Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, ΦΕΡΩΝ, Δ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΤΑ ΈΘΙΜΑ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΉΜΕΡΟΥ
Μπορούμε να προσθέσουμε στα έθιμα του δωδεκαήμερου ήθη αναφέρθηκα πρωτύτερα
ότι στο χωριό Φερρών όπως και σε πολλά άλλα χωριά ότι τα κάλαντα τα έλεγαν
μεταμφιεσμένοι ¨ για να πάει καλά η χρονιά ¨ όπως έλεγαν. Άγνωστοι με την μεταμφίεση
και με συνοδεία γκάιντας, έψαλλαν σε κάθε σπίτι ειδικά κάλαντα, ανάλογα με τα πρόσωπα
της οικογένειας και τα επαγγέλματα τους. Οι μεταμφιεσμένοι λέγονται ¨Μπαρμπουτσιαρέοι¨. Στα κάλαντά τους περιέχονται παινέματα για τον νοικοκύρη και τα
μέλη της οικογένειάς του, ενώ βασικό μέρος αποτελούσαν οι στίχοι που έλεγαν κατά τη
μετάβαση από το ένα στο άλλο νοικοκυριό.
Μέσα στα κάλαντα, περιλαμβάνεται και το σούρβισμα. Στα χωριά του Έβρου, κι εδώ στις
Φέρρες, όσα παιδιά δεν λεν κάλαντα, κρατούν κι ένα κλαδί από σουρβιά (άλλο όνομα της
κρανιάς) αειθαλές δέντρο με το οποίο χτυπούσε στην πλάτη το νοικοκύρη.
Τα ξημερώματα των Χριστουγέννων, όλοι θα εκκλησιαστούν. Το φαγητό της ημέρας είναι η
¨Μπάμπου¨, στα περισσότερα σπίτια του χωριού που κατοικούνται από ντόπιους ή
πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, δηλαδή κομμάτια χοιρινού κρέατος ψητά στη
σούβλα που στήνει ο κάθε νοικοκύρης στην αυλή του.
ΟΙ ΑΡΆΠΗΔΕΣ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΉΜΕΡΟΥ
Άλλη μία μορφή και ονομασία μεταμφιέσεων είναι οι Αράπηδες.
Κάθε χρόνο, ανήμερα τα Θεοφάνεια στο χωριό Φέρρες του Έβρου αναβιώνει το έθιμο των
Αράπηδων. Στόχος των εκδηλώσεων είναι η επίτευξη της καλοχρονιάς, δηλαδή της καλής
υγείας και της πλούσιας παραγωγής.
Στο εθιμικό αυτό δρώμενο, που έχει έντονη την υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό
στοιχείο συμμετέχουν όλοι οι κάτοικοι της περιοχής. Πρωταγωνιστής είναι μια ομάδα
μεταμφιεσμένων, η «Τσέτα», η οποία αποτελείται από τους Αράπηδες της Γκίλιγκες, τους
παππούδες και τους τσολιάδες. Οι Αράπηδες φορώντας μακριές μαύρες κάπες με
κουκούλες από δέρμα κατσίκας και κουδούνια στη μέση τους, μαζί με τους και τους
Γκίλιγκες , που είναι ντυμένοι με γυναικείες φορεσιές συνοδευόμενοι από λύρες, γυρίζουν
από σπίτι σε σπίτι του χωριού ανταλλάσσοντας ευχές. Στη συνέχεια μαζεύονται όλοι στην
πλατεία του χωριού όπου προχωρούν σε μιμητικό όργωμα και εικονική σπορά και το έθιμο
τελειώνει με χορό.
ΈΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΆΣ
Η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, δηλαδή η Κυριακή της Τυροφάγου, είναι συνδεδεμένη
και με διάφορες προλήψεις όπως ότι κατά τη διάρκεια της δεν πρέπει κανείς να λούζει τα

μαλλιά του, γιατί θα ασπρίσουν ή ότι δεν πρέπει κανείς να παντρεύεται γιατί το
ζευγάρι δεν θα περάσει καλά.
Ιδιαίτερη θέση στην αποκριάτικη περίοδο έχει η Πέμπτη της Κρεατινής εβδομάδας, η
λεγόμενη Τσικνοπέμπτη, γιατί την ημέρα αυτήν τα σπίτια όλα ψήνουν κρέας ενώ
παλαιότερα έλιωναν το λίπος από τα χοιρινά και η τσίκνα ήταν διάχυτη παντού, εξ ού και η
ονομασία ¨Τσικνοπέμπτη¨.
Την Κυριακή της Αποκριάς στο νόμο των Φερρών οι νοικοκυρές έσφαζαν τον πετεινό, τον
οποίο μαγείρευαν με ρύζι και έπειτα έτρωγε όλοι η οικογένεια. Την ίδια μέρα έφτιαχναν
πίτα μόνο με φύλλα. Έπειτα άρχιζε η νηστεία «από κρέας» κρέας έτρωγαν ξανά την ημέρα
του Πάσχα.
Η εβδομάδα μετά την Κυριακή της Αποκριάς μέχρι την «Κυριακή της Τυροφάγου» λεγόταν
«άσπρη βδομάδα», γιατί υπήρχε η συνήθεια να τρώνε γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά.
Οι γυναίκες δεν λούζονταν την βδομάδα αυτή, για να μην ασπρίσουν τα μαλλιά τους όπως
χαρακτηριστικά έλεγαν.
Την Κυριακή της Τυροφάγου έβγαζαν όργανα στην πλατεία του χωριού και ο κόσμος χόρευε
και διασκέδαζε. Πολλοί μασκαρεμένοι γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, όπου οι νοικοκυρές τους
έδιναν κάποιο συμβολικό ποσό. Τα παλιά χρόνια οι στολές τους δεν ήταν αγοραστές και
βασίζονταν στην φαντασία όσων τις φορούσαν και τις έραβαν και αποτελούνταν από παλιά
κομμένα ρούχα.
Το βράδυ της Κυριακής της Τυρίνης γίνονταν και το έθιμο της «συγχώρεσης». Οι κάτοικοι
του χωριού επισκέπτονταν τους γονείς τους, τα πεθερικά τους, τους παππούδες, τους
κουμπάρους τους και αφού τους φιλούσαν στο χέρι, ζητούσαν «συγχώρεση». Στα παιδιά
που πήγαιναν επίσκεψη οι συγγενείς έδιναν λεφτά.
ΤΟ ΈΘΙΜΟ ΤΟΥ «ΒΡΑΣΜΈΝΟΥ ΑΥΓΟΎ»
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το έθιμο του λεγόμενου «βρασμένου αυγού», που γινόταν την
ημέρα της Κυριακής της Τυρίνης. Η γιαγιά κάθε οικογένειας μάζευε γύρω της τα εγγόνια
της, ξεφλούδιζε έπειτα ένα βρασμένο αυγό, και το έδενε με μια κλωστή στην άκρη ενός
πλάστη. Στη συνέχεια το ακουμπούσε διαδοχικά στα στόματα των εγγονιών, τα οποία είχαν
τα χέρια τους, πίσω στην πλάτη. Όποιο εγγόνι κατόρθωνε να πιάσει με το στόμα του το
αυγό, εκείνο το έτρωγε. Σκοπός του εθίμου αυτού ήταν να «κλείσουν τα στόματα» για τη
Σαρακοστή τα οποία ξανάνοιγαν τη Λαμπρή. Στο ίδιο παιδί η γιαγιά έδινε χαλβά ή λεφτά
για να αγοράσει καραμέλες. Έτσι άρχιζε η Σαρακοστή.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της Αποκριάς αποτελούν βέβαια οι μεταμφιέσεις που
συνεχίζονται μ μεγάλο βαθμό ως σήμερα. Αλλά και πολλά άλλα έθιμα με πνευματική και
ιδιαίτερα συμβολική σημασία.
‘ΕΘΙΜΑ, ΠΑΡΑΔΌΣΕΙΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΈΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΎ
Σημαντικά γεγονότα του χωριού είναι τα δύο πανηγύρια, του Αγίου Δημητρίου στις 26
Οκτωβρίου και της Αγίας Κυριακής στις 7 Ιουλίου, το έθιμο του Μπέη, η γιορτή σπαραγγιού,

που γίνεται το καλοκαίρι, και ο αγώνας Ανύπαντρων-Παντρεμένων που τα τελευταία χρόνια
έχει έθιμο πια και ημερομηνία συνάντησης των κατοίκων που ζουν μακριά από το χωριό.
ΑΓΊΑ ΚΥΡΙΑΚΉ
Από τα παλιά χρόνια, το τοπικό συμβούλιο φερρών , η εκκλησία και όλοι οι σύλλογοι του
χωριού κατά τις 6 και 7 Ιουλίου, της Μεγαλομάρτυρας Αγίας Άννας Κυριακής,
διοργανώνουν διήμερες πολιτιστικές οργανώσεις στη μνήμη της.
Στις εκδηλώσεις αυτές, οι κάτοικοι κάνουν τις προετοιμασίες για τους συγγενείς και φίλους
που θα επισκεφθούν τα σπίτια τους με διάφορα φαγητά. Κάποιοι σφάζουν αρνιά, κάποιοι
γουρούνια και κάποιοι τους πετεινούς που μεγάλωναν όλοι την χρονιά. Αυτές τις δύο μέρες
πολλοί πλανόδιοι στην πλατεία πουλούν πραμάτεια τους.
Στις 6 Ιουλίου το απόγευμα, στο παρεκκλήσι της Αγίας Κυριακής με τη συμμετοχή πολλών
ιερέων από την περιοχή ψάλλετε ο εσπερινός και γίνεται αρτοκλασία. Μόλις τελειώσει ο
εσπερινός, η τοπική αυτοδιοίκηση με τους επίσημους καλεσμένους κατηφορίζουν στην
πλατεία του χωριού όπου γίνεται δεξίωση με παραδοσιακά εδέσματα και χορό.
Στις 7 Ιουλίου το πρωί γίνεται η Θεία Λειτουργία πάλι με τη συμμετοχή των ιερέων της
περιοχής. Το απόγευμα οργανώνεται κάποιος φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας, ενώ το
βράδυ στην αυλή του δημοτικού σχολείου εμφανίζονται τοπικά χορευτικά συγκροτήματα.
ΈΘΙΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΜΟΝΉ ΧΡΙΣΤΟΥΓΈΝΝΩΝ
Δύο ή τρείς ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλοι οι κάτοικοι του χωριού σφάζουν τα
γουρούνια τους. Φτιάχνουν λουκάνικα γεμίζοντας τα έντερα με κιμά χοιρινό μοσχαρίσιο και
μυρωδικά.
Όσοι από τους κατοίκους έχουν ζώα στα σπίτια τους με ένα είδος κλωνάρι το οποίο
ονομάζουν «σούρμπα», μπαίνουν στους στάβλους και με τη σούρμπα χτυπάνε τα ζώα για
να είναι γερά.
Οι γυναίκες του χωριού όλη την εβδομάδα ετοιμάζουν γλυκά : κουραμπιέδες,
μελομακάρονα, κανταΐφι, παρτσαλόπιτα, μπακλαβά, σαραγλί και διάφορες πίτες (λειψή
πίτα, τυρόπιτα).
Στις 24 Δεκεμβρίου, μία ομάδα νέων του χωριού «τα παλικάρια» όπως τους αποκαλούν οι
κάτοικοι, ξεκινούν το γύρισμα του χωριού για να μαζέψουν χρήματα, διάφορα κρέατα της
εποχής όπως λουκάνικα, μπριζόλες, χοιρινό λίπος, πίτες, ψωμιά. Από αυτά που μάζευαν
πρόσφεραν ένα μέρος στην εκκλησία και τα υπόλοιπα τα μοιράζονταν. Σχημάτιζαν μεγάλη
παρέα και διασκέδαζαν τρώγοντας και πίνοντας.
ΑΝΑΒΊΩΣΗ ΤΟΥ ΕΘΊΜΟΥ ΤΟΥ ΜΠΕΗ
Στα παλαιότερα χρόνια, επί Τουρκοκρατίας όπως και σε άλλες πολλές περιοχές της
Ελλάδας έτσι και στην περιοχή των Φερρών και γενικότερα του Έβρου υπήρχαν Τούρκοι.
Κάποιοι από αυτούς είχαν μεγάλες παρουσίες και οι κάτοικοι τους ονόμαζαν «Μπέηδες».

Επειδή οι συνθήκες εκείνες της εποχής ήταν πάρα πολύ δύσκολες για να επιβιώσει κανείς
πήγαινε και δούλευε στις δουλειές του Μπέη για ένα κομμάτι ψωμί.
Πολλοί από τους κατοίκους του χωριού αντιδρούσαν σ’ όλη αυτή την εκμετάλλευση, οπότε
και ξεσηκώθηκαν να διαμαρτυρηθούν να σταματήσει αυτό το καθεστώς που επικρατούσε
πράγμα που το κατάφεραν.
Από τότε, την ημέρα της Αποκριάς βγαίνουν στους δρόμους και γιορτάζουν την
απελευθέρωση από την εκμετάλλευση των Τούρκων.
Ο Μπέης την εποχή ζούσε σαν Αγάς, είχε πάντα στο σπίτι του, την καλύτερη κοπέλα του
χωριού, το γιατρό του, τη νοσοκόμα του, τους σωματοφύλακες του και κάποιον έμπιστο
του δικαστικού του για να τιμωρεί τους παραβάτες.
Την καθαρή Δευτέρα, λοιπόν, ο Μπέης στολίζει το τρακτέρ και περνά από σπίτι σε σπίτι και
μαζεύει χρέη από τους κατοίκους. Βγαίνει ο νοικοκύρης του σπιτιού με ένα ταψί σιτάρι ή
καλαμπόκι ή κάποιο χρηματικό ποσό. Έτσι πληρώνει το χρέος της χρονιάς στο Μπέη και
αυτός με τη σειρά του εύχεται για «καλή σοδειά» και «καλά μπερεκέτια».
Πίσω από το τρακτέρ ακολουθούν πολλοί κάτοικοι του χωριού για να κλέψουν τη
φιλενάδα, ‘’Καντίνα’’ και όταν τον συλλάβουν οι σωματοφύλακές του με το δικαστικό
πληρώνει πρόστιμο πάνω στην πλατφόρμα μαζί με το Μπέη όλη την ημέρα κάθονται
κάποιοι φίλοι του και τον κάνουν παρέα πίνοντας, τρώγοντας, και χορεύοντας με τη
συνοδεία της γκάιντας.
Αφού τελειώσει το γύρισμα του χωριού, μαζεύονται όλοι οι κάτοικοι στην πλατεία για να
δουν τον Μπέη με την παρέα του πως θα οργώσουν και πως θα σπείρουν το χωράφι και
εκεί αρχίζουν τα πειράγματα. Ξεκινάει ο Μπέης να μετράει με τα βήματα το χωράφι για να
δει πόσα στρέμματα είναι. Οι σωματοφύλακες του παίρνουν το αλέτρι και οργώνουν το
χωράφι. Πολλοί από τους κατοίκους τρέχουν να βάλουν τρικλοποδιά στο Μπέη και στους
σωματοφυλακές του. Άλλες παρέες κλέβουν την καντίνα και την κρύβουν. Μόλις
συλλάβουν τον κλέφτη, τον φέρνουν στην πλατεία, τον σηκώνουν στον αέρα και ο
δικαστικός του βάζει να πληρώσει πρόστιμο.
Όταν τελειώσει το όργωμα και η σπορά του χωραφιού, οι γυναίκες μοιράζουν την πίτα
στους άντρες για να βγάλουν τον καινούργιο Μπέη. Μόλις βρεθεί το φλουρί ο Μπέης με
τον τυχερό Μπέη της επόμενης χρονιάς τριγυρίζουν σε όλα τα χωριά και ακολουθεί όλος ο
κόσμος.