Τοπικές ενδυμασίες από ΝΕΑΣ ΗΡΑΚΛΙΤΣΗΣ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 

στο μάθημα της Λαογραφία

του κ. Ε. Βαρβούνη 

για το χωριό 

Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΤΣΑ 

του Δήμου Ελευθέρων 

του Ν. Καβάλας 

το Ακαδημαϊκό Έτος 2008-9 

από την Αικατερίνη Αραμπατζή

 

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

α) Ένδυμα 

Οι άντρες φορούσανε παντελόνια και σακάκια που ήταν από χοντρό ύφασμα που ονομαζόταν ‟σαγιάκι″. Τα περισσότερα πουκάμισά τους ήταν υφαντά αλλά υπήρχαν και βαμβακερά. Μερικοί, συνήθως οι πλούσιοι, είχανε γραβάτες και παλτά. 

Οι γυναίκες φορούσανε μακριά σουρωτά φορέματα από διάφορα υφάσματα, βαμβακερά, μάλλινα ή και ακόμη μεταξωτά, όσες βέβαια είχανε χρήματα. Τα ράβανε μόνες τους. Και τα εσώρουχα ράβονταν με ένα ύφασμα που λέγεται ‟χάσι″ (άσπρο ύφασμα)

(κ. Μαλγαρινού Ελένη 70 ετ.) 

β) Υποδήματα 

Οι περισσότεροι άντρες φορούσαν παπούτσια που λέγονταν ‟γέμνια″.  Αυτά ήταν δερμάτινα και είχαν λίγο μύτη και τακούνι. Για τη δουλειά στα χωράφια είχανε τα λαστιχένια μαύρα ή τα ‟τσερβούλια″ ή τσαρούχια, που ήταν από δέρμα χοίρου και πολύ ανθεκτικά. 

Οι γυναίκες φορούσαν ‟γαλέτσια″, που ήταν από ξύλο και ένα κομμάτι δέρμα από πάνω για να μην βγαίνουν. Άλλες είχαν και γαλότσες που τις φορούσαν πάνω από τα απλά παπούτσια για προστασία. 

(κ. Μαλγαρινού Ελένη 70 ετ.) 

Για καλά παπούτσια οι γυναίκες είχαν γόβες χωρίς μύτη. Επίσης, μέσα στο σπίτι τριγυρνούσαν όλοι ξυπόλυτοι ή φορούσαν ‟τερλίκια″, που ήταν πλεχτές μάλλινες κάλτσες. 

(κ. Μιχαλάκη Ευτυχία 78 ετ.) 

γ) Καλύμματα του κεφαλιού και κόμμωση 

Οι άντρες φορούσανε τραγιάσκα και ρεπούμπλικα. Η τραγιάσκα ήταν από μάλλινο ύφασμα και από μέσα με φόδρα. Στο πάνω μέρος στο κέντρο θα έπρεπε να υπάρχει και ένα κουμπί. Την ρεπούμπλικα την φορούσαν στις γιορτές. Και αυτό είναι από μέσα με φόδρα και ένα ειδικό χαρτόνι τον ‟μουκάβα″ και απ΄έξω επενδυμένο με ύφασμα. 

Οι γυναίκες φορούσανε τσιμπέρι ή μαντίλα. Υπήρχαν διάφορα και άπειρα σχέδια και χρώματα. Οι απλές μαντίλες ήταν από  ‟τσάντιλα″ (ψιλό ύφασμα) και οι καλές από μετάξι. 

Μερικοί άντρες χτένιζαν τα μαλλιά τους ίσια πίσω ως το σβέρκο και άλλοι με χωρίστρα προς τα δεξιά ή αριστερά. 

Οι περισσότερες γυναίκες τα είχανε ‟ρολό″ γύρω γύρω άλλες πλεξούδες και άλλες ‟κουκο″ (κότσος) 

(κ. Μαλγαρινού Ελένη ετ. 70)

Μερικοί άντρες για να προσεγγίσουν τις γυναίκες έλεγαν: ‟Κάνε κότσο τα μαλλιά σου για να δω την ομορφιά σου″. 

(κ. Μαλγαρινός Γεώργιος 72 ετ.) 

Οι γυναίκες χτενίζονταν και κουρεύονταν μεταξύ τους. Ελάχιστες είχανε κοντό μαλλί: Κουρείο υπήρχε βέβαια μόνο για τους άντρες. 

(κ. Μιχαλάκη Ευτυχία 78 ετ.) 

δ) Καλλωπισμός 

Οι άντρες έπρεπε να βάζουνε ‟μπριολ″. Αυτό ήτανε αγοραστό και έκανε τα μαλλιά απαλά. Μοιάζει με το σημερινό ζελέ. Έτσι λουζότανε βάζανε το μπριολ και από πάνω το ‟φιλέ″ που ήτανε ένα ειδικό δίχτυ. 

Οι γυναίκες φτιάχνανε το ‟φκιαζίδη″, μια κρέμα. Φτιαχνόταν μέσα στο ‟γουδί″, από βούτυρο και ‟διαύγιαρο″ (ψευδάργυρο). Σε έκανε βέβαια ωραία επιδερμίδα αλλά στα τελευταία σε ζάρωνε το πρόσωπο. Δεν ήταν και πολύ καλό, επειδή είχε ψευδάργυρο, αλλά τότε που να το γνώριζαν. Βάζανε επίσης και ‟μπούδρα″ μια σκόνη αγοραστή. Την βάζανε όλες και είχε ωραία μυρωδιά. Για την βαφή των νυχιών είχαν το ‟κυα″. Βάζανε λίγο πάνω στα νύχια, όχι όλες. Επίσης, αντί για κραγιόν είχαν ένα ειδικό χαρτί με το οποίο πατσάλειβαν τα χείλη τους. 

(κ. Μαλγαρινού Ελένη 70 ετών)