Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, ΜΑΝΔΡΑΣ, Δ. ΑΒΔΗΡΩΝ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

α. Για τους ανθρώπους αυτούς, που η ζωή τους ήταν τόσο δύσκολη και
κουραστική, οι γιορτές και τα πανηγύρια ήταν οι μόνες ευκαιρίες για να
διασκεδάσουν. Μαζεύονταν όλοι στα τσαϊράκια, αλάνες κατάλληλα
διαμορφωμένες, έτσι ώστε να μπορούν να διασκεδάζουν και εκεί στήνανε το
γλέντι. Μουσική, χορός και ποτό. Τέτοια πανηγύρια γίνονταν αρκετά στον οικισμό.
Στις 14 Νοεμβρίου, του Αγίου Φιλίππου ξεκινάει η σαρακοστή των Χριστουγέννων
για 40 μέρες. Τις γιορτές των Χριστουγέννων οι γυναίκες καθάριζαν το σπίτι. Οι
άνδρες έσφαζαν το ζώο και ετοίμαζαν τα κρέατα για τη μεγάλη γιορτή που θα
ακολουθούσε της νηστείας. Ακόμη, αναφέρεται πως τα κάλαντα τα λέγανε οι
μεγάλοι. Την ημέρα των Χριστουγέννων, μετά την εκκλησία, ακολουθούσε πλούσιο
τραπέζι. Δεν τρώμε κρέας, το ψάρι επιτρέπεται ως 17 Δεκεμβρίου αλλά όχι την
Τετάρτη και τη Παρασκευή. Την εβδομάδα των Χριστουγέννων ο παπάς κοινωνά
τους πιστούς. Μετά αρχίζει το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου - 5 Ιανουαρίου) όπου
οι γιορτές γιορτάζονται ευλαβικά σε οικογενειακό ή ευρύτερο συγγενικό
περιβάλλον και τηρούνται οι νηστείες. Το Δωδεκαήμερο θεωρείται η περίοδος που
έρχονται τα ξωτικά, άλλοι λένε ότι έρχονται οι νεράιδες, καταστρέφουν τα φαγητά
και ότι άλλο βρίσκουν. Γι' αυτό στις πέντε Ιανουαρίου το χάραμα συνήθιζαν να
σηκώνονται οι γυναίκες και ρίχνουν στάχτη γύρω από το σπίτι για να φύγουν τα
ξωτικά.

γ. Οι γιορτές του Φεβρουαρίου είναι οι ακόλουθες: 1η Φεβρουαρίου όπου
γιορτάζουμε τον Άγιο Τρύφωνα. Στις 2 Φεβρουαρίου γιορτάζουμε την Υπαπαντή
του Χριστού και στις 3 γιορτάζουμε τον Συμεών όπου οι έγκυες γυναίκες δεν
κάνουν δουλειές γιατί μπορεί να αφήσει σημάδια στο μωρό, ανάλογα με τη
δουλειά που κάνει η γυναίκα. Μετά, γιορτάζουμε τις Απόκριες, όπου μικροί και
μεγάλοι μασκαρεύονται και γλεντούν, τελευταία ευκαιρία για διασκέδαση πριν το
Πάσχα, αφού ακολουθεί η μεγάλη νηστεία της Πεντηκοστής και διαρκούν μέχρι το
Πάσχα.

ε. Το Πάσχα είναι κινητή γιορτή, στη μεγάλη αυτή γιορτή του Χριστιανισμού
σημαντική ήταν η συμμετοχή των γυναικών. Τα σπίτια έπρεπε να είναι πανέτοιμα
για την Ανάσταση, ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να τελεστούν όλα τα έθιμα και οι
Χριστιανικές παραδόσεις. Τη Μεγάλη Πέμπτη βάφανε τα αυγά και το βράδυ
ξενυχτούσαν το νεκρό Χριστό. Τη Μεγάλη Παρασκευή οι νέες, στόλιζαν τον
επιτάφιο και οι γριές μοιρολογούσαν όλη την ημέρα στην εκκλησία. Το Μεγάλο
Σάββατο στους φούρνους έψηναν τα τσουρέκια και τα κουλουράκια και την ημέρα
της Ανάστασης περιέφεραν την εικόνα της Ανάστασης από τα σημεία που είχε
περάσει ο επιτάφιος. Πήγαιναν το Άγιο Φως και στα κοιμητήρια και το μεσημέρι
άρχιζε ο μεγάλος εορτασμός με μουσική, χορό και άφθονο φαγοπότι μετά την
περίοδο της μεγάλης νηστείας.
Ακόμη στις ονομαστικές εορτές, μετά την εκκλησία όπου οι εορτάζοντες είχαν αρτοκλασία, άρχιζαν οι επισκέψεις. Οι συγγενείς κατέφθαναν στο σπίτι με γλυκά,
λουλούδια και άλλα δώρα και ξεκινούσε η διασκέδαση. Οι ακίνητες γιορτές του
εορτολογίου μας, την άνοιξη είναι η γιορτή του Κωνσταντίνου και της Ελένης, η
εργατική Πρωτομαγιά και του Αγίου Πέτρου και Παύλου αλλά και του Αγίου
Γεωργίου.

ζ. Οι καλοκαιρινές γιορτές είναι των 12 Αποστόλων στις 30 Ιουνίου, των Αγίων
Αναργύρων, της Αναλήψεως ακόμη είναι Σαρακοστή από τη 1 έως τις 15
Αυγούστου.

η. Οι φθινοπωρινές εορτές είναι η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, του Αγίου
Δημητρίου και φτάνουμε στη γιορτή του Αγίου Φιλίππου.