Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΜΕΣΗΣ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 

Α. Στη βασιλόπιτα , εκτός από το φλουρί έβαζαν διάφορους σπόρους και άχυρο τυλιγμένα σε τσιγαρόχαρτο , οπότε ανάλογα με το κομμάτι που έπεφτε στον καθένα έλεγαν : ‘’Στον …. Έπεσαν τα ζώα , στον …. Έπεσαν τα χωράφια ‘’.

Την Πρωτοχρονιά , ο τρόπος ταΐσματος των πουλερικών ήταν ξεχωριστός . Υπήρχαν ειδικές ευχές. Έπλαθαν επίσης κουλούρες και τις κρεμούσαν στα κέρατα του ζευγαριού των βοδιών για το οποίο υπήρχε πάντα ξέχωρη φροντίδα . Του Αγίου Μόδεστου , οχτώ μέρες πριν τα Χριστούγεννα , τελούσαν αρτοκλασία για τα ζευγάρια . Το πρωί της Πρωτοχρονιάς , όποια γυναίκα πήγαινε πρώτη στο σπίτι έπρεπε να πάει αμπουδιακό ( ποδαρικό) . Την υποχρέωναν να σκαλίζει τη στάχτη του τζακιού με θράκα και να λέει : ‘’ τόσα σιτάρια … τόσα ζώα … τόσες κότες ….. τόσα και άλλα τόσα ‘’. Αυτό έπρεπε να το επαναλαμβάνει πολλές φορές . Ανάλογα με τις δοξασίες αν πετύχαινε ή όχι το αμπουδιακό , υπήρχαν γυναίκες γουρλούδες ή γκαντέμισσες. 

 Των Αγίων Σαράντα , έφτιαχναν λαλαγγίτες στο  σατς , μικρές σε μέγεθος . Τις πρόσφεραν με ζάχαρη και στουμπισμένο σουσάμι ανακατεμένα . Σαράντα φας , σαράντα πιείς σαράντα δώς ‘ για την  ψυχή σ’ . 

 Τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς , ανάμεσα σ’ άλλα τελούμενα έθιμα , τύχη , κάλαντα πηγαίνουν τα παιδιά στα συγγενικά κυρίως σπίτια και χτυπούσαν με τα σουρβά ( καρποί της σουρβιάς ενός δέντρου ) το νοικοκύρη , τραγουδώντας : ‘’ Σούρβα , σούρβα για χαρά για σταφίδα , για παρά . Όσες τρύπες στο δερμόνι τόσες θημωνιές στο αλώνι ‘’.

 Β. Την Καθαρά Δευτέρα κρεμούσαν στην πλατεία του χωριού τα σκυλιά για να γίνουν τα σουσάμια . Δεν ήταν καθαρά έθιμο του χωριού και αργότερα σταμάτησε. Η Παρασκευή των πρώτων χαιρετισμών της Παναγίας είναι η παραμονή της γιορτής των Αγίων Θεοδώρων . Αυτή τη βραδιά τα παλικάρια του χωριού έκλεβαν τ’ αμάξια από τις αυλές των σπιτιών των κοριτσιών και τα συγκέντρωναν στην πλατεία του χωριού . Πολλές φορές τμήματα των αμαξιών τα κρεμούσαν στα γύρω δέντρα . Την άλλη μέρα οι γονείς των κοριτσιών τα έπαιρναν πίσω και α κορίτσια προσπαθούσαν να μάθουν ποιος πρωτοστατούσε στο κλέψιμο του δικού τους αμαξιού . Την παραμονή της πρώτης μέρας του Μάρτη το σούρουπο , άναβαν φωτιές στο σταυροδρόμι για να υποδεχτούν τον ερχομό της Άνοιξης . Σχημάτιζαν κύκλο γύρω από τη φωτιά και την πηδούσαν μικροί και μεγάλοι γιατί είναι καλό για την υγεία και για να καούν οι ψύλλοι . Το έθιμο τηρείται και σήμερα ». 

Γ.  Την Σαρακοστή μαζευόταν τα παλικάρια και οι κοπέλες και έπαιζαν με το παρακάτω τραγούδι . Δεν το χόρευαν . Σχημάτιζαν μία σειρά τα αγόρια και απέναντι τους μία σειρά τα κορίτσια. Η κάθε σειρά πιανόταν με τα χέρια σταυρωτά . Ξεκινούσαν τ ΄αγόρια τραγουδώντας και περπατώντας ρυθμικά και συγχρονισμένα πήγαιναν μπροστά στα κορίτσια . Στη συνέχεια έκαναν το ίδιο επανερχόμενοι στη θέση τους . Αυτή η κίνηση γινόταν τραγουδώντας την πρώτη στροφή . Τις ίδιες κινήσεις επαναλαμβάνει η σειρά των κοριτσιών , κινούμενη προς τ’ αγόρια , με εναλλασσόμενες τις ομάδες μέχρι να τελειώσουν όλες οι στροφές

Δ. « Την Πρωτομαγιά , τα παιδιά φορούσαν τον ‘’ μάρτη ‘’ , μια ασπροκόκκινη στριμμένη κλωστή στον καρπό ή στο μέσο δάχτυλο του δεξιού χεριού , για να μην μαυρίσουν . Τον Μάρτη τον έβγαζαν όταν έβλεπαν τον πελαργό . Κάποια παιδιά τον έβγαζαν και τον έβαζαν κάτω απ’ τα κεραμίδια ή από κάποια πέτρα κάνοντας μια ευχή . Βλέποντας τους πελαργούς τραγουδούσαν :  ‘’Λέλεκα , πετρέλεκα δώσ’ τα ποδαράκια σου να τα κάνω γκάιντα να λαλώ την Πασχαλιά με τα κόκκινα τ’ αυγά .’’ Σήμερα δυστυχώς δεν υπάρχουν πελαργοί στο χωριό γιατί δεν υπάρχουν καλύβες ». 

Ε. «Στην νηστεία του Δεκαπενταύγουστου τη μυζήθρα την έπλαθαν σε σχήμα και μέγεθος αυγού . Τις λίτρες όπως τα ονόμαζαν , τις έβγαζαν στη σειρά σε σανιδάκια που κρεμούσαν στην αστρέχα συνήθως τις έλιαζαν και τις έτρωγαν μετά τη λέξη της νηστείας .»