Τοπικές ενδυμασίες από ΔΙΟΜΗΔΕΙΑΣ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ, Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

Ιωάννα Κούτρα  (3050)

Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας

2010-2011

Μ.Γ. Βαρβούνης

Χωριό Διομήδεια (Σαρακατσάνοι)

Α) Ένδυμα

«Κύρια γνωρίσματα των Σαρακατσάνικων ενδυμασιών ήταν το γεγονός ότι τα ρούχα τους ήταν απλά, βαριά και γερά. Τα περισσότερα ρούχα ήταν ολόμαλλα και ήταν κυρίως κατασκευασμένα από τις γυναίκες.

Εντύπωση δημιουργεί ή ομοιότητα ανάμεσα στη γυναικεία και την αντρική φορεσιά των Σαρακατσάνων. Η γυναικεία φορεσιά αποτελούνταν από το φουστάνι, που έμοιαζε πολύ με την αντρική φουστανέλα. Το φουστάνι ήταν μαύρο, ανοιχτό από τη μία πλευρά, ενώ ήταν διακοσμημένο με διάφορα γεωμετρικά σχήματα, σταυρούς και φεγγάρια. Κάτω από το φουστάνι φοριόταν η φούστα, το μεσοφόρι που αργότερα έπαψε να χρησιμοποιείται. Από πάνω φορούσαν το υφαντό πουκάμισο που έπεφτε μέχρι τα γόνατα και διέθετε πλούσια κεντήματα  στο κοντό μανίκι του. Το πουκάμισο αυτό συμπληρωνόταν από τα μπρουμάνικα που σκέπαζαν τα μπράτσα.

Χαρακτηριστικό κομμάτι της ενδυμασίας ήταν η ξωτραχυλιά (η ποδιά). Λουλακιά πολύ σκούρα, χωρίς μανίκια, με γιακά έφτανε μέχρι κάτω από τη μέση και είχε κέντημα στο στήθος. Παλαιότερα φορούσαν από πάνω της τη σεγκούνα, η οποία ήταν ανοιχτή μπροστά και κούμπωνε με μια ασημένια κομποθηλιά. Ένα άλλο τμήμα της φορεσιάς ήταν η κάπα, λουλακάτη, πολύ σκούρα, σχεδόν μαύρη, με μανίκια που στένευαν κάτω από τον αγκώνα για να διακρίνονται από μέσα τα κεντήματα. Για το κλείσιμο των ρούχων χρησιμοποιούσαν τις κομποθηλιές, τα σουστέκια, τις πόρπες ή ακόμη και τις αλυσίδες.

Το νυφικό φόρεμα είχε κατά βάση την ίδια δομή, απλά ήταν πιο έντονα διακοσμημένο. Στις γιορτές και στις επίσημες εκδηλώσεις φορούσαν κοσμήματα, χρυσό και ασημένιο, σκουλαρίκια, δαχτυλίδια και βραχιόλια (πελετζίκια). Ενώ οι παντρεμένες φορούσαν ασημοστουγιά και ασημοζούναρο, τα οποία ήταν δώρα του γαμπρού προς τη νύφη. »

Κατσοραί Χρυσούλα

« Παράλληλα η αντρική φορεσιά των Σαρακατσάνων αποτελούνταν από τη φουστανέλα. Αργότερα όμως αντικαταστάθηκε από τη μπουραζάνα, που ήταν ένα είδος φαρδιού παντελονιού, το οποίο εξυπηρετούσε πρακτικούς κυρίως λόγους.

Η μπαρουζάνα αρχικά ήταν φλώρα (λευκή), στη συνέχεια όμως φοριόταν μαύρη. Η φουστανέλα πλέον αποτελούσε το επίσημο ένδυμα. Από πάνω φορούσαν το κατασάρκι, η στενή φανέλα με τα χειρότια, το πουκάμισο και το πισλί που αργότερα αντικαταστάθηκε από το γιλέκο. Η φλοκάτα (μάλλινος επενδυτής) ήταν μαύρη και η τραγομαλλίσια κάπα αποτελούσε τον επενδυτή του κτηνοτρόφου για την προστασία από το κρύο. Την εμφάνιση συμπλήρωνε το δερμάτινο ζωνάρι που τοποθετούνταν στη μέση. Σ’ αυτό είχαν θέση και οι φισιγγοθήκες. »

Καργιώτης Χρήστος

Β) Υποδήματα

« Ως κύρια υποδήματα των γυναικών ήταν τα τσουράπια, τα οποία ήταν πλεχτές κάλτσες από τον αστράγαλο μέχρι τα γόνατα ή αλλιώς τα ονόμαζαν καλτσούνες. Ενώ υποδήματα των ανδρών αποτελούσαν τα τσαρούχια.»

Γ) Καλύμματα του κεφαλιού και κόμμωση

« Οι σαρακατσάνοι δεν είχαν ιδιαίτερη περιποίηση όσον αφορά την κόμμωση. Το κεφάλι τους κάλυπτε συνήθως ένα μαύρο μαντήλι, το οποίο ονόμαζαν μπόχος (ο γνωστός κεφαλόδεσμος).

Απ’ τη μεριά τους, οι άντρες τοποθετούσαν στο κεφάλι τους το φέσι κατά τα πρώτα χρόνια και στη συνέχεια το μαύρο σκούφο. »

Χρόνη Ελένη