Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, ΛΥΚΟΦΩΤΟΣ

Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 

Α.Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα 

Η Σαρακοστή ξεκινούσε , όπως και σήμερα 40 ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα και κατά τη διάρκεια της οι πιστοί νήστευαν την Τετάρτη και την Παρασκευή δεν έτρωγαν λάδι . Κατά τα άλλα δεν διαφέρει σε τίποτα από αυτά που πρεσβεύει η Εκκλησία μας σήμερα . 

Β. Το Δωδεκαήμερο ( 25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου )

Την παραμονή των Χριστουγέννων ( 24 Δεκεμβρίου ) τα παιδιά ξυπνούσαν από νωρίς τα παιδιά και άρχιζαν να λένε τα κάλαντα:

     ‘’ Χριστός γενάται σήμερον , εν βη εν Βηθλεέμ την Πόλη 

      Οι ουρανοί αγάλλονται χαιρέ , χαιρέ η φύσις όλη ‘’ .   κτλπ.

Γυρνούσαν όλα τα σπίτια και οι νοικοκυρές τους έδιναν καραμέλες , σύκα , καρύδια και αν ήταν πολύ αγγελικό πρόσωπο καμιά δεκάρα . Το βράδυ είχαν το έθιμο με τα 9 φαγητά , τα οποία ήταν όλα νηστίσιμα : ρόδια , καρπούζι ,πεπόνι , κυδώνι , πατάτες βραστές , χαλβάς , πισμέτια ( φύλλο με λίγο βρασμένο ρύζι και ζάχαρη και το έψηναν στον φούρνο και το σιρόπιαζαν ) , τουρσιά και φασόλια , σαλάτα χωρίς λάδι . 

Το πρωί της παραμονής έσφαζαν το γουρούνι και το ίδιο βράδυ έκαναν την μπάμπω . Κοιμόντουσαν όλοι νωρίς διότι έπρεπε το πρωί να σηκωθούν και να πάνε στην εκκλησία . 

  Ανήμερα των Χριστουγέννων ξυπνούσαν πολύ νωρίς διότι η λειτουργία ξεκινούσε στις 5 το πρωί . Αφού κοινωνούσαν , γύριζαν σπίτι για να στρώσουν το τραπέζι και να φάνε τη μπάμπω .Τα παιδιά γυρνούσαν σε όλα τα συγγενικά πρόσωπα  στους νονούς και στους θείους να πουν χρόνια πολλά. Οι γυναίκες ετοίμαζαν το μεσημεριανό φαγητό και οι άντρες άρχιζαν το τσίπουρο με τις παρέες τους και τους φρέσκους μεζέδες από το γουρούνι . Το βράδυ αυτοί που είχαν ονομαστική γιορτή περίμεναν συγγενείς και φίλους . 

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά έλεγαν από νωρίς τα κάλαντα σε όλο το χωριό : 

‘’ Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά ψηλή μου δέντρο λιβανιά κι αρχή κιαρχή καλός μας χρόνος Εκκλησιά , Εκκλησιά με τ ΄άγιο θρόνος αρχή που βγήκε ο Χριστός άγιος και πνευματικός στη γη , στη γη να περπατήσει και να μας και να μας καλοκαρδίσει ‘’. κτλπ

Την  παραμονή το βραδύ , τα νέα παλικάρια έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα σε σπίτια που είχαν ανύπαντρα κορίτσια : 

‘’Ιδώ μας είπαν κ ‘ ήρθαμε χαρείται να χαρούμι που ‘ χουν αυλές μαρμαροτές κι σπίτια χρυσούμενα που μέσα χάνουν το φλουρί κι απ’ όξω του του λογάρι στης λουγαριάς μα ςτο αφρό κοιμάται υιός αφέντης. Κοιμάσαι αφέντη ‘μ , ξύπναγε κέρνα τα παλικάρια . Κέρνα τ’ αφέντη ‘μ , κέρνα τα , κέρνα για την υγεία σου , προξρνητασίς προυβουδούν που μέσα απ’ την πόλη για μια ξανθιά , για μια λυγνή για μια μαυροματούσα . κέρνα , κρασί , κέρνα ρακί για την υγεία σου ‘’ . 

Άντε και του χρόνου !!!

Για την Πρωτοχρονιά από νωρίς οι νοικοκυρές ετοίμαζαν την Πρωτοχρονιάτικη πίτα  του Αι-Βασίλη όπως λέγαν . Άνοιγαν φύλλο έβαζαν τυρί και γάλα αλλά έβαζαν μέσα τα σμάδια ( σημάδια ) . Τα σμάδια ήταν ένα κλωναράκι από το κλίμα (για όσους είχαν αμπέλι ) , σιτάρι , φασόλια καλαμπόκια . Την μέρα της Πρωτοχρονιάς δεν πήγαιναν σε άλλο σπίτι γιατί δεν θα κάθονταν οι κλώσες να κλωσήσουν . Όποιος κάνει ποδαρικό σε ένα σπίτι η νοικοκυρά τον φίλευε . Πάντοτε ποδαρικό έκανε ένα μικρό παιδί που είναι αγνό , ώστε να τους πάει καλά η χρονιά .  Αν έχει λιακάδα την Πρωτοχρονιά 40 μέρες θα έχει καλό καιρό .

Την παραμονή των Φώτων έβγαιναν τα παιδιά να πουν τα κάλαντα : 

‘’ Σήμερα τα φώτα κ’ οι φωτισμοί κ΄ οι χάρες μεγάλες κ’ οι αγιασμό κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθεται η κυρά μας η Παναγιά όργανο βαστάει κιρί κρατεί και τον Αι – Γιάννη παρακαλεί ,Αι- Γιάνν αφέντη μ και βαφτιστή έλα να βαφτίσεις Θεού παιδί να βαφτίσουν οι κάμποι και τα βουνά να βαφτίσει κι’ αφέντες και η κυρά ‘’ .

Το βράδυ της παραμονής των Φώτων δεν έβγαιναν έξω για να μην βγουν τα καρκατζέλια . Και επειδή τα καρκατζέλια φοβόντουσαν την φωτιά , άναβαν το τζάκι για να μην μπορούν να μπουν στο σπίτι . Ήταν άσχημο και τρομακτικά όντα . Άμα αγιάζονταν τα νερά τα καρκατζέλια φεύγαν . 

Ανήμερα τα φώτα, όλοι πηγαίνουν στην Εκκλησία και ο παπάς αγίαζε τα νερά . Επειδή στο χωριό δεν υπήρχε θάλασσα και το ποτάμι ήταν μακριά έριχναν τον σταυρό μέσα στην κολυμβήθρα . Μετά έκαναν  δημοπρασία τον σταυρό και τις εικόνες και όποιος έδινε περισσότερα χρήματα τα έπαιρνε . Έβγαιναν όλοι από την Εκκλησία την αγίαζε ο παπάς με ένα μπακρατσάκι τον σταυρό και ματσάκι , βασιλικό όλα τα σπίτια του χωριού , τα αχούρια , τις αυλές , τα ζώα , τις αποθήκες . Οι νοικοκυραίοι έριχναν μέσα στο μπακρατσάκι του παπά χρήματα , λουκάνικα , κρέατα , παστά , επέστρεφαν τις εικόνες στην Εκκλησία και ο σταυρός έμενε για ένα χρόνο στο σπίτι αυτού που τον είχε πλειοδοτήσει . Οι αγρότες έπαιρνα από το αγιασμένο νερό και έριχναν στα χωράφια τους για να είναι αγιασμένα τα χρώματα και πλούσια η σοδειά . 

Όταν πλειοδοτούσαν για τις εικόνες φώναζαν ‘’ Αρέτς  ένα , αρέτς  δυο ‘’ και τα λοιπά .

Την αποκριά έτρωγαν παραδοσιακό χαλβά που ονομαζόταν χάσκαρ . Το βράδυ της τελευταίας αποκριάς κρεμούσαν από το ταβάνι ένα κομμάτι χαλβά από μια κλωστή και ήταν σκληρός σαν πέτρα . Καθόταν όλοι οκλαδόν γύρω γύρω από τον παππού , με τα χέρια πίσω . Γύριζε ο παππούς την κλωστή και όλοι προσπαθούσαν να χάψουν τον χαλβά .

Γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου 

Στις 10 Φεβρουαρίου , τον Άγιο Χαραλάμπου άνοιγε το τριώδιο . Μέσα Φεβρουαρίου γινόταν η καθαρά Δευτέρα . Στις 1 Φεβρουαρίου , του Αγίου Τρύφωνα , γιόρταζαν όσοι είχαν αμπέλια . Στις 2 Φεβρουαρίου , της Υπαπαντής , γινόταν οι προβλέψεις για τον καιρό . Ότι καιρό και αν κάνει εκείνη την μέρα θα βαστάξει για 40 μέρες και αν κάνει καλό θα βαστάξει για ο χειμώνας πολύ . 

Δ. Απόκριες 

Αποκριές = απέχω από το κρέας 

Ή αλλιώς τριώδιο , όλος ο κόσμος ντυνόταν καρναβαλάκια . Η δεύτερη Πέμπτη των Αποκρεών λέγεται Τσικνοπέμπτη γιατί χαρακτηριστικό της είναι το τσίκνισμα του κρέατος , να καθαρίζουν , την Μ. Τρίτη έκαναν τσουρέκια , την Μ. Πέμπτη έβαφαν κόκκινα αυγά και όλη την Μ. Βδομάδα πήγαιναν στην Εκκλησία . Το Μ. Σάββατο γινόταν η Ανάσταση και όταν γύριζαν σπίτι έτρωγαν την μαγειρίτσα . 

Το Σάββατο του Λαζάρου έβγαιναν τα κορίτσια με ένα καλαθάκι στο χέρι , γυρνούσαν όλο το χωριό και έλεγαν κάλαντα στις νοικοκυρές και τους έδιναν αυγά και βρασμένα καλαμπόκια και έλεγαν : 

‘’ Σήμερον έρχεται ο Χριστός σου επ’ ουράνιος Θεός σου στην πόλη Βυθάνια με κλάδους , με βαία έβγατε παρακαλούμι για να διηγηθούμε κλαίει η άρθα και η Μαρία Λαάρου του αδελφού της ( Χ2 )  τον γλυκί και καραδιακόν της . Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον Άδη όπον πήγες . Είδα φόβους είδα τρόμους είδα βάσανα κι πόνους , δώστε μου λίγ νεράκι να ξυπλήνουν τον φαρμάκι το φαρμάκι των χείλεων .

Δώσε μ ‘ μπάμπουμ ένα αυγάκι να γιμίσει του καλαθάκι ‘’.

Το βράδυ της Ανάστασης όταν έλεγε ο παπάς το δεύτερο λάβετε φως , έσβηναν όλη τη φώτα , έτρεχαν ο άντρες να πάρουν το φως . Ο παπάς σήκωσε ψηλά το χέρι για να μην  το πάρουν εύκολα και θεωρούνταν πολύ καλό να πάρει κανείς ο άγιο φως . Την δεύτερη μέρα Πάσχα γινόταν το κουρμπάνι δηλαδή ζωοθυσία . Αγόραζαν ένα ζώο και το πήγαιναν στην Εκκλησία , αφού γινόταν η λειτουργία έσφαζαν τα ζώα , το έβραζαν και με το ζουμί έβραζαν πληγούρι που το μοίραζαν στο χωριό. Γινόταν μεγάλο πανηγύρι και γιόρταζαν όλη μέρα . Την πρώτη Παρασκευή μετά το Πάσχα ήταν η γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής , που γινοταν στην βυζαντινή μονή της Ζωοδόχου Πηγής ανάμεσα στη Λυκώφη και στη Δαδιά και το αποκαλούν μοναστήρ της Δαδιάς . Γινόταν πανηγύρι με φαγητά και χορούς . Η περιοχή λέγεται παλιοχώριι και εκεί βρέθηκαν παλαιοί τοίχοι που δεν ξέρουμε ακόμα και σήμερα πότε χρονολογούνται και αρχαία νομίσματα , όστρακα , πήλινα , είδωλα .Υπάρχει μια μαρμάρινη πλάκα στην πύλη του μοναστηρίου με ανάγλυφο Θράκα ιππέα .

Το 1974 σταμάτησε να λειτουργεί σαν μονή και χρησιμοποιήθηκε σαν στρατόπεδο λόγω της Επιστράτευσης . Ο λόγος ήταν επειδή βρισκόταν σε ύψωμα και έτσι θα μπορούσαν να ελέγχουν τα νερά του ποταμού Έβρου . Η μονή επαναλειτούργησε πριν από 8 περίπου χρόνια ( περίπου το 2002 ) .

Στ. Ακίνητες γιορτές της Άνοιξης

Μέχρι το 1974-75 τον Κωσταντίνου και Ελένης ήταν αργία λόγω του βασιλιά Κωσταντίνου . Στις 24 Ιουνίου , τον Αί- Γιάννη του καλοκαιριού άναβαν φωτιές στην πλατεία του χωριού και όλοι περνούσαν από πάνω, μικροί έφευγαν από φωτιές με μεγάλα δέντρα και όταν έφευγαν από την πλατεία , συνέχιζαν το πανηγύρι στις γειτονιές .

Ζ. Γιορτές του καλοκαιριού 

Η Εκκλησία της Λυκώφης είναι αφιερωμένης στην Παναγία και έτσι τον 15Αύγουστο γινόταν πανηγύρι προς τιμήν που κρατούσε τρεις μέρες . Γινόταν εμποροπανήγυρι , που οι πραματευτάδες άπλωσαν τα τσιρτσιλίκια τους ( ρούχα , παιχνίδια , τσουρλοχαλβάς ) . Ο τσουρλοχαλβάς ήταν λευκό χαλβάς ρευστός που γινόταν στου Σουφλί για να τον αγοράσουν έδιναν ως αντάλλαγμα ένα αυγό . Για να τον φάει κανείς τον έβαζαν σε ένα χάρτινο χωνί . 

Η. Γιορτές του Φθινοπώρου ως την εορτή τον Αγίου Φιλίππου 

Στις 23 Αυγούστου στην γιορτή του Ιωάννη του Προδρόμου γινόταν πανηγύρι στο τυχερό στην επαρχία Σουφλίου και λόγω απόστασης του ετοίμαζαν τα καράμαξα , τα έστρωναν κουρελούδες το βράδυ στα κάρα. Συγχρόνως γινόταν η γιορτή τον σταφυλιού , γιατί τότε ωρίμαζε το σταφύλι κα όλοι οι παραγωγοί πουλούσαν την παραγωγή τους .