Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΠΙΤΟΠΙΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΡΙΣΤΗΝΟ ΔΗΜΟΥ ΤΡΑΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ΝΟΜΟΥ ΕΒΡΟΥ. 1998-1999

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΑΓΙΟΣ ΣΥΜΕΙΟΝ

Τουν Φεβρουάριο είναι του Αγίου Συμεών. Δεν κόβαμι 3 μέρες τίποτα μι του μαχαιρ’ , ούτε ψωμί,το ψωμί το σπάζαμι μι του χέρ’. Ειδικά άμα είχις σπίτ’ έγκυα γυναίκα ή έγκυο ζώο δεν έκοβες τίποτα . Ούτε μι του ψαλίδ’ , ούτε μι του μπαλτά(εργαλείο)τα ξύλα ούτε κοσκίνιζες ούτε τίπουτα. Γιατί άφηνε σημάδια. Οποιος δεν κρατούσι αυτό μι τα μαχαίρια ή το ζώο ή η γυναίκα που θα γεννούσε ,το μωρό ή το ζώο θα είχι σημάδ’,θα ήταν παραμορφωμένο.

Απόκριες

Του Τριώδιο-3 βδομάδες ήταν από κρέας. Μαζεύονταν και έτρωγαν όλο το σόι μαζί,πίτες χαλβάδες , κοτόπουλα,πουλλά πράγματα. Όλο σ΄ένα σπίτ’ να σχωρέθουν. Έκαναν μιτανοια και ζητούσαν σχώριο βραδία έπριπι να φαγωθούν όλα,γιατί την Καθαροδευτέρα δεν έτρωγε κανένας . Ότι πιρίσευε τα παίρναν οι κατσφέλες (κατσιβέλες,γύφτισες). Στο τέλος μετά το ραϊ κρεμούσαν ένα αβγό και πηδούσαν για να δούν ποίος θα πιάσ’,ποίος θα φάει. Τέλους ένα αβγό-του κλείναν το στόμα τ΄ς μι αβγό και τ’ανοίγαν το Πάσχα πάλι μι αβγό,κόκκινο . Την Καθαρο-Δευτέρα είχαμι ένα έθιμο και κριμούσαν,τα σκλιά(σκυλιά). Βάζαμι δύο ξύλα κι ένα σκοινί. Όταν τα πιάναμι τα σκυλιά,κατεβάζαμι , τα ξύλα κι στριβαμι το σκοινί,δέναμι το σκύλι,τεντώναμι τα σκοινιά και μετά τ’αφήναμι κι σκίζουνταν τα σκυλιά. Η μετά βάζαμι στάχτ΄ στα μάτια τ’ς και δεν βλέπαν κι έπεφταν πάνου στουν κόσμο. Ή δέναμε στην ουρά τ΄ς τενεκέδες μι του σύρμα και κείνο όσο έτρεχε , χτυπούσι τενεκέδες και φοβάνταν αυτό και στο τέλος τρεχαίνονταν το σκυλί.

Πάσχα

Κάθε Παρασκευή πριν το Πάσχα πηγαίναμι στους Χαιρετισμούς. Νηστεύαμι 50 μέρες.Μόνο του Βαϊο(των Βαϊων) και του Ευαγγελισμού τρώγαμε ψάρ’. Μερικοί κρατούσαν και 3μερου. 3 μέρες δεν έτρωγαν τίπουτα,ούτε νερό , απ΄την Κυριακή μέχρι την Τετάρτ΄και την Προηγιασμέν΄και κοινωνούσαν. Αυτό μια μόνο βδομάδα , μια Προηγιασμέν’. Εκείν η γυναίκα που κοινωνονούσε έκανε ετοιμασίες-έκανε λαλαγκίτες(σαν κρέπες) μι του σουσάμ΄και καλυούσι για καφέ. 50 μέρες μαζεύαμι αβγά και τα βάψαμι την Μεγαλ’ Πέμπτη κόκκινα. Την Μεγάλ’ Εβδουμάδα δεν έκαναν δουλειά. Πιο μπροστά έπριπι να καθαρίσεις το σπίτι, να πλύνεις τις κουρελές και να ασβεστώσεις. Δεν καρφώναν ούτε ταπιά ούτε κουρτίνες κρεμούσαν. Τίποτα. Η Μεγάλη Βδομάδα ήταν μόνο εκκλησία . Μονο την Μεγάλη Πέμπτη πλέναν και ξανά όλα. Το Πάσχα έπαιρναν όλ’κατάσπιτο αρνί,πλούσιος , φτωχός. Κάναμι μαγειρίτσα , κάναμι αρνί μι τα κρεμμυδόφυλλα στου ταψί ή στην κατσαρόλα,μι του ρύζι ή βάζαμι στη γάστρα , από πάνω στάχτη. Σούβλα εδώ δεν κάναμι. Αυτά ήταν αρνί και αβγά.  Μετά το Πάσχα για τρείς Πέμπτες στη σειρά βάφαμι κόκκινα αβγά μι τη μπουγιά που κρατούσαμι απ τη Μεγάλ’ Πέμπτη,βάζαμι κι καινούρια και βάφαμι πάλι.

Ε.Πανηγύρι – Αγίου Αθανασίου.

Επειδή του Αγίου Αθανασίου που είναι η εκκλησία μας είναι μέσ’του χειμώνα και δεν γίνουνταν τότε πανηγύρια μες΄το κρύο ,το πανηγύρι μας γινόταν κι ακόμη γίνεται στις 2 Μαϊου που πάλι γιορτάζ’ ο Αϊ-Θανάσης. Στις 2 Μαϊου γίνουνταν μεγάλου πανηγύρι. Ετοιμάζαμι φαγητά πολλά και φιλεύαμι τουλάχιστον 20 άτομα. Οποιος έρχουνταν συγγενείς,φιλοι,ξένοι,όλους τους πέρναμι στου σπίτι και τους κάναμι τραπέζωματα. Κείν΄την μέρα γίνονταν πολλά. Άλογα τρέχαν , κάναν αγώνες , τα παιδιά τρέχαν ποίος θα βγεί πρώτος,πάλη γίνουνταν , τέτοια πολλά την ώρα που πάλευαν χτυπούσαν νταούλια. Όλα τα καφενεία είχαν ως το πρωί γλέντι. Είχι όργανα , ορχήστρα ,βιολία , κλαρίνα,γκάιντες,χορούς. Ολος ο κόσμος έτρωγε , έπινε,τραγουδούσε και χόρευε. Ήταν πολύ ωραία τότε.

Στ.6 Αυγούστου- Αγιος Σωτήρας

Το καλοκαίρι στις 6 Αυγούστου πηγαίναμι στη θάλασσα , κάναμ τα κάρα αραμπάδες. Από πάν΄λυγίζαμε ξύλα,ρίχναμι κι κουρελούδες και φορτώναμε όλ’την οικογένεια.Βάφαμε τα βόδια μι αγριολούλουδα ,τα στολίζαμι και τα τρέχαμι,ποίος θα πάει πιο μπροστά. Πηγαίναμι αποβραδίς και κοιμουμασταν εκεί. Εκεί μαγειρεύαμι,τρώγαμε και πίναμε. Το μεσημέρ’μετά πηγαίναμι στου εκκλησία που έχει εκεί του Αγίου Σωτήραη και γίνουνταν πανηγύρ. Πάλι ορχήστρες , πάλι κλαρίνα, χορό, γλέντια μιγάλα.

Ζ. 15 Αύγουστος

Τουν 15Αύγουστο γίνουνταν 15 μέρες νηστεία και κάθε βράδυ είχι Παρακληση. Κείνα τα χρόνια ούτε λάδ’ έτρωγαν-έτρωγαν όλα νερόβραστα. Άμα ήσαν μι κανένας μαλωμένος έπριπι να πάς να σχωρεθείς για να κοινωνίσεις. Αλλιώς δεν κοινωνούσες. Κείν΄τη μέρα τρώγαμε κοτόπουλο μι τα κρομμύδια,αυτό ήταν το παραδοσιακό το φαϊ,και μετά ρυζόγαλο.

Η. Του Σταυρού

Του Σταυρού άλλαζαν οι τσομπάναιοι αφεντικά και πιάναν καινούρια. Μέχρι τότε ήταν η συμφωνία. Μετά η συμφωνούσαν πάλι μι του ίδιο ή ππήγαιναν άλλου σι άλλου.

Θ. Αγίου Δημητρίου

Του Αϊ-Δημητρίου πιάναμι αγελαδάρ’ για τα ζώα τα μιγάλα. Τον δίναμι έναν τενεκέ στάρ’