Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, ΦΕΡΩΝ, Δ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

Συλλογή λαογραφικού υλικού από τις Φέρες.

Έθιμα του λαϊκου εορτολογίου.

Τη σαρακοστή 40 μέρες νηστεύαμε. Της Αγίας Βαρβάρας κάναμε τη Βαρβάρα. Βράζουμε σιτάρι με μπόλικο νερό , ρίχνουμε σταφίδες μήλα, ζάχαρη και πρωί-πρωί βάζουμε σε κουπάκια βαρβάρα με κανέλα και καρύδια και την μοιράζουμε στη γειτονιά. Του Αγίου Συμεών οι εγκυμονούσες δεν έκοβαν με μαχαίρι γιατί το παιδί θα γεννιόταν με σημάδι. Την παραμονή των Χριστουγέννων η νοικοκυρά έστρωνε τραπέζι με 9 φαγητά νηστήσιμα και έτρωγαν . Την πρώτη μέρα των Χριστουγέννων έτρωγαν την μπάμπου. Καθαρίζουμε τα έντερα του γουρουνιού τα πλένουμε με ζεστό νερό και σαπούνι πολλές φορές και τα γυρίζουμε, η καλή απ΄έξω και τα γεμίζουμε. Απ΄το καλοκαίρι βράζαμε ένα τενεκέ σιτάρι το στεγνώναμε τα στουμπουσουμε σε μεγάλο ξύλινο γουδί να βγεί το φλούδι το ξελιχνούσαμε , το χειρομυλουσαμε στο χειρόμυλο να γίνει ψιλό . Αυτό ήταν το πληγούρι. Σ’ ε΄να ταψί λιανίζαμε παστό (λίπος) ρίγανη, πιπέρι μάυρο και κόκκινο λίγο, ζεστό νερό το πληγούρι το ανακατέυαμε και η γέμιση της μπάμπως ήταν έτοιμη. Γεμίζαμε με αυτό τα έντερα , δέναμε τις δύο άκρες, τα τρυπούσαμε με ένα πηρούνι , τη βράζαμε ή την ψήναμε. 

Του Αϊ Γιαννιού άναβαν αγόρια και κορίτσια φωτιές τις πηδούσαν και φώναζαν τα ονόματα των αγοριών και των κοριτσιών που αγαπούσαν. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα, οι νοικοκυρές τα έδιναν ξυλοκέρατα , κάστανα ,κυδώνια, δαμάσκηνα ξεραμένα. Άλλα παιδιά κρατούσαν μια σούβλα και περνούσαν τις μπριζόλες που τους έδινε η νοικοκυρά. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησί κόβαμε την βασιλόπιτα. Ανοίγαμε φύλλ βάζαμε τα φύλλα ένα ένα τα ραντίζαμε με λιωμένη λίγμα και ρίχναμε το γάλα με τα αυγά χτυπημένα. Ανάμεσα στα φύλλα βάζαμε για το αμπέλι 2 ξυλαράκια κληματαριάς, κρεμμύδι (μικρό κομμάτι) για το σπίτι , σιτάρι , λίγο κριθάρι, σουσάμι , σλάμα για τα ζώα και λεφτά. Ψήναμε τη βασιλόπιτα στο γαστρί μοιράζαμε τα κομμάτια πρώτα στους μεγάλυτερους μετά στα παιδιά και βλέπαμε τι κέρδισε ο καθένας μας. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στις 12 το βράδυ τρέχαμε να ανοίξουμε τις βρύσες (κάθε γειτονιά είχε μόνο μια βρύση) και σπάγαμε το ρόδι για να φέρει η χρονιά χίλια καλά.  Την πραμονή των Φώτων περνούσε ο παπάς με αγιασμό σε μπακιράκι και με βασιλικό ράντιζς στα σπίτια , τα αχούρια , τα μαντριά , τις αποθήκες. Οι νοικοκυραίοι έριχναν κέρματα στο μπακιράκι. Την παραμονή ακόμη μεγάλοι παντρεμένοι και ελεύθεροι πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν. Στα σπίτια είχαν ελεύθερα παιδία , τους εύχονταν καλή τύχη, τους κερνούσαν κρασί και μεζέδες και σε άλλα σπίτια έδιναν ευχές στον νοικοκύρη. 

 Την μέρα των Φώτων σ’ ένα ανοιχτό μέρος του χωριού με πηγάδι μαζευόνταν ο παπάς με τις εικόνες και τους χωριανούς. Έβγαζε νερό από το πηγάδι το διάβαζε και αυτό γίνονταν αγιασμός και το γύριζαν σε όλο το χωρίο με τις εικόνες , μετά ένας ένας φωτίζονταν από τον παπά , έπαιρνε αγιασμό στο μαστραπά και ράντιζαν τα χωράφια τους για καλή σοδειά. 

Στις 2 Φεβρουαριου στη γιορτή του Αγίου Τρίφωνα οι γυναίκες δεν έγνεθαν. 

Απόκριες 

Την Κυριακή της Τυρινής πηγαίναμε στα σπίτια αυτών που μαλώσαμε να ζητήουμε συγχώρεση ο νοικοκύρης του σπιτιού είχε στρωμένο τραπέζι τρώγαμε, πίναμε και δίναμε ευχές για καλή σαρακοστή. Εμεις στις Φέρες έχουμε το έθιμο της καμήλας την Καθαρή Δευτέρα. Ετοιμάζαμε τον ξύλινο σκελετό. Το κεφάλι  το προσέχαμε ιδιαίτερα για να μοιάζει στην καμήλα. Την Καθαρή Δευτέρα σκεπάζαμε τον ξύλινο σκελετό της καμήλας με πολύχρωμα κιλίμνα, φούντες , χάντρες και έμπαιναν από κάτω δύο άντρες ο ενας με τη γυναίκα του , ο γκαϊνταζης και ο οδηγός με το γαϊδουρι και παίρναμε τους δρόμους . Στο δρόμο η καμήλ με το μεγάλο της στόμα άρπαζε ότι της άρεσε και την κερνούσαν. Στο τέλος κρεμούσαν την καμήλα για αυτά που έκλεβε μ΄αυτόν τον τρόπο εκδικούνταν τον Τούρκο κατακτητή . Ακολουθούσε μεγάλο γλέντι.

Την Κυριακή των Βαϊων με μία σκούπα κάναμε ένα κεφάλι ένα ξύλο για χέρια , το ντύναμε για Λάζαρο γυρίζαμε από σπίτι σε σπίτι το στολίζαμε με βάγια και τραγουδούσαμε ‘’ Ήρθαν τα Λάζαρα, ήρθαν τα Βάγια,, και η νοικοκύρα μας έδινε αυγά για το Πάσχ. 

Λίγες μέρες πριν το Πάσχα πηγαίναμε στις νονές μας με αυγά και τσουρέκια σε δίσκο με ασπροκέντι η νονά μας έδινε τα δικά της δώρα. Πριν μεταλάβουμε πηγαίναμε από σπίτθ σε σπίτι , λέγαμε συχωρεμένα και μας έδιναν λεφτά. Στη γιορτή των Αγίων Θεοδώρων τα αγόρια έκλεβαν από τις αυλές των ελεύθερων κοριτσιών κάρα και τα πηγαίναν σε άλλες γειτονιές. Στη γιορτή της Αποκεφάλισης του ΙΩΆΝΝΗ 29 Αυγούστου δεν κόβαμε το κεφάλι του καρπουζιού. Στη γιορή του Αγίου Φανουρίου κάναμε φανουρόπιτα με αυγά , αλεύρι , ταχίνι , στάφίδες , ζάχαρη και την διαβάζαμε στην εκκλησία , τη μοιράζαμε έπειτα στα ελέυθερα κορίτσια και το βράδυ την έβαζαν κάτω από το προσκεφάλι τους για να δουν ποίον θα παντρευτούν. 

Βαρσάμη Αθανασία