο. Έδενε στη μέση με κορδόνια που κατέληγαν σε φούντες, τα ράμμαντα. Απαραίτητο, μετά τα δώδεκα χρόνια, ήταν το ζωνάρι, που φοριόταν είτε πάνω απ΄την τιζλίκα, είτε έσφιγγε κατευθείαν το φόρεμα ή την τσόχα. Το χειμώνα φορούσαν επιπλέον ενδύματα, όπως το μπαμπουκλού, ένα γιλέκο με βαμβακερή επένδυση πάνω απ΄το πουκάμισο, ή το κουτούκ, ένα μακρύ επενδυτή μεταξύ φορέματος και τσόχας στην Καρβάλη. Το κεφάλι κάλυπταν με μαντήλι (γεμενί, γιάσμα, τιβαχ, κιβραχ, με χάντρες περιμετρικά) ανοιχτόχρωμο οι νέες, σκουρόχρωμο οι ηλικιωμένες. Σε ολόκληρη την Καππαδοκία υπάρχουν περίτεχνοι και ογκώδεις γαμήλιοι κεφαλόδεσμοι, συχνά αρχαΐζοντες. Το ίδιο συνέβαινε και στην Καρβάλη. Τα μαλλιά τα είχαν σε μεγάλη υπόληψη καθώς φορώντας τις ενδυμασίες αυτές, θα έπρεπε να δώσουν στα μαλλιά τους την κατάλληλη μορφή. Η πιο συνηθισμένη γυναικεία Καππαδόκικη κόμμωση, ήταν οι πλεξούδες, τέσσερις για τα κορίτσια και τις νέες γυναίκες και δύο για τις ηλικιωμένες.

Η ανδρική ενδυμασία, εντάσσεται σε πιο σταθερό τύπο που απαντούσε στην ευρύτερη περιοχή της Καππαδοκίας. Ιδιαίτερα, πέρα από διαφοροποιήσεις κυρίως στα υφάσματα λόγω της τοπικής οικοτεχνίας και των επαγγελματικών ιδιαιτεροτήτων, η ανδρική ενδυμασία ως τα μέσα του 19ου αιώνα, αποτελούνταν από τα εξής: εσώρουχο (βρατσιε), πουκάμισο, παντελόνι, γιλέκο (ισλίτς), ζωνάρι (κεμερ και σιλαχλουλ), σακάκι (σαλτα), επενδυτή: γούνα, κάπα, γιαμψί, ριχτό, αμάνικο με επένδυση φλόκων, εξωτερικά πάνω από ένα στρώμα κετσέ. Στις γαμήλιες και γιορτινές φορεσιές χρησιμοποιούνταν κοσμήματα, κυρίως φλουριά. Το στήθος ανδρών και γυναικών κοσμούσαν σειρές από νομίσματα, ραμμένα σε τσόχα ή περασμένων σε αλυσίδα, ενώ το ζωνάρι των γυναικών έκλεινε με περίτεχνη πόρπη. Οι ανάγκες για υπόδηση καλυπτόταν από την τοπική παραγωγή τσαρουχιών  ή με κάλτσες που έπλεκαν οι γυναίκες. Γιορτινά παπούτσια, ήταν οι δερμάτινες κοντούρες ή τα καλίκια, που κατασκεύαζαν οι υποδηματοποιοί στα μεγάλα εμπορικά κέντρα.

Αυτή ήταν η παραδοσιακή ενδυμασία των κατοίκων της Καρβάλης, η οποία στήριζε συνειδητά την Καππαδοκική παράδοση και παράλληλα σεβόταν και τιμούσε την Καππαδοκική γενιά.