Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ
ΔΙΑΛΑΜΠΗ
Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Α . Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
‘’ Εμείς την Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα την κράταγαν όλη όπως όλες τις νηστείες . Τρεις μέρες πριν από την νηστεία δεν έτρωγαν κρέας , αλλά έτρωγαν γάλα και τυρί . Τρεις μέρες αφού αρχίναγε η νηστεία δεν ετρώγαμε τίποτα μόνο την πρώτη μέρα πίναμε νερό . Ύστερα συνεχίζαμε δεν ετρώγαμε τίποτα . Πηγαίναμε στην εκκλησία και κοινωνάγαμε ‘’.
Β Το Δωδεκαήμερο ( 25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου )
‘’ Πριν πάνε να μεταλάβουν ζητούσαν συγνώμη και συγχώρεση από τους συγγενείς τους . Όταν επέστρεφαν στα κονάκια γυρνούσαν από κονάκι σε κονάκι και με ένα χλώρο κλοράκι από πουρνάρι ή κέδρο για να κάνει θόρυβο όταν καίγεται και το έβαζαν στην φωτιά , η οποία έπρεπε να καίει όλη μέρα στο κάθε κονάκι και έκαναν το έθιμο ‘’ αρνιά –κατσίκια ‘’ , που ήταν ένα είδος καλάντων . Ο καθένας έβαζε το κλαράκι του στη φωτιά και ενώ « αρνιά , κατσίκια , πρόβατα , γίδια ,γρόσια νφάδες , γαμπροί , παιδιά κι απ’ ούλα τα καλά » . Η νοικοκυρά τους πρόσφερε κόκκινο κρασί με μεζέ από χοιρινό που είχαν σφάξει τις παραμονές των Χριστουγέννων . Κι όταν έφευγαν να πάνε σε άλλο κονάκι , η νοικοκυρά τους έδινε από μια χούφτα καλούδια ( καρύδια , μύγδαλα , σύκα , κάστανα ) . Το βράδυ στο κονάκι αυτών που γιόρταζαν ακολουθούσαν ολύχτια γλέντια , με φαγοπότι , χορούς και τραγούδια . Το ίδιο γίνοταν και την Πρωτοχρονιά . Έφτιαχναν και βασιλόπιτα . Ήταν μια συνηθισμένη τυρόπιτα στο ταψί , που όταν την έφτιαχνε η νοικοκυρά έβαζε μέσα ένα αγριόχορτο , ένα σταυρόχορτο , ένα κλαδάκι , μια ψιλή βεργούλα τυλιγμένη στρόγγυλα , ένα νόμισμα και ένα δαχτυλίδι . Το αγριόχορτο συμβόλιζε πολλά πρόβατα , το σταυρόχορτο πολλά χωράφια , το κλαράκι πολλά γίδια , η βεργούλα τη γερή στάνη , το κέρμα πολλά χρήματα και το δαχτυλίδι αρραβωνιάσματα . Ό,τι τύχαινε στον καθένα αυτό θα ήταν το μέλλον του . Εμείς ποτέ δεν στολίζαμε Χριστουγεννιάτικο δέντρο , στολίζαμε όμως το κονάκι την πόρτα και τα εικονίσματα . Οι νοικοκυρές το βράδυ δεν αφήνουν ξεσκέπαστο ψωμί ή φαΪ , ούτε ρούχα έξω απλωμένα για να μην πάνε τα παγανά ( καλικαντζάρια ) και τα μαγαρίσουν . Έβαζαν και την πυροστιά στη φωτιά ανάποδα , ώστε τα παγανά να βλέπουν και από φόβο να φεύγουν ‘’. Ε. Κινητές εορτές
Σαρακοστή Πάσχα , Πάσχα , μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστή
‘’ Εμείς εκιά ( εκείνα) τα χρόνια κρατάγαμε όλη την νηστεία . Τη Μεγάλη Εβδομάδα την περνούσαμε ταπεινά όπως και όλη μας τη ζωή . Την Κυριακή των Βαΐων πηγαίναμε στην πιο κοντινή εκκλησία και έπαιρναν αγιασμένα βάγια , τα ξερέναμε και μ’ αυτά θυμιάτιζαν . Την Μεγάλη Δευτέρα και Τρίτη πηγαίναμε στην εκκλησία . Την Μεγάλη Τετάρτη πηγαίναμε στην εκκλησία με μια κούπα αλεύρι και στη μέση ένα αυγό για να κάνει ο παπάς ευχέλαιο. Μετά έπαιρναν το αλεύρι και φκιάναμ ένα πρόσφορο και τα τσουρέκια . Το αυγό το βάναμε στην άκρη ως την Μεγάλη Πέμπτη . Την Μεγάλη Πέμπτη σκονόμασταν και βάζαμ στη φωτιά το κουνάβι και βράζαμε μπογιά . Μετά έριχναν μέσα τα αυγά και τα βράζαμε ένα – ένα .Το ένα για την Παναγία ,για τον παππού , για τον πατέρα , για τα αγόρια , για τη γιαγιά , για μάνα και για τα κορίτσια . Μετά εφτιάχναμε τις κλούρες . Στις κλούρες στη μέση βάναμε ένα αυγό και γυρβουλιά ( γύρω- γύρω ) καραμέλες . Μετά τα εψέναμε και τα βάναμε στο ψωμοκρέβατο ως την Λαμπρή . Στην βαφή για τα αυγά , βάναμε και δυο τλούπες μαλλί . Την μίνια την κρέμαγαν στην πόρτα απ’ το καλύβι και την άλλη στην στρούγγα απ ‘ πέρναγαν τα πρόβατα , για να τα πάει ο Θεός . Την Μεγάλη Παρασκευή όλα ήταν πένθιμα . Όλοι φοράγαμε μαύρα ρούχα και τα πρόβατα , δεν φορούσαν κουδούνια . Μετά πηγαίναμε στην εκκλησία και τα λουλούδια που μας έδινε ο παπάς από τον επιτάφιο , το κράταγαμε και θυμιατίζαμε για το κακό . Από την Μεγάλη Πέμπτη ως την Ανάσταση δεν ετρώγαμε τίποτα , ούτε πίναμε νερό . Αυτό το έκαναν , γιατί και η Παναγία τρεις μέρες δεν έτρωγε και δεν έπινε νερό μέχρι να αναστηθεί ο γιος της . Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου όλοι ντυνόταν καλά και πηγαίναμε στην εκκλησία . Όταν γύρναγαν στα κονάκια περνάγαμε τρεις φορές στον αέρα , τσουγκράγαμε τα αυγά και πέφταμε για ύπνο . Κατά της 4-5 το πρωί οι γυναίκες σκόνονταν ( σηκώνονταν ) να μάσουν ( = μαζέψουν ) το κονάκι , και οι άντρες να σφάξουν τα αρνιά . Πάντα εσφάζαμε τα σερνά (= αρσενικά ) απ ‘ τα ‘χαμαν ταμένα . Μετά τα ψέναμε στις σούβλες πίναμ και χορεύαμε ‘’ .
Στ. Ακίνητες εορτές της Άνοιξης
‘’Την Άνοιξη γιόρταζαν τον Αι- Γιάννη . Σηματοδοτούσε την έναρξη της ανόδου στα βουνά . Την ημέρα που τον γιόρταζαν στις 25 Απριλίου , πάντα έψηναν αρνιά .’’
Ζ. Γιορτές του καλοκαιριού
‘’ « Το καλοκαίρι είχαμε τον Αι- Γιάννη ετράβαγαν τα ρουθούνια , τα ετρώγαμε και χορευάμε και λέγαμε τραγούδια όπως « αφέντη μου στην τάβλα σου χρυσή καντίλα κάνει δίχως αλυσίδα κρέμαται δίχως αέρα οπότε δίχως το λάδι , το κερί φέγγει τον κόσμο όλο φέγγε και τον αφέντη μας να μας κερνάει να τρώμε »