Τοπικές ενδυμασίες από Παραδημή, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Καραγκιόζη Γιαννούλα

Α΄ εξάμηνο

Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Καθηγητής Λαογραφίας Μ.Γ. Βαρβούνης

Παραδήμη, Δυτικής Θράκης

                                                                                                    Ρούχα και καλλωπισμός

Πρώτα πρώτα, σχετικά με τα ρούχα των γυναικών, υπήρχαν δύο είδη φορεσιάς: μία καθημερινή και μία επίσημη, την οποία φορούσαν στις γιορτές, στην εκκλησία και σε άλλες παρόμοιες περιστάσεις.

     Η καθημερινή φορεσιά των γυναικών, ονομαζόταν τσούκνα. Τη φορεσιά αυτή, την αποτελούσαν ένα μακρύ αμάνικο φόρεμα, από ύφασμα που ύφαιναν οι  ίδιες οι γυναίκες και το οποίο είχε ρίγες διαφόρων χρωμάτων, προσεχώς συνδυασμένες και ομοιόμορφες μεταξύ τους. Από την μέση και κάτω το φόρεμα είχα «σούρα». Κάτω από το φόρεμα, φορούσαν ένα άσπρο υφαντό πουκάμισο, με πολύχρωμες χάντρες και πούλιες κεντημένες στα μανίκια και στο μπούστο. Το φόρεμα συμπλήρωναν μια χοντρή ασημένια ζώνη, μια μαύρη κεντημένη ποδιά με πολύχρωμα λουλούδια, σατέν ή βελούδινη, καθώς και μια μαντήλα στο κεφάλι με χρυσή τρέσα και πολύχρωμες πούλιες.

     Επιπροσθέτως, πάνω από τα αυτιά κρεμούσαν τα πεσκιούλια, τα οποία ήταν σαν μεγάλα νομίσματα από τα οποία κρέμονταν μικρά σχεδιάκια, όπως καρδούλες και άλλα σχέδια. Επιπλέον φορούσαν  και κάλτσες πλεγμένες στο χέρι με διάφορα σχέδια και όσον αφορά τα παπούτσια, παλαιότερα φορούσαν τσαρουχάκια, ενώ αργότερα (στην εποχή που μελετάται) φορούσαν απλά, χαμηλά μαύρα παπούτσια. Τέλος, όταν είχε κρύο, πάνω από το φόρεμα φορούσαν ένα κοντό, βελούδινο ή υφαντό ζακετάκι (τζαμαντάνι).

     Η επίσημη γυναικεία φορεσιά δεν διέφερε πολύ από την καθημερινή. Ήταν ένα φόρεμα αμάνικο με πουκάμισο άσπρο από κάτω. Το φόρεμα αυτό ήταν βελούδινο και το χρώμα του ήταν συνήθως σκούρο μπλε, μαύρο ή λάδι. Είχε και αυτό «σούρα», αλλά περισσότερο κέντημα στα μανίκια και στο λαιμό. Η φορεσιά αυτή δεν ήταν πάντα βελούδινη, αλλά οι γυναίκες που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να τη φτιάξουν βελούδινη, την έφτιαχναν με σατέν ύφασμα. Όταν υπήρχε, τέλος, η οικονομική δυνατότητα, στον μπούστο κρεμούσαν και μία ή δύο σειρές ντούμπλες και φλουριά (γιορτάνι).

     Εκτός από τα ρούχα όμως φρόντιζαν και τα μαλλιά τους τα οποία δεν ήταν ιδιαίτερα πρωτότυπα, αφού όλες οι γυναίκες είχαν μακριά μαλλιά και έφτιαχνα δύο πλεξούδες. Τις πλεξούδες τις έδεναν με κορδέλες, στις οποίες έραβαν φλουριά, τα οποία έδιναν μια πρωτοτυπία.

     Σχετικά με τους άνδρες, τα πράγματα ήταν πιο απλά και λιτά. Πρώτα, πρώτα αξιοπρόσεκτο είναι ότι όλοι οι άνδρες ανεξαιρέτως, την εποχή εκείνη είχαν μουστάκι. Δεν θεωρούνταν άνδρας, όποιος δεν είχε μουστάκι. Όσον αφορά τα ρούχα τους, φορούσαν ποτούρια, που ήταν βράκες φαρδιές, ένα πουκάμισο υφαντό και ένα σακάκι από πάνω (σαλταμάρκα). Όλα αυτά ήταν μαύρα στο χρώμα. Επίσης, φορούσαν και ένα γιλέκο πάνω από το πουκάμισο, το οποίο ονομάζοταν τζαμαντάνι. Τη στολή συμπλήρωναν ένα ζωνάρι στη μέση και το σαρίκι στο κεφάλι (κάτι σαν γούνινο καπέλο). Τέλος, φορούσαν μαύρες μάλλινες κάλτσες, πλέχτες και τσαρούχια.