Τοπικές ενδυμασίες από Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ, Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ

Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας ΔΠΘ

 Χωριό Πετεινός Ξάνθης

Μ.γ. Βαρβούνης

Καμπουρίδου Σωτηρία (2617)

2008-2009

Οι άντρες όταν δουλεύαμε στα χωράφια φορούσαμε φαρδιά τζιν, φαρδιά πρόχειρα πουκάμισα που είχαμε για τις δουλειές στο χωράφι και λαστιχένιες μπότες για να μη λερώνονται τα ποδάρια μας από τσι λάσπες. Όταν όμως παέναμε στον καφενέ του χωριού ή σε κανένα γάμο, φορούσαμε κοστούμια από μαλλί ή κασμίρ. Δηλαδή παντελόνια, πουλόβερ πλεκτά χειροποίητα, πουκάμισα καρό, σακάκι και σκαρπίνια, επίσημα δερμάτινα παπούτσια. Καμιά φορά τύχαινε να φοράμε και κανένα γιλεκάκι πάνω από τα πουκάμισα και γραβάτα ή παπιγιόν. Φορούσαμε και καπέλα στρογγυλά, ενώ οι πιο μεγάλοι συνήθιζαν να φοράνε την τραγιάσκα, ένα είδος καπέλου της τότε εποχής, όπου το φορούσαν οι ηλικιωμένοι συνήθως.

Οι γυναίκες πάλι, όταν δουλεύανε κι αυτές στα χωράφια φορούσανε φαρδιά και άνετα ρούχα. Φορούσανε δηλαδή μακριές και φαρδιές φούστες, φαρδιές μπλούζες και γάντια, όπως και μαντήλα στα μαλλιά για να μην τις χτυπάει ο ήλιος. Φορούσανε κι εκείνες λαστιχένιες μπότες. Όταν κάνανε τις δουλειές του σπιτιού φορούσανε σχεδόν τα ίσια ρούχα αλλά και ποδιά για να μην λερώνονται οι φορεσιές τους. Ακόμα φορούσανε μέσα στο σπίτι και τα γαλότσια, ξύλινα, πρόχειρα γυναικεία παπούτσια. Όταν όμως παένανε κι αυτές σε γάμο και σε γλέντια φορούσαν φορέματα, μέχρι πιο κάτω από το γόνατο, ζώνες και γόβες. Άλλες φορές βάζανε ταγεράκια, δηλαδή φούστες  μακριές και σακάκια. Και βέβαια τότε περιποιούντουσαν οι γυναίκες κορίτσι μου ! Τότε η αλογοουρά, ο κότσος δηλαδή, ήτανε το πιο επίσημο χτένισμα. Κάνανε και πλεξούδες ή τύλιγαν τα μαλλιά τους με καρούλια για να γίνει σγουρό, και καμία φορά φορούσανε ένα δίχτυ στα μαλλιά τους για να μην πετάν οι τρίχες ! Τότε για καλλυντικά οι γυναίκες του Πετεινού είχανε το φτιασίδι, γιατί το φτιάχνανε οι ίδιες από φυσικά υλικά, όπως αυγά ή μέλι. Είχανε την πούδρα για να ασπρίζουν τα πρόσωπά τους, μια μπογιά για να ροδίζουν τα μάγουλά τους και κολόνιες με άρωμα λεμόνι ή τριαντάφυλλο που τα φτιάχνανε μοναχές τους με νερό και λεμόνι ή πέταλα από τριαντάφυλλα !

Τα μικρά παιδιά όταν τριγυρνάγανε και έπαιζαν έξω, φορούσαν πάντα παντελονάκια και μπλουζάκια πρόχειρα και πάνινα παπουτσάκια. Όταν πάλι έπρεπε να πάνε σε καμία γιορτή του σχολείου ή κάπου αλλού, τα κορίτσια τα ντύναν οι μανάδες τους με φορεματάκια, ψηλές μέχρι το γόνατο κάλτσες και παπούτσια από δέρμα και τα χτενίζανε με κότσους ψηλούς. Τα αγοράκια φορούσανε κουστουμάκια, ρεβέρ παντελονάκια, πουκαμισάκια και δερμάτινα παπουτσάκια. Όμως τα παλικάρια φορούσανε έντονα και φωτεινά χρώματα, πανταλόνια καμπάνα και πουκάμισα ή ακόμα και κουστούμια στα γλέντια

(Ελευθέριος Γιαλάογλου)

Κατά τις εργασίες τους στα χωράφια, οι άντρες φορούσαν παλιά ρούχα και φαρδιά κυρίως , μια απλή μπλούζα φαρδιά κι ένα απλό, πολλές φορές σκισμένο ή μπαλωμένο παντελόνι και λαστιχένιες μπότες. Για τις πιο επίσημες στιγμές φορούσαν κοστούμια. Δηλαδή ένα καλό, μαύρο παντελόνι, πουκάμισο σε λευκή ή καρό απόχρωση, γιλέκο, γραβάτα κι από πάνω ένα μάλλινο παλτό- αν μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι- ή μια καμπαρτίνα, μάλλινες κάλτσες που τις έπλεκαν οι γυναίκες ή οι μητέρες τους και σκαρπίνια. Οι γυναίκες του χωριού όταν δούλευαν κι αυτές στα χωράφια φορούσαν είτε μακριές μέχρι τον αστράγαλο φούστες και φαρδιές μπλούζες ή ακόμη πολλές φορές φορούσαν και τα παντελόνια των συζύγων τους, αφού τα έσφιγγαν με ζωνάρια ! Και βέβαια φορούσαν κι αυτές λαστιχένιες μπότες, γάντια και μαντήλες στο κεφάλι ή αντρικά καπέλα για να προστατεύονται από τον ήλιο. Γενικά όμως φορούσαν μακριές μέχρι το γόνατο φούστες, μάλλινες μπλούζες ή γιλέκα ή συνόδευαν το ντύσιμό τους με ένα σάλι. Όταν ασχολούνταν με τα οικιακά φορούσαν πάντοτε ποδιά και γαλότσες , ξύλινα παντοφλάκια. Ωστόσο, σε επίσημες περιστάσεις φορούσαν ταγιέρ, δηλαδή μία υφασμάτινη φούστα μέχρι το γόνατο, μια καλή μπλούζα με στρογγυλή λαιμόκοψη και έριχναν από πάνω τους ένα μάλλινο παλτό, κάτι που προσέδιδε κύρος στις κυρίες της τότε εποχής. Φορούσαν βέβαια καλσόν και γόβες. Φορούσαν όμως και φορέματα, όμως το καλοκαίρι κυρίως. Αυτά ήταν με έντονα χρώματα ή εμπριμέ με γιακαδάκι ή στρογγυλή λαιμόκοψη και γόβες. Μπορεί να μην είχαν τα μέσα που έχουμε εμείς σήμερα, όμως ακόμη και τότε οι γυναίκες του χωριού έβρισκαν τον τρόπο να περιποιηθούν τον εαυτό τους. Καλλωπίζονταν πιάνοντας τα μαλλιά τους έναν ψηλό κότσο, που ήταν και το πιο επίσημο χτένισμα ή τα έπλεκαν σε μεγάλες και μακριές πλεξούδες. Με τον ίδιο τρόπο τα έκαναν και σγουρά. Επίσης θυμάμαι πως είχαν πούδρα και ρουζ αλλά και κολόνιες που έφτιαχναν μόνες τους ξεραίνοντας στον ήλιο νερό και πέταλα τριαντάφυλλου. Εμείς τα παιδιά πάλι φορούσαμε απλά ρούχα. Όταν παίζαμε στις αλάνες του χωριού, είτε αγόρια, είτε κορίτσια φορούσαμε το καλοκαίρι κοντά παντελονάκια και κοντομάνικα μπλουζάκια, ενώ το χειμώνα φόρμες και κολάν. Όταν πηγαίναμε σε γλέντια, τα κορίτσια μας φορούσαν φορεματάκια με καλσόν ή μακριές μέχρι το γόνατο κάλτσες με δερμάτινα παπουτσάκια, ενώ τα αγόρια παντελονάκια μακό με πουκάμισο ή μάλλινη μπλούζα και σκαρπίνια.

Οι έφηβοι πάλι φορούσαν φωτεινά χρώματα ρουχισμού. Παντελόνια καμπάνα και εμπριμέ πουκάμισα, ενώ οι έφηβες του χωριού εμπριμέ φορέματα!

(Ελένη Γιαλάογλου)