Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, ΕΧΙΝΟΥ, Δ. ΜΥΚΗΣ

Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου...

Οι Μουσουλμάνοι έχουν δύο σπουδαίες θρησκευτικές γιορτές μπαϊράμ. Οι
ημερομηνίες αλλάζουν, χρόνο με χρόνο κάνουν κύκλο.
Η πρώτη ημερομηνιακή γιορτή γιορτή είναι το Σεκέρ Μπαϊράμ. Γιορτάζεται το τέλος
του Ραμαζανιού (της νηστείας). Μετά από συγκροτημένη ζωή ενός μήνα,
μουσουλμάνοι τρώνε πίνουν ελεύθερα, διασκεδάζουν τρεις μέρες. Ονομάζεται και
σεκέρ μπαϊράμ γιατί στα μικρά παιδιά όλοι προσφέρουν χρωματιστές καραμέλες
μαζί με λεφτά. Στις τρεις αυτές μέρες γίνονται επισκέψεις σε φιλικά σπίτια
ανταλλάζονται δώρα, και χειροφιλήματα στους ηλικιωμένους.

Το Ραμαζάνι...

Το Ραμαζάνι, τον ένατο μήνα του μουσουλμανικού ημερολογίου, είναι μία
υποχρεωτική νηστεία προς τιμήν του προφήτη Μοχάμετ για την πρώτη
αποκάλυψη του Κορανιού.
Διάφορα μουσουλμανικά έθιμα προτρέπουν σε επιπλέον ημέρες και περιόδους
νηστείας. Οι Μουσουλμάνοι κατά τη διάρκεια της νηστείας τους, απέχουν από την
τροφή και το νερό, το κάπνισμα, τις ύβρεις, την σεξουαλική επαφή από την
ανατολή έως τη δύση του ηλίου.
Ο μήνας του Ραμαζανιού, ένατος μήνας του ισλαμικού σεληνιακού ημερολογίου,
αποτελεί περίοδο νηστείας για τους μουσουλμάνους όπου γης. Νηστείας
αυστηρής που περιλαμβάνει αποχή από το νερό, την τροφή αλλά και τις
σεξουαλικές επαφές από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου.
Η νύχτα που ακολουθεί έχει εορταστικό, κυρίως όμως θρησκευτικό και
τελετουργικό χαρακτήρα, με προσευχές και ανάγνωση του Κορανιού. Κατά εξοχήν
σημαντική είναι η εικοστή έβδομη νύχτα του Ραμαζανιού, αφού σύμφωνα με την
Ισλαμική πίστη κατά τη νύχτα αυτή αποκαλύφθηκε στον προφήτη Μωάμεθ και
μάλιστα από τον αρχάγγελο Γαβριήλ το Κοράνι.
Κουρμπάν Μπαϊράμ... Η γιορτή της θυσίας.
Γιορτάζουν οι μουσουλμάνοι συμπολίτες μας το κουρμπάν μπαϊράμ στην ουσία,
την άφιξη του Αβραάμ, που έρχεται από την Παλαιά Διαθήκη.
Κατά την κίνηση, αυτή γιορτή των Μουσουλμάνων, υπάρχουν πολλά κοινά έθιμα
με αντίστοιχα του Πάσχα της Χριστιανοσύνης. Κουρμπάν λέγεται επειδή σφάζουν
ζώα και (Μπαϊράμ) σημαίνει γιορτή. Της συγκεκριμένης γιορτής δεν προηγείται
νηστεία.
Την παραμονή το απόγευμα γίνεται η προσευχή στο τζαμί και την επόμενη αρχίζει
επίσημα ο εορτασμός με προσευχή και πάλι στις 7.30 το πρωί στο τζαμί. Στη
συνέχεια, ευλογούνται από τον χότζα.
Τα ζώα δηλαδή που σφαγιάζονται για να καταναλωθούν πρόκειται για βόδια, αρνιά
και πρόβατα που κάθε οικογένεια μαγειρεύει για τη γιορτή. Σε κάθε οικογένεια
αντιστοιχεί ένα ζώο, ενώ μία αγελάδα αντιστοιχεί σε επτά. Τα τρία τέταρτα του
ζώου μοιράζονται στους οικονομικά ασθενέστερους και γενικά στους φίλους καιγείτονες και δεν είναι λίγες οι φορές που τα κιλά του κρέατος που δίνονται,
επιστρέφουν στο σπίτι στο πολλαπλάσιο. Αν μια οικογένεια τάξει το σφαγείο στη
μνήμη κάποιου νεκρού, η σφαγή γίνεται την παραμονή σε άλλη περίπτωση
ακολουθείται το τυπικό που προβλέπει ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η διαδικασία
μέχρι τις 5:00 το απόγευμα, όποια από τις τέσσερις μέρες διαλέξουν οι πιστοί.
Αυτές οι τέσσερις μέρες συν την παραμονή, είναι αργία για τους εορτάζοντες.

Κοινά έθιμα...

Έθιμα που μοιάζουν με αυτά του Χριστιανικού Πάσχα και αποδεικνύουν ότι οι δύο
μονοθεϊστικές θρησκείες έχουν ομοιότητες στη βάση τους και κοινούς
συμβολισμούς. Πάντως σε όλη τη Θράκη γιορτάζεται και φέτος εν ειρήνη το
κουρμπάν μπαϊράμ που αποτελεί επίσημα αργία και για τα μειονοτικά σχολεία
πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στην πόλη και στα χωριά θα
αναβιώσουν έθιμα, μεταμφιέσεις νέων που περνούν και μαζεύουν χρήματα και
δώρα ενώ οργανώνουν κοσμικά γλέντια σε διάφορα κέντρα όπου γιορτάζουν με
ορχήστρες καλλιτέχνες κ.ά.

Το τελετουργικό...

Το Kurban έχει ορισμένους κανόνες και θεμελιώδεις αρχές όπως επίσης και
παραδόσεις. Το άτομο που κάνει τη θυσία οφείλει να είναι εκεί ο ίδιος, εκτός αν
αφήσει κάποιον να τον εκπροσωπήσει αλλά μόνο σε ειδικές περιστάσεις. Το ζώο
πρέπει να είναι υγιές και πάνω από ενός έτους. Η σφαγή μπορεί να
πραγματοποιηθεί οπουδήποτε, αλλά κυρίως μουσουλμάνοι προτιμούν να
σφαγιάζεται σε σφαγείο, λόγω των ασθενειών που ενδέχεται να επιφέρει και
προτιμούν να τα αναλαμβάνει επαγγελματίας σφαγέας μίας και κατά τις ημέρες
αυτές παρατηρείται συρροή ατυχημάτων από ανθρώπους που κόβονταν κατά τη
σφαγή. Αλλά το σημαντικότερο είναι η μοιρασιά. Το ζώο της θυσίας χωρίζεται στα
τρία. Το ένα προορίζεται για τους φτωχούς το άλλο για τους συγγενείς και φίλους
που δεν θυσίασαν ζώο. Το τρίτο μένει οπωσδήποτε στο σπίτι.
Το Kurban Bayram δεν περιλαμβάνει μόνο τη θυσία των ζώων. Είναι και η
επίσκεψη στην Κάμπε για να μπορέσεις να γίνεις προσκυνητής (hac) να θυσιάζεις
ζώα σε θρησκευτικές τελετές και άλλες αξίες. Η γιορτή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία
αφού το ιερό καθήκον του hac πραγματοποιείται τον ίδιο καιρό.

Πώς γιορτάζεται...

Την πρώτη ημέρα της εορτής όλα τα μέλη της οικογένειας ξυπνούν νωρίς για να
κάνουν τις τελευταίες προετοιμασίες. Οι άντρες πηγαίνουν στο τζαμί για την ειδική
εορταστική προσευχή (Μπαϊράμ ναμαζί). Η διαδικασία της σφαγής ξεκινά όταν
επιστρέφουν στο σπίτι. Από την προηγούμενη μέρα η ράχη του ζώου καλύπτεται
με κινά που κοκκινίζει μέχρι την ώρα της σφαγής. Στο ζώο δίνεται νερό και αλάτι,
τα μάτια του είναι τυλιγμένα με ένα καθαρό μαντήλι και το πρόσωπό του είναι
στραμμένο προς τη Μέκκα. Απαγγέλλονται εδάφια του Κορανιού και μετά κόβεται
ο λαιμός.
Έπειτα το κρέας μοιράζεται και το δέρμα πωλείται και τα χρήματα δίνονται για
φιλανθρωπικό σκοπό.
Η ημέρα του Μπαϊραμιού...
Το μεσημέρι συνεστιάζουν όλοι μαζί στο τραπέζι με άφθονες λιχουδιές και
παραδοσιακά σκευάσματα, ενώ το βράδυ γλεντούν με φίλους.

Ένα έθιμο είναι να επισκέπτονται τους τάφους των αποθανόντων μελών της
οικογένειας, αλλά αυτό συνήθως, γίνεται την παραμονή και για αυτό, την ημέρα
αυτή τα κοιμητήρια γεμίζουν κόσμο.
Επίσης, κατά τη διάρκεια του Μπαϊραμιού, φίλοι, γείτονες και συγγενείς
επισκέπτονται ο ένας τον άλλον, για να γιορτάσουν μαζί. Σύμφωνα με την
παράδοση, οι μουσουλμάνοι προσφέρουν κολόνια, καραμέλες και καφέ στους
μουσαφίρηδες. Οι σφαγές και τα γεύματα συνεχίζουν καθ' όλη τη διάρκεια του
Μπαϊραμιού. Τα παιδιά τριγυρνάνε σε συγγενικά και σε φιλικά σπίτια και όπως
επιτάσσει το έθιμο, φιλάν το χέρι του οικοδεσπότη και γεμίζουν την τσέπη με το
ανάλογο χρηματικό έπαθλο.