Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, Δ. ΔΟΞΑΤΟΥ, ΔΟΞΑΤΟΥ
Β Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
α Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
Η περίοδος της Σαρακοστής των Χριστουγέννων διαρκεί 40 ημέρες και προετοιμάζει τους πιστούς για την γέννηση του Θεανθρώπου. Η Σαρακοστή ξεκινάει από τις 14 Νοεμβρίου εορτή του Αποστόλου Φιλίππου και τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου παραμονή των Χριστουγέννων . Πολλοί μάλιστα ονομάζουν αυτήν τη νηστεία και «νηστεία του Αγίου Φιλίππου» αφού ξεκινάει την ημέρα που γιορτάζει ο άγιος . Ολες αυτές τις ημέρες όσοι νηστεύουν δεν τρώνε κρέας, γαλακτερά και αυγά. Σε αυτήν την Σαρακοστή επιτρέπεται το ψάρι εκτός Τετάρτης και Παρασκευής. Ψάρι τρώμε στις 21 Νοεμβρίου ανήμερα της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου ανεξάρτητα αν αυτή η γιορτή πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή. Η παραμονή των Χριστουγέννων είναι ημέρα αυστηρής νηστείας και προετοιμασίας των χριστιανών για την ημέρα της Γεννήσεως του Κυρίου. Τις ημέρες αυτές κοντά στα Χριστούγεννα μαγειρεύουν και φτιάχνουν τα χριστουγεννιάτικα χριστόψωμα και την παραμονή των Χριστουγέννων περιμένουν από τα χαράματα τα παιδάκια στο σπίτι για να ακούσουν τα κάλαντα. Επίσης στις αρχές του Δεκεμβρίου έχουμε τρεις μεγάλες εορτές στις 4,5 και 6 του μήνα κατά σειρά είναι της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου . Όμως και λίγο αργότερα εορτάζουμε στις 9 την Αγία Αννα και στις 12 τον Αγιο Σπυρίδωνα
β Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου με 5 Ιανουαρίου)
Το Δωδεκαήμερο καλύπτει την χρονική περίοδο από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα. Είναι μια εορταστική περίοδος που περιλαμβάνει τις γιορτές Χριστούγεννα, Περιτομή του Χριστού , Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια. Μάλιστα πίστευαν ότι την περίοδο αυτή κυκλοφορούσαν οι καλικάντζαροι και τα Θεοφάνια με τον αγιασμό των υδάτων κρυβόταν . Τις ημέρες αυτές τα νερά είναι αβάπτιστα και οι καλικάντζαροι βγάνουν από την γη για να πειράξουν τους ανθρώπους . Οι καλικάντζαροι δεν μπορούν να βλάψουν τους ανθρώπους παρα μόνο να τους πειράξουν, ενοχλήσουν ή να τους φοβήσουν αφού θεωρούνται μωροί και ευκολόπιστοι. Ανεβαίνουν στους ώμους των ανθρώπων που συναντούν τη νύχτα και προσπαθούν να τους πνίξουν αν δεν απαντήσουν σωστά σε ότι τους ρωτήσουν ή τους βάζουν να χορέψουν και τους καλούς χορευτές τους ανταμείβουν. Την ημέρα των Θεοφανίων που ο ιερέας αγιάζει το νερό οι καλικάντζαροι εξαφανίζονται και θα εμφανιστούν ξανά μετά από ένα χρόνο στο νέο Δωδεκαήμερο.
γ . Γιορτές του Φεβρουαρίου
Η μεγαλύτερη εορτή του Φεβρουαρίου είναι αυτή στις δύο του μηνός , η Υπαπαντή του Κυρίου. Εκείνη την ημέρα η Παναγία πήγε τον Χριστό στην εκκλησία ήταν η μέρα που σαράντισε. Μια μέρα πριν την 1η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί η εορτή του Αγίου Τρύφωνα. Αυτήν την ημέρα οι αμπελουργοί συνηθίζουν να κλαδεύουν το αμπέλι τους . Οι αμπελουργοί πιστεύουν πως το κλάδεμα απαιτεί πείρα και εμπειρία για αυτό και το κάνουν εκείνη την ημέρα, την ημέρα που γιορτάζει ο άγιος προστάτης της δουλειάς του. Μια άλλη μεγάλη γιορτή του Φλεβάρη είναι αυτή του αγίου Συμεών στις 3 Φεβρουαρίου, ο οποίος ήταν αυτός που πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό κατά την Υπαπαντή. Μάλιστα πιστεύεται πως οι γυναίκες που ήταν έγκυες εκείνη την ημέρα δεν έπρεπε να βγουν από το σπίτι ούτε και να κόψουν τίποτα αλλά και ούτε να πιάσουν ψαλίδι στα χέρια τους .
δ . Απόκριες
Η περίοδος αυτή ονομάζεται έτσι διότι οι χριστιανοί συνηθίζουν να μην τρώνε κρέας. Την περίοδο των ημερών αυτών που κρατάει τρεις εβδομάδες και τελειώνει την Καθαρά Δευτέρα ,όλοι μασκαρεύονται και διασκεδάζουν , τραγουδούν και ξεφαντώνουν. Είναι η τελευταία ημέρα πριν την μεγάλη Σαρακοστή και οι άνθρωποι γυρνάνε στους δρόμους και μεταμφιεσμένοι τιμούν τον θεό Διόνυσο αφού οι Απόκριες από την αρχαιότητα είναι έθιμο άμεσα συνδεδεμένο με τις διονυσιακές γιορτές.
Ε . Κινητές εορτές Σαρακοστή – Πάσχα, Πάσχα, από το Πάσχα ως την Πεντηκοστή
Όπως γνωρίζετε το Πάσχα κάθε χρόνο τυχαίνει να γιορτάζεται διαφορετική ημερομηνία. Έτσι διαφορετική ημερομηνία γιορτάζονται και οι εορτές που επηρεάζονται από το Πάσχα. Η Καθαρά Δευτέρα κάθε χρόνο γιορτάζεται σε διαφορετική ημερομηνία ,φέτος για παράδειγμα που το Πάσχα πέφτει 5 Μαΐου η Καθαρά Δευτέρα θα γιορταστεί στις 18 Μαρτίου. Η Κυριακή της Ορθοδοξίας που είναι και αυτή κινητή και είναι στην ίδια εβδομάδα με την Καθαρά Δευτέρα θα γιορταστεί φέτος στις 24 Μαρτίου. Μια εβδομάδα πριν το Πάσχα στις 28 Απριλίου οι χριστιανοί θα γιορτάσουμε την Κυριακή των Βαιων κατά την οποία ο Χριστός πήγε στην Ιερουσαλήμ και όπως λέγεται οι Ιουδαίοι τον υποδέχτηκαν με βάγια. Μετά από αυτήν την Κυριακή ξεκινάει η Μεγάλη Εβδομάδα , η εβδομάδα των Παθών για τον Χριστό. Μια εβδομάδα μετά το Πάσχα εορτάζεται η Κυριακή του Θωμά που κι αυτή η γιορτή επηρεάζεται από το Πάσχα και είναι κινητή γιορτάζεται δηλαδή στις 12 Μαΐου. Στον μήνα Ιούνιο έχουμε τρεις σημαντικές κινητές γιορτές, αυτές είναι της Αναλήψεως που ο χριστιανισμός φέτος την γιορτάζει στις 13 Ιουνίου, η Κυριακή της Πεντηκοστής στις 23 Ιουνίου και τελευταία κινητή γιορτή που είναι η επομένη της 23ης Ιουνίου στις 24 που γιορτάζουμε την ημέρα του Αγίου Πνεύματος
Στ Ακίνητες εορτές της Άνοιξης
Υπάρχουν και κάποιες γιορτές μέσα στην μεγάλη Σαρακοστή που έχουν καθιερωθεί σε συγκεκριμένες ημερομηνίες και είναι ακίνητες δεν αλλάζουν. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου πάντα γιορτάζεται στις 25 Μαρτίου και δεν μεταβάλλεται, παρόλο που βρίσκεται σε μεγάλη νηστεία πριν το Πάσχα. Επίσης η γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης έχει καθιερωθεί στις 21 Μαΐου και δεν αλλάζει ,δεν επηρεάζεται δηλαδή από την γιορτή του Πάσχα. Η Πρωτομαγιά έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται 1η Μαΐου και δεν είναι κινητή γιορτή.
Ζ Γιορτές του καλοκαιριού
Οι γιορτές του καλοκαιριού είναι πολλές με την πιο σημαντική από όλες αυτήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου. Πιο νωρίς ήδη από τον Ιούνιο έχουμε σημαντικές γιορτές όπως αυτές του Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου καθώς και των Δώδεκα Αποστόλων στις 30 Ιουνίου .Από τον μήνα Ιούλιο έχουμε την γιορτή του Αγίου Κοσμά την 1η του μηνός και την πιο σημαντική για αυτόν τον μήνα γιορτή, γιορτή του Προφήτη Ηλία που γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου .Όμως εκτός από την Κοίμηση της Θεοτόκου υπάρχουν και άλλες γιορτές τον Αύγουστο που είναι σημαντικές .Μία από αυτές είναι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που την γιορτάζουμε στις 6 Αυγούστου.
Η. Οι γιορτές του Φθινοπώρου ως την γιορτή του Αγίου Φιλίππου
Ολοι οι μήνες του Φθινοπώρου έχουν σημαντικές γιορτές ,ξεκινώντας ήδη από τις 8 Σεπτεμβρίου που γιορτάζουμε την Γέννηση της Θεοτόκου. Σχεδόν μια εβδομάδα μετά η ορθόδοξη εκκλησία γιορτάζει την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, ενώ τρεις ημέρες αργότερα στις 17 Σεπτεμβρίου είναι η γιορτή των Αγίων Σοφίας, Πίστεως Αγάπης και Ελπίδας. Τον Οκτώβριο αν και δεν υπάρχουν πολλές γιορτές , υπάρχει μία από τις σημαντικότερες γιορτές της ορθοδοξίας , η γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου .Πριν από αυτήν την γιορτή όμως στις 18 Οκτωβρίου τιμούμε τον ευαγγελιστή Λουκά. Τέλος τον Νοέμβριο την 1η του μηνός γιορτάζουμε τον άγιο Κοσμά ενώ στις 8 Νοεμβρίου η εκκλησία μας τιμά τους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ. Στις 14 Νοεμβρίου είναι του Αγίου Φιλίππου και από αυτή την ημέρα ξεκινάει η Σαρακοστή των Χριστουγέννων.
Β Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
α Η Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
Η περίοδος της Σαρακοστής των Χριστουγέννων διαρκεί 40 ημέρες και προετοιμάζει τους πιστούς για την γέννηση του Θεανθρώπου. Η Σαρακοστή ξεκινάει από τις 14 Νοεμβρίου εορτή του Αποστόλου Φιλίππου και τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου παραμονή των Χριστουγέννων . Πολλοί μάλιστα ονομάζουν αυτήν τη νηστεία και «νηστεία του Αγίου Φιλίππου» αφού ξεκινάει την ημέρα που γιορτάζει ο άγιος . Ολες αυτές τις ημέρες όσοι νηστεύουν δεν τρώνε κρέας, γαλακτερά και αυγά. Σε αυτήν την Σαρακοστή επιτρέπεται το ψάρι εκτός Τετάρτης και Παρασκευής. Ψάρι τρώμε στις 21 Νοεμβρίου ανήμερα της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου ανεξάρτητα αν αυτή η γιορτή πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή. Η παραμονή των Χριστουγέννων είναι ημέρα αυστηρής νηστείας και προετοιμασίας των χριστιανών για την ημέρα της Γεννήσεως του Κυρίου. Τις ημέρες αυτές κοντά στα Χριστούγεννα μαγειρεύουν και φτιάχνουν τα χριστουγεννιάτικα χριστόψωμα και την παραμονή των Χριστουγέννων περιμένουν από τα χαράματα τα παιδάκια στο σπίτι για να ακούσουν τα κάλαντα. Επίσης στις αρχές του Δεκεμβρίου έχουμε τρεις μεγάλες εορτές στις 4,5 και 6 του μήνα κατά σειρά είναι της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου . Όμως και λίγο αργότερα εορτάζουμε στις 9 την Αγία Αννα και στις 12 τον Αγιο Σπυρίδωνα
β Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου με 5 Ιανουαρίου)
Το Δωδεκαήμερο καλύπτει την χρονική περίοδο από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα. Είναι μια εορταστική περίοδος που περιλαμβάνει τις γιορτές Χριστούγεννα, Περιτομή του Χριστού , Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια. Μάλιστα πίστευαν ότι την περίοδο αυτή κυκλοφορούσαν οι καλικάντζαροι και τα Θεοφάνια με τον αγιασμό των υδάτων κρυβόταν . Τις ημέρες αυτές τα νερά είναι αβάπτιστα και οι καλικάντζαροι βγάνουν από την γη για να πειράξουν τους ανθρώπους . Οι καλικάντζαροι δεν μπορούν να βλάψουν τους ανθρώπους παρα μόνο να τους πειράξουν, ενοχλήσουν ή να τους φοβήσουν αφού θεωρούνται μωροί και ευκολόπιστοι. Ανεβαίνουν στους ώμους των ανθρώπων που συναντούν τη νύχτα και προσπαθούν να τους πνίξουν αν δεν απαντήσουν σωστά σε ότι τους ρωτήσουν ή τους βάζουν να χορέψουν και τους καλούς χορευτές τους ανταμείβουν. Την ημέρα των Θεοφανίων που ο ιερέας αγιάζει το νερό οι καλικάντζαροι εξαφανίζονται και θα εμφανιστούν ξανά μετά από ένα χρόνο στο νέο Δωδεκαήμερο.
γ . Γιορτές του Φεβρουαρίου
Η μεγαλύτερη εορτή του Φεβρουαρίου είναι αυτή στις δύο του μηνός , η Υπαπαντή του Κυρίου. Εκείνη την ημέρα η Παναγία πήγε τον Χριστό στην εκκλησία ήταν η μέρα που σαράντισε. Μια μέρα πριν την 1η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί η εορτή του Αγίου Τρύφωνα. Αυτήν την ημέρα οι αμπελουργοί συνηθίζουν να κλαδεύουν το αμπέλι τους . Οι αμπελουργοί πιστεύουν πως το κλάδεμα απαιτεί πείρα και εμπειρία για αυτό και το κάνουν εκείνη την ημέρα, την ημέρα που γιορτάζει ο άγιος προστάτης της δουλειάς του. Μια άλλη μεγάλη γιορτή του Φλεβάρη είναι αυτή του αγίου Συμεών στις 3 Φεβρουαρίου, ο οποίος ήταν αυτός που πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό κατά την Υπαπαντή. Μάλιστα πιστεύεται πως οι γυναίκες που ήταν έγκυες εκείνη την ημέρα δεν έπρεπε να βγουν από το σπίτι ούτε και να κόψουν τίποτα αλλά και ούτε να πιάσουν ψαλίδι στα χέρια τους .
δ . Απόκριες
Η περίοδος αυτή ονομάζεται έτσι διότι οι χριστιανοί συνηθίζουν να μην τρώνε κρέας. Την περίοδο των ημερών αυτών που κρατάει τρεις εβδομάδες και τελειώνει την Καθαρά Δευτέρα ,όλοι μασκαρεύονται και διασκεδάζουν , τραγουδούν και ξεφαντώνουν. Είναι η τελευταία ημέρα πριν την μεγάλη Σαρακοστή και οι άνθρωποι γυρνάνε στους δρόμους και μεταμφιεσμένοι τιμούν τον θεό Διόνυσο αφού οι Απόκριες από την αρχαιότητα είναι έθιμο άμεσα συνδεδεμένο με τις διονυσιακές γιορτές.
Ε . Κινητές εορτές Σαρακοστή – Πάσχα, Πάσχα, από το Πάσχα ως την Πεντηκοστή
Όπως γνωρίζετε το Πάσχα κάθε χρόνο τυχαίνει να γιορτάζεται διαφορετική ημερομηνία. Έτσι διαφορετική ημερομηνία γιορτάζονται και οι εορτές που επηρεάζονται από το Πάσχα. Η Καθαρά Δευτέρα κάθε χρόνο γιορτάζεται σε διαφορετική ημερομηνία ,φέτος για παράδειγμα που το Πάσχα πέφτει 5 Μαΐου η Καθαρά Δευτέρα θα γιορταστεί στις 18 Μαρτίου. Η Κυριακή της Ορθοδοξίας που είναι και αυτή κινητή και είναι στην ίδια εβδομάδα με την Καθαρά Δευτέρα θα γιορταστεί φέτος στις 24 Μαρτίου. Μια εβδομάδα πριν το Πάσχα στις 28 Απριλίου οι χριστιανοί θα γιορτάσουμε την Κυριακή των Βαιων κατά την οποία ο Χριστός πήγε στην Ιερουσαλήμ και όπως λέγεται οι Ιουδαίοι τον υποδέχτηκαν με βάγια. Μετά από αυτήν την Κυριακή ξεκινάει η Μεγάλη Εβδομάδα , η εβδομάδα των Παθών για τον Χριστό. Μια εβδομάδα μετά το Πάσχα εορτάζεται η Κυριακή του Θωμά που κι αυτή η γιορτή επηρεάζεται από το Πάσχα και είναι κινητή γιορτάζεται δηλαδή στις 12 Μαΐου. Στον μήνα Ιούνιο έχουμε τρεις σημαντικές κινητές γιορτές, αυτές είναι της Αναλήψεως που ο χριστιανισμός φέτος την γιορτάζει στις 13 Ιουνίου, η Κυριακή της Πεντηκοστής στις 23 Ιουνίου και τελευταία κινητή γιορτή που είναι η επομένη της 23ης Ιουνίου στις 24 που γιορτάζουμε την ημέρα του Αγίου Πνεύματος
Στ Ακίνητες εορτές της Άνοιξης
Υπάρχουν και κάποιες γιορτές μέσα στην μεγάλη Σαρακοστή που έχουν καθιερωθεί σε συγκεκριμένες ημερομηνίες και είναι ακίνητες δεν αλλάζουν. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου πάντα γιορτάζεται στις 25 Μαρτίου και δεν μεταβάλλεται, παρόλο που βρίσκεται σε μεγάλη νηστεία πριν το Πάσχα. Επίσης η γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης έχει καθιερωθεί στις 21 Μαΐου και δεν αλλάζει ,δεν επηρεάζεται δηλαδή από την γιορτή του Πάσχα. Η Πρωτομαγιά έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται 1η Μαΐου και δεν είναι κινητή γιορτή.
Ζ Γιορτές του καλοκαιριού
Οι γιορτές του καλοκαιριού είναι πολλές με την πιο σημαντική από όλες αυτήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου. Πιο νωρίς ήδη από τον Ιούνιο έχουμε σημαντικές γιορτές όπως αυτές του Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου καθώς και των Δώδεκα Αποστόλων στις 30 Ιουνίου .Από τον μήνα Ιούλιο έχουμε την γιορτή του Αγίου Κοσμά την 1η του μηνός και την πιο σημαντική για αυτόν τον μήνα γιορτή, γιορτή του Προφήτη Ηλία που γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου .Όμως εκτός από την Κοίμηση της Θεοτόκου υπάρχουν και άλλες γιορτές τον Αύγουστο που είναι σημαντικές .Μία από αυτές είναι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που την γιορτάζουμε στις 6 Αυγούστου.
Η. Οι γιορτές του Φθινοπώρου ως την γιορτή του Αγίου Φιλίππου
Ολοι οι μήνες του Φθινοπώρου έχουν σημαντικές γιορτές ,ξεκινώντας ήδη από τις 8 Σεπτεμβρίου που γιορτάζουμε την Γέννηση της Θεοτόκου. Σχεδόν μια εβδομάδα μετά η ορθόδοξη εκκλησία γιορτάζει την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, ενώ τρεις ημέρες αργότερα στις 17 Σεπτεμβρίου είναι η γιορτή των Αγίων Σοφίας, Πίστεως Αγάπης και Ελπίδας. Τον Οκτώβριο αν και δεν υπάρχουν πολλές γιορτές , υπάρχει μία από τις σημαντικότερες γιορτές της ορθοδοξίας , η γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου .Πριν από αυτήν την γιορτή όμως στις 18 Οκτωβρίου τιμούμε τον ευαγγελιστή Λουκά. Τέλος τον Νοέμβριο την 1η του μηνός γιορτάζουμε τον άγιο Κοσμά ενώ στις 8 Νοεμβρίου η εκκλησία μας τιμά τους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ. Στις 14 Νοεμβρίου είναι του Αγίου Φιλίππου και από αυτή την ημέρα ξεκινάει η Σαρακοστή των Χριστουγέννων.