Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΡΑΜΑΣ, ΔΡΑΜΑΣ

Αράπηδες

Ανήμερα των Θεοφανείων στο Μοναστηράκι, στον Βώλακα και στη Νικήσιανη Δράμας τελείται με παραλλαγές, το δρώμενο γνωστό ως «Αράπηδες», επειδή στη μεταμφίεση των πρωταγωνιστών κυριαρχεί το μαύρο χρώμα: μαύρες φλοκωτές κάπες, εντυπωσιακές υψικόρυφες προσωπίδες, και κεφαλοστολές από γιδοπροβιές. Στη μέση τους ζώνονται τρία μεγάλα κουδούνια και στα χέρια τους κρατούν από ένα μακρύ ξύλινο σπαθί, καθώς κι ένα σακουλάκι με στάχτη του Δωδεκαημέρου, χτυπώντας με αυτό όσους συναντούν για «το καλό». 

Στην ομάδα των μεταμφιέσεων «τσέτα» υπάρχουν ακόμα οι Γκιλίγκες, άνδρες ντυμένοι με γυναικείες παραδοσιακές ενδυμασίες, οι παππούδες με παλιά, γιορτινή φορεσιά και οι εύζωνοι ή τσολιάδες ντυμένοι με εθνική στολή που στην περίοδο της τουρκοκρατίας τόνιζαν την ελληνικότητα των συντελεστών. Όλοι μαζί γυρίζουν με ορισμένο εθιμικό τυπικό τα σπίτια του χωριού με λύρες και νταϊρέδες και εύχονται χρόνια πολλά στους συγχωριανούς τους, οι οποίοι ανταποδίδουν τις ευχές με κεράσματα. Ο αγερμός ακολουθεί στην πλατεία, όπου ακολουθεί χορός και γλέντι με τη συμμετοχή των παρευρισκόμενων και την εμφάνιση του αρκουδιάρη με την εικονική αρκούδα. 

Το δρώμενο, με έντονο διονυσιακό χαρακτήρα, αποσκοπεί στην καλοχρονιά καθώς ολοκληρώνεται με το μιμητικό όργωμα και την ελληνική σπορά. Στον Βώλακα οι αράπηδες έχουν στη ράχη τους καμπούρα, η οποία φτιάχνεται από μια βελέντζα γεμάτη άχυρα, ενώ στα χέρια κρατούν μαγκούρα πάνω στην οποία στηρίζονται. Κρατώντας το σώμα σκυφτό προσπαθούν με πλάγιες κινήσεις να χτυπήσουν τα κουδούνια που κρατούν στη μέση. Μαζί τους υπάρχει ο τσαούσης και η νύφη.

Μπαμπούγερα

Τα μπαμπούγερα αποτελούν ομάδες ζωόμορφων μεταμφιεσμένων ατόμων με τεράστια κουδούνια κρεμασμένα στη μέση. Κάνουν αισθητή την παρουσία τους, καθώς δημιουργούν εκκωφαντικό ήχο, κυνηγώντας τους παρευρισκόμενους στα σοκάκια του χωριού, φοβερίζοντάς τους με σκωπτικά πειράγματα. 

Στη σατυρική αναπαράσταση του γάμου που ακολουθεί, αφού προηγουμένως ακολούθησαν όλες οι φάσεις του γάμου, όπως το ξύρισμα του γαμπρού, το ντύσιμο της νύφης, ο αποχαιρετισμός των συγγενών, και η μεταφορά της προίκας, η γαμήλια συνοδεία με γκαϊρέδες και νταϊρέδες καταλήγει στην πλατεία, όπου δίνεται η ευκαιρία στον υποδυόμενο παπά που παντρεύει το ζευγάρι, να σατυρίσει το γάμο με ευτράπελες παραινέσεις στους νεόνυμφους. Ακολουθεί η ξαφνική αρπαγή της νύφης από τα Μπουμπούγερα, που όμως γρήγορα απελευθερώνεται. Ακολουθεί γλέντι και χορός μέχρι αργά το βράδυ.