Τοπικές ενδυμασίες από ΣΑΠΩΝ, Δ. ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ-ΣΑΠΩΝ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Ονοματεπώνυμο: Παπαμάρκου Γεωργία

Τμήμα: Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών

Αριθμός Μητρώου: 584

Χωριό: Σάπες, Ν. Ροδόπης

Ακαδημαϊκή Χρονιά: 2004 – 2005

Καθηγητής: Μ. Γ. Βαρβούνης

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

α. Τι φορούσαν οι γυναίκες: Πκάμσου( πουκάμισο): Αυτό ήταν από πανί βαμβακερό που ύφαιναν. Το κάτω μέρος του πκάμσου το έβαφαν μπλε και το κεντούσαν με διάφορα σχέδια. Όπως τον ποδόγυρο κεντούσαν και τις άκρες των μανικιών. Τα μανίκια ήταν κι αυτά μπλε χρώματος και τα κεντούσαν σε σχήμα «μέρτζα». Τσούκνα: Αυτή γινόταν από μάλλινο ύφασμα που το ντουλάπιαζαν (για να βγεί χνούδι), το έβαφαν και το έκαναν ψιλές ψιλές σούρες. Το κεντούσαν κάτω στον ποδόγυρο και στο στήθος έκαναν τον «κόρφο» με όμορφα κεντητά σχέδια. Ζωνάρι: Ήταν φτιαγμένο από υφαντό μαλλί και το φορούσαν στη μέση. Πιστήρκα: Την ύφαιναν κι αυτή με μάλλινο νήμα κι έκαναν σχέδια στον αργαλειό που τα έλεγαν «τρίπτες». Ασημόζωνα: Τη φορούσαν πάνω από την πιστήρκα και το ζωνάρι κι έμοιαζε με κλειδιά ασημένια. Γιλέκο: Κι αυτό ήταν φτιαγμένο από μαλλί. Γούνα: Ήταν φτιαγμένη από πετσί από μέσα και είχε και λίγο απ’ έξω. Μαυρόγουνα την έλεγαν και τη φορούσαν συνήθως οι νιόπαντρες και οι αρραβωνιασμένες. Κρεμούσαν ντούμπλες (χρυσά νομίσματα), φλουριά και στ’ αυτιά κρεμούσαν σκουλαρίκια. Τσουράπια: Τα φορούσαν στα πόδια και τα έπλεκαν στο χέρι με μάλλινο νήμα. Κουντούρια: Παπούτσια σε σχέδιο γόβας από χοντρό δέρμα.

Τι φορούσαν οι άντρες: Πκάμσου (πουκάμισο): Ήταν φτιαγμένο από βαμβακερό άσπρο γνεσμένο ή υφαντό ύφασμα. Είχε παπαδίστικο γιακά, τον οποίο κεντούσαν. Επίσης κεντούσαν και τις άκρες των μανικιών του. Πουτούρια (παντελόνι): Σε καφετί ή μαύρο χρώμα από υφαντό μάλλινο νήμα. Γιλέκο: Ήταν υφαντό μάλλινο ή τσιμπούνι που ήταν γούνινο. Ζωνάρι: Υφαντό για τη μέση. Μπιάλια: Μάλλινο ύφασμα που τύλιγαν το κάθε πόδι από το γόνατο μέχρι τον αστράγαλο. Ιαμπουρλούκι: Ήταν κάπα μάλλινη με κουκούλα για τον τσοπάνο. Μαυρόγουνα: Ήταν φτιαγμένη από πετσί στο μεγαλύτερο μέρος της. Τσαρούχια: Στα πόδια από δέρμα ζώου ή φορούσαν και κουντούρια (παπούτσια). 

Η μουσουλμανική ενδυμασία: τα αντρικά φορέματα είναι από τα χαρακτηριστικά της εποχής. Μπορούμε να πούμε ότι αποτελούνταν από ένα «φέσι» που το φορούσαν στο κεφάλι και στη συνέχεια ένα μαντήλι στο λαιμό που ήταν πλεγμένο. Επιπλέον ένα πουκάμισο που ήταν κυρίως άσπρο και πάνω στο πουκάμισο φοριώνταν ένα γιλέκο που επίσης ήταν πλεγμένο με σχήματα και στη συνέχεια είχαμε το χαρακτηριστικό «κουσάκι» που τύλιγαν στη μέση. Κάτω φορούσαν το χαρακτηριστικό παντελόνι με το όνομα «πουτούρι» που ήταν στη μέση του χοντρό και στα πόδια στενό. Τέλος τα παπούτσια «τσαρίκι» που φορούσαν εκείνη την εποχή, ήταν πολύ διαφορετικά απ’ τα σημερινά. Ήταν λεπτά και χωρίς κορδόνια. Στην κηδεία φορούσαν σχεδόν τα ίδια πράγματα. Το μόνο που είχαν διαφορετικό, είναι ότι δεν φορούσαν στο κεφάλι τους το «φέσι», αλλά έναν άσπρο λευκό σκούφο, ως ένδειξη σεβασμού στο νεκρό. Στις γιορτές και τα πανηγύρια φορούσαν σχεδόν τα ίδια ρούχα, αλλά πάνω στα ρούχα έβαζαν τ’ αξεσουάρ της εποχής, όπως το ρολόι που βάζουνε μέσα στη τσέπη του γιλέκου. Από όλα αυτά που ανέφερα, βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι εκείνη την εποχή δεν είχανε πολλά και διαφορετικά πράγματα, αλλά κοινά για όλες τις εκδηλώσεις. Σήμερα είναι λίγοι που φοράν αυτά τα ρούχα. Η νεολαία τα φορά κάθε χρόνο, κατά τη διάρκεια του Ραμαζάν Μπαϊράμ (γιορτή των μουσουλμάνων).

γ. Τι φορούσαν οι γυναίκες: Στο κεφάλι οι γυναίκες φορούσαν μισό τσεμπέρι, το οποίο μάζευαν, δίπλωναν στην αρχή και το έδεναν πίσω και σούρωνε λίγο. Επίσης, μπορεί να φορούσαν και τσεμπέρι ολόκληρο το οποίο είχε και κρόσια (ή φούντες). Στο μέτωπο είχαν 2 σειρές φλουριά (από 15 κάθε σειρά) και στη μέση των 2 σειρών είχαν το μαχμουντέλι (γιουρντάνι). Πίσω απ’ το τσεμπέρι, από πάνω, για να μην γλιστράει έβαζαν μια μεγάλη καρφίτσα, το σινοβέουανου [δεν ήταν κατανοητό], που ήταν ασημένιο και είχε αλυσίδες γύρω γύρω. Πίσω έπλεκαν τα μαλλιά τους τις κόσες και τις στόλιζαν κι αυτές με πούλια και άλλα. 

Τι φορούσαν οι άντρες: Στο κεφάλι οι άντρες φορούσαν μόνο ένα καλπάκι, το οποίο ήταν ένα είδος καπέλου (φεσιού).