Τοπικές ενδυμασίες από ΚΥΠΡΙΝΟΣ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Εργασία της Κωνσταντίνας Παλιουγιώτη

 

Στο μάθημα της Λαογραφίας 

 

Έτος 2007-2008

 

Εξάμηνο Α΄

 

Χωριό :Κυπρίνος Ορεστιάδας Έβρου

 

Υπεύθυνος καθηγητής: Μ.Γ. Βαρβούνης

 

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός.

α+β Ένδυμα και υποδήματα

‘’Το ένδυμα δε ήταν το ίδιο για όλες τις στιγμές της καθημερινής ζωής. Στο χωράφι, οι γυναίκες φορούσαμε υφασμένη φούστα και ποδιά μέχρι τα γόνατα πλεγμένη στον αστράγαλο. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού φορούσαμε από πάνω άσπρο πουκάμισο, ενώ το χειμώνα μαύρο και προστατεύουμε το κεφάλι μας από τον ήλιο με μία άσπρη μαντήλα. Επίσης το χειμώνα απαραίτητες ήταν οι μάλλινες κάλτσες σε αντίθεση με το καλοκαίρι κάναμε τη δουλειά μας ξυπόλητες.

Οι άντρες όλο το χρόνο φορούσαν ένα μαύρο παντελόνι μακρύ που το ονόμαζαν «βράκα» και από πάνω άσπρο πουκάμισο. Στα πόδια τους έβαζαν, όπως και οι γυναίκες  μαύρες κάλτσες.

Η Καθημερινή φορεσιά, δηλαδή αυτή που φορούσαμε όταν επιστρέφαμε από το χωράφι και κάναμε τις δουλειές που αφορούσαν το σπίτι. Αυτή αποτελούνταν από μία φούστα που ήταν και στενή στη μέση και όσο μάκραινε φάρδαινε και ήταν φτιαγμένη από μαλλί προβάτου. Από πάνω βάζαμε πλεκτή μπλούζα και πάνω της ρίχναμε μία ζακέτα με κουμπιά και γυριστό γιακά πλεγμένη και αυτή στο χέρι. Την φορεσιά αυτή τη φορούσαμε χειμώνα-καλοκαίρι.

Οι άντρες ως καθημερινή φορεσιά είχαν μάλλινο παντελόνι και μπλούζα μάλλινη, πλεκτά και τα δύο στο χέρι και ένα σακάκι μάλλινο υφασμένο στον αργαλειό. Στα πόδια φορούσαν κάλτσες μάλλινες και μάλλινα παπούτσια το χειμώνα. Το καλοκαίρι φορούσαν βαμβακερό άσπρο πουκάμισο και μαύρο παντελόνι, ενώ πάνω τους τις δροσερές νύχτες έριχναν βαμβακερό σακάκι σε μαύρο χρώμα. Είχαν πάνινα παπούτσια και από μέσα φορούσαν όπως και το χειμώνα πλεκτές κάλτσες"

Επίσημη φορεσιά

"Τη φορεσιά αυτή τη φορούσαμε μόνο σε ειδικές περιπτώσεις όπως στο γάμο (όμως αντί για μαντήλα βάζαμε πέπλο) στα πανηγύρια και σε γιορτές γενικά του τόπου μας. Την φορούσαν ακόμη και γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας αλλά διέφεραν από τις νεότερες επειδή οι μαντίλες τους ήταν πιο σκούρες. Αυτή αποτελούνταν από ένα πουκάμισο (εικ. α), ήταν το μακρύτερο φόρεμα και κάτω κάτω είχε κεντημένες διάφορες παραστάσεις όπως επίσης στην "τραχλιά", την λαιμόκοψη δηλαδή και τα μανίκια. Τα κεντήματα αυτά τα στολίζουμε με πέρλες και πούλιες, που έκαναν το φόρεμα αστραφτερό και πλουσιοπάροχο. 

Πάνω στο πουκάμισο φορούσαμε το "φουστάνι" (εικ.β) το οποίο ήταν πιο κοντό από το πρώτο και κυρίως σε κόκκινο χρώμα. Η ποδιά ήταν σχεδόν ολόκληρη κεντημένη με πουλιά λουλούδια ή ολόκληρα Στεφανία ενώ γύρω-γύρω υπήρχε ένα στόλισμα με πολύχρωμες κλωστές πλεγμένες σε μία φαρδιά πλεξούδα (εικ. γ).

Στο ύψος της μέσης πάνω από την ποδιά τοποθετούσαμε τα "σιμοζούναρα", τα ζωνάρια δηλαδή που ήταν στολισμένα με πετράδια και πολλά χρώματα και πολλά διαφορετικά άλλα μεταλλικά σχήματα.

Η μαντίλα είχε ραμμένα πάνω της μακριά μαλλιά σε πλεξούδες και πολύχρωμες κορδέλες. Λέγονταν και τσιμπέρη και κρατούσε τα μαλλιά ενώ ήταν στολισμένο με πούλιες γύρω γύρω.

Στο λαιμό φορούσαμε αρμαθιές από φλουριά και οι "αρχοντοπούλες" είχαν ντούμπλες, διπλές λίρες δηλαδή ή πεντόλιρα (εικ. δ).

Στα πόδια φορούσαν κάλτσες πλεκτές που της λέγαμε "τσουράπια". Πάνω τους είχαν διάφορα σχέδια. Ακόμη φορούσαν παπούτσια στολισμένα με λουλούδια τα οποία ονομάζαμε "κουντούρια"(εικ.ε) 

Πολλές φορές ρίχναμε στην πλάτη ένα μεσάτο βελούδινο, μαύρο σακάκι που στην άκρη είχε άσπρη μπορντούρα. Το λέγανε "κοντογούνι" (εικ.στ).

Μαρτυρία: Μυρμιλιαγκου Ανθής

 

γ. Καλύμματα του κεφαλιού και κόμμωση

'Κάλυμμα του κεφαλιού των ανδρών ήταν η λεγόμενη τραγιάσκα. Το χειμώνα φορούσαν μάλλινες τραγιάσκες σε γκρι ή μαύρο χρώμα ενώ το καλοκαίρι τα χρώματα στις τραγιάσκες ήταν τα ίδια και το μόνο που άλλαζε ήταν το ύφασμα που ήταν βαμβακερό. 

Η κόμη των ανδρών σε τίποτα δεν διέφερε από τη σημερινή της εμφάνιση"

Οι γυναίκες είχαμε και μακριά μαλλιά τα οποία πιάναμε έναν κότσο ή μπλέκαμε σε δύο πλεξούδες τις οποίες στη συνέχεια δέναμε μεταξύ τους.

Καλύπταμε τα κεφάλια μας με μαντήλες που διέφεραν ανά την ηλικία. Οι νέες φορούσαν χρωματιστές μαντήλες σε έντονα χρώματα Οι ηλικιωμένες είχαν μαντήλες σε πιο σκούρα χρώματα (καφέ γκρι) και τέλος οι χήρες φορούσαν μόνο μαύρες μαντήλες".

Μαρτυρία: Μυρμιλιάγκου Ανθής.

 

δ. Καλλωπισμός

«Με τον καλλωπισμό κυρίως ασχολούνταν οι "αρχοντοπούλες", καθώς οι φτωχές γυναίκες ασχολούνταν με το σπίτι και τα χωράφια και δεν είχαν χρόνο να φροντίσουν τον εαυτό τους. Οι πλούσιες λοιπόν έκαναν ένα μίγμα από αυγά ξύδι και ένα προϊόν που το αγόραζαν από το εμπόριο της εποχής (κατά πάσα πιθανότητα ήταν δηλητήριο) και το έβαζαν στο πρόσωπό τους. Αυτό έκανε το πρόσωπο πιο άσπρο και λαμπερό. Επίσης, υπήρχε "πούδρα", Που την άλειφαν στα μήλα του προσώπου ώστε να παίρνουν χρώμα. Τέλος, υπήρχε και ένα είδος κρέμας προσώπου από πικραμύγδαλο που έκανε το πρόσωπο αφράτο.»

«Οι άντρες από την άλλη το μόνο που έκαναν για να "αρέσουν" ήταν απλά να ξυρίζονται. Έπαιρναν λοιπόν ένα ξυράφι το έβρεχαν στη συνέχεια έβρεχαν ένα πινέλο που περνούσαν πάνω από ένα σαπούνι (που είχαν μόνο για το ξύρισμα) αυτό άφριζε και αφού άλειφαν τον αφρό στο πρόσωπό τους περνούσαν από τα μάγουλα τους το ξυράφι και έτσι ξυρίζονταν».

Μαρτυρία: Οτέμπερη Στυλιανής