Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, ΦΑΝΑΡΙΟΥ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Οι γιορτές είναι ένα σημαντικό γεγονός για την εκκλησιαστική παράδοση του χωριού. Εκτός του ότι ο καθένας γιορτάζει την ονομαστική του εορτή, υπάρχουν και κάποιες ημέρες που είναι ξεχωριστές για ολόκληρο το χωριό.

Έτσι λοιπόν, στην περίοδο πριν από τα Χριστούγεννα εκτός από το ότι κάποιοι επιλεκτικά νηστεύουν για να προετοιμαστούν για τη γέννηση του Χριστού μόνο μία ημέρα γίνεται κάτι το ιδιαίτερο.

Στις έξι Δεκεμβρίου που είναι του Αγίου Νικολάου οι ψαράδες του χωριού πηγαίνουν άρτους στην εκκλησία για να τους ευλογήσει ο ιερέας και για να έχουν υγεία, προστασία και καλή ψαριά.

Μερικές ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα οι γυναίκες του χωριού καθαρίζουν τα σπίτια τους και ασβεστώνουν τα πεζούλια γύρω από τα σπίτια τους και τις γλάστρες.

Τα Χριστούγεννα είναι μια γιορτή χαρούμενη όπου την τιμητική τους έχουν τα παιδιά. Την παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά γυρνούσαν σε όλο το χωριό και έλεγαν τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα. Οι γυναίκες στα σπίτια τους κερνόυσαν παραδοσιακά γλυκά όπως κουραμπιέδες και μελομακάρονα, τους έδιναν φρούτα όπως πορτοκάλια και μανταρίνια και οι πιο ευκατάστατες οικογένειες έδιναν κάποια χρήματα.

Τα σπίτια τα Χριστούγεννα ήταν όμορφα στολισμένα με φωτάκια και στολίζαν μικρά καραβάκια. Τα καϊκια στο λιμάνι είχαν και αυτά κάποια στολίδια και κάποια φωτάκια.

Κάπως έτσι και στην Παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά βγαίνουν για τα κάλαντα στο χωριό.

Και τα Χριστούγεννα αλλά και την Πρωτοχρονιά στα σπίτια υπήρχαν γλέντια και γιορτές και φυσικά φαγητό, έσφαζαν κυρίως χοιρινά και έπιναν κρασί.

Έπειτα στη συνέχεια του Δωδεκαημέρου είναι η Παραμονή των Θεοφανείων. Ο ιερέας μαζί με τα παιδιά που τραγουδούν κάλαντα γυρνάει από σπίτι σε σπίτι για να τα ευλογήσει με αγιασμό. Οι κάτοικοι του χωριού δίνουν φρούτα και χρήματα στον ιερέα.

Την επόμενη μέρα είναι μεγάλη γιορτή για το χωριό. Στις έξι Ιανουαρίου που είναι τα Άγια Θεοφάνεια στο χωριό ρίχνουν τον τίμιο σταυρό στη θάλασσα και τα νέα παιδιά πέφτουν στη θάλασσα για να τον πιάσουν. Όποιος τον πιάσει θεωρείται τυχερός. Έπειτα αυτός που έπιασε το Σταυρό μαζί με όλους όσους βούτηξαν και προσπάθησαν, γυρνούν σε σπίτια ψέλνουν και ευλογεί ο ιερέας. Οι κάτοικοι του χωριού δίνουν χρήματα στον τυχερό και τον συγχαίρουν για την προσπάθεια του.

Φυσικά την Πρωτοχρονιά στα σπίτια κόβεται η Βασιλόπιτα και είναι τυχερός αυτός που στο κομμάτι του βρίσκεται το φλουρί.

Έτσι από τα Θεοφάνεια και μετά το χωριό είναι καθαρό γιατί όπως λένε φεύγουν οι καλικάντζαροι.

Το Φεβρουάριο του Αγίου Συμεών οι γυναίκες που είναι έγκυες δεν κάνουν δουλειές γιατί αν μπει στο σπίτι κάποιος και τις δει να δουλεύουν, ο άγιος όπως λένε θα το δει και θα σημαδέψει το παιδί. Κι έτσι το παιδί θα γεννηθεί με κάποιο σημάδι σε κάποιο σημείο του σώματός του.

Έπειτα έρχονται οι Απόκριες. Τα σπίτια μυρίζουν όμορφα από τα γλυκά και τις πίτες που έκαναν οι γυναίκες των σπιτιών. Στα σπίτια γίνονται γλέντια με φίλους, γνωστούς και συγγενείς. Την Κυριακή της Αποκριάς βγαίνουν στο δρόμο μασκαράδες και πηγαίνουν στα σπίτια για να τους αναγνωρίσουν. Στα σπίτια τους κερνούσαν φρούτα και γλυκά. Την Καθαρά Δευτέρα όλοι καίνε φελλούς και μουτζουρώνουν τα πρόσωπα τους. Φυσικά πετούν χαρταετό και παίζουν διάφορα παιχνίδια. Έπειτα είναι η Σαρακοστή όπου οι περισσότεροι νηστεύουν για να εξαγνιστούν.

Μετά τη Σαρακοστή είναι η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα. Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι Εβδομάδα πένθους και νηστείας. Τα σπίτια είναι καθαρά και βαμμένα. Την Μεγάλη Πέμπτη οι γυναίκες βάφουν κόκκινα αυγά και όσοι νηστεύουν πάνε να κοινωνήσουν. Την Μεγάλη Παρασκευή οι κοπέλες πηγαίνουν στην εκκλησία από τα χαράματα, κάποιες έχουν ξενυχτήσει από την προηγούμενη και στολίζουν τον Επιτάφιο με λουλούδια ψέλνοντας ύμνους για τον Χριστό. Το Μεγάλο Σάββατο ο κόσμος πηγαίνει στην Ανάσταση για να πάρει το θείο φως και να αισθανθεί χαρά για την Ανάσταση του Χριστού. Την Κυριακή του Πάσχα όλοι γιορτάζουν, πηγαίνουν στην Εκκλησία και οι άντρες σουβλίζουν το αρνί. Χορεύουν και τραγουδούν.

Έπειτα από μερικές ημέρες την Κυριακή των Βαϊων στολίζεται όλη η Εκκλησία με βάγια και μετά το τέλος της λειτουργίας παίρνουν όλοι βάγια για τα σπίτια τους και τα βάζουν στο εικονοστάσι.

Το καλοκαίρι δύο είναι οι βασικές γιορτές για το Φανάρι.

Η πρώτη είναι στις δεκαεφτά Ιουλίου που είναι της Αγίας Μαρίνας και γίνεται λειτουργία στην εκκλησία που είναι αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα και έπειτα υπάρχει το λεγόμενο κουρμπάνι που περνούν οι πιστοί για να φάνε μετά το τέλος της τελετής.

Το κουρμπάνι είναι ένα είδος ζωμού με κρέας.

Η δεύτερη σημαντική γιορτή για το Φανάρι είναι η Κοίμηση της Θεοτόκου στις Δεκαπέντε Αυγούστου. Στο χωριό επειδή η μεγάλη εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Παναγία γίνονται εκδηλώσεις, περιφορά και πανηγύρι.

Οι γυναίκες αφιερώνουν άρτους στην Παναγία. Για να είναι ευτυχισμένα τα σπίτια τους, οι ψαράδες για να έχουν πάντα καλή ψαριά και οι γεωργοί για να είναι καλή και υγιής η σοδειά τους. Γενικότερα οι κάτοικοι του χωριού έχουν μεγάλη πίστη στην Παναγία και θεωρούν σημαντική την γιορτή της.

Πληροφορίες: Κάλφα Κυριακή- Κάλφα Ευαγγελία.