Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΩΡΩΝ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

Α) Η Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα

 ‘’ Η Σαρακοστή άρχιζε από της 15  Νοεμβρίου και έπρεπε να νηστέψουμε όλοι στο σπίτι για σαράντα μέρες , δηλαδή δεν θα τρώγαμε κρέας , τυριά , αυγά , γάλα, μόνο ψάρια , όσπρια και λαχανικά . Σε αυτή τη νηστεία μπορούσαμε να φάμε ψάρια γιατί γιορτάζαμε τη γέννηση  του Χριστού ενώ το Πάσχα δεν έκανε . Αυτό το κάναμε για το καλό της ψυχής μας , λέγαμε ότι αν μπορούμε να κρατήσουμε νηστεία για σαράντα μέρες θα μπορούσαμε να προστατευτούμε από τις αμαρτίες της ζωής .’’ 

 Β) Το Δωδεκαήμερο ( 25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου ) 

‘’ Παραμονή Χριστουγέννων το πρωί τα παιδιά λέγαν τα κάλαντα και τα δίναμε καρύδια , μανταρίνια , πορτοκάλια , ξυλοκέρατα , γλυκά και λεφτά . Οι άνδρες μαζεύονταν και έσφαζαν το γουρούνι , το καθαρίζανε , το κομματιάζανε  και το κρεμούσαν στην αποθήκη για να το έχουμε όλες τις γιορτές να τρώμε . Καθαρίζαμε τα έντερα του γουρουνιού και φτιάχναμε την γνωστή μπάμπο που είναι έντερο γεμιστό με συκωταριά , έθιμο που φέραμε από την πατρίδα . 

 Οι γυναίκες εφτιάχναμε γλυκό μπακλαβά . Ανοίγαμε ψιλό φύλλο και το γεμίζαμε με καρύδια και σουσάμι . Κάναμε σιρόπι και το ρίχναμε επάνω στο γλυκό . Φτιάχναμε και κανταΐφι πάλι φύλλο και το ψιλοκόβαμε και βάζαμε πάλι καρύδι και το σιροπιάζαμε . Επίσης φτιάχναμε ψωμάκια με σουσάμι και μπαχάρι . Το βράδυ της παραμονής μαζευόμασταν όλη η οικογένεια στο τραπέζι , βάζαμε επάνω λίγα από τα νηστίσιμα φαγητά που είχαμε  , λίγο από το βαρέλι κρασί και τρώγαμε . Η νοικοκυρά θύμιαζε όλο το σπίτι για το καλό και αφήναμε τη καντηλιά να καεί ως το πρωί. 

 Τα Χριστούγεννα το πρωί σηκωνόμασταν νωρίς και πηγαίναμε στην εκκλησία . Γυρίζαμε και κάναμε χρόνια πολλά και καθόμασταν στο γιορτινό τραπέζι . Όλο το Δωδεκαήμερο οι νοικοκυρές δεν αφήναμε ρούχα έξω γιατί ερχόταν κάθε βράδυ τα καλικαντζάρια  . Όλος ο κόσμος όταν συναντιόνταν κάνανε χρόνια πολλά και κερνιούνταν .Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η μεγαλύτερη γυναίκα του σπιτιού έφτιαχνε την βασιλόπιτα και έβαζε μέσα ένα χρυσό φλουρί. Όποιος το τύχαινε θα ήταν ο τυχερός της χρονιάς . Την Πρωτοχρονιά δεν έπρεπε να πάμε σε κάποιο άλλο για να μην τους γρουσουζέψουμε και κοιτάζαμε όποιος ερχόταν να έμπαινε με το δεξί στο σπίτι για να μας φέρει γούρι. Την παραμονή των φώτων πηγαίναμε στην εκκλησία και παίρναμε αγιασμό που τον ρίχναμε στα χωράφια για να αγιαστούν . Ο παπάς γύριζε και φώτιζε το σπίτι για να φύγουν λένε τα καλικατζάρια . Τα Θεοφάνια ο παπάς πήγαινε και έριχνε το σταυρό σε ένα ποτάμι που υπήρχε στο χωριό , αν και κρύο είχε και παγωνιά , σπάζανε τους πάγους και τα παλικάρια έπεφταν για να πιάσουν τον σταυρό . Όποιος τον έπιανε ήταν τυχερός και ευλογημένος για όλη τη χρονιά . Το Δωδεκαήμερο τελείωνε με τη γιορτή του Αί- Γιάννη που ήταν η τελευταία . 

Γ) Γιορτές του Φεβρουαρίου

 ‘’ Γενικά στις γιορτές που γιόρταζε κάποιος άγιος όσοι είχαν το όνομα του πήγαιναν στην εκκλησία , άρτο και μετά καλούσαν χωριανούς στο σπίτι τους για να τους κεράσουν . Τέτοιες γιορτές είναι του Αγίου Τρύφωνα , η Υπαπαντή του Κυρίου , του Αγίου Συμεών , του αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτη , του αγίου Χαραλάμπους . Μετά και οι Απόκριες , τα τρία ψυχοσάββατα , της Τυρίνης , η Καθαρά Δευτέρα μετά άρχιζε η τεσσαρακοστή για το Πάσχα και οι πρώτοι Χαιρετισμοί .‘’   

 Δ) Απόκριες

 Στο χωριό ντυνόταν καρνάβαλοι με κουδούνια και γύριζαν από γειτονιά σε γειτονιά και οι νοικοκυρές έβγαιναν και τους κερνούσαν . Εμείς είχαμε έθιμο να κρεμάμε το αυγό από το ταβάνι με μία κλωστή , μαζευόταν όλα τα παιδιά της οικογένειας με τα χέρια πίσω δεμένα και προσπαθούσαν με το στόμα να πιάσουν το αυγό . Γινόταν μία τζιυτζούνα ( φασαρία ) και χαιρόμασταν και εμείς .‘’ 

 Ε) Κινητές εορτές

 Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα , μετά το Πάσχα ως την Πεντηκοστ

‘’ Η Σαρακοστή αρχίζει με το πρώτο ψυχοσάββατο του Αγίου Θεοδώρου και κρατούσαμε και κρατάμε  ακόμα νηστεία για πενήντα μέρες . Δηλαδή δεν τρώγαμε κρέας , τυρί , γάλα και ψάρι . Πέντε Παρασκευές πριν το Πάσχα είναι οι  ‘’Χαιρετισμοί ’’. Πηγαίναμε στην εκκλησία κάθε βράδυ και πηγαίναμε λουλούδια . Την έκτη δεν πηγαίναμε και την επόμενη άρχιζε η Μεγάλη Εβδομάδα . Το Σάββατο γιορτάζαμε την Ανάσταση του Λαζάρου και τα παιδιά γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν τον Λάζαρο την Κυριακή των Βαΐων , τρώγαμε ψάρι και μετά άρχιζε η Μεγάλη Εβδομάδα . Την Μεγάλη Δευτέρα γιορτάζαμε τον Πάγκαλο Ιωσήφ  ,την Μεγάλη Τρίτη τις δέκα παρθένες , την Μεγάλη Τετάρτη τις μυροφόρες και ο παπάς διάβαζε το τροπάριο της Κασσιανής . Πηγαίναμε αλεύρι στην εκκλησία , ο παπάς το διάβαζε και παίρναμε λίγο από το αλεύρι και το κρατούσαμε . Όποιος πάθανε αρρώστια , φόβο τον δίναμε λίγο με νερό . Αυτό το έχουμε για καλό . Την Μεγάλη Πέμπτη γιορτάζαμε τον Μυστικό Δείπνο και η νοικοκυρά έβαφε αυγά και ζύμωνε τσουρέκια . Βάζαμε ακόμα ένα κόκκινο πανί έξω από τα σπίτια μας γι’ αυτό και την λέγαμε κόκκινη Πέμπτη . Ο παπάς το βράδυ εκείνο διάβαζε τα δώδεκα ευαγγέλια . Σο όγδοο έβγαζε ο παπάς το Χριστό και ο παπάς έψελνε το ‘’ Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ‘’ και όλο κλαίγαμε από συγκίνηση . Μόλις τελειώσει η εκκλησία οι γυναίκες καθόμασταν και ξενυχτούσαμε το Χριστό . Διαβάζαμε εγκώμια και ψέλναμε διάφορους ύμνους . Το πρωί χαράματα της Παρασκευής στολίζαμε τον επιτάφιο και όλη την ημέρα η καμπάνα χτυπούσε πένθιμα . Το βράδυ που γιορτάζαμε τα Πάθη του Χριστού τον γυρίζαμε γύρω στο χωριό ενώ ο παπάς διάβαζε τα ονόματα των  χωριανών και τα κορίτσια έψαλαν τα εγκώμια . Τέλος φτάνοντας στην εκκλησία τα παιδιά κρατούσαν τον επιτάφιο ψηλά και όλος ο κόσμος περνούσε κάτω από αυτόν για το καλό τους . Το Σάββατο είναι η Ταφή του Κυρίου αλλά δώδεκα  η ώρα το βράδυ χτυπούσε η καμπάνα για την Ανάσταση του Κυρίου . Ο παπάς έψελνε το Χριστός Ανέστη και όλοι κάναμε χρόνια πολλά . Την Κυριακή του Πάσχα σηκωνόταν ο άνδρας του σπιτιού και ετοίμαζε το αρνί για τη σούβλα και το κοκορέτσι . Αφού τελείωνε η εκκλησία μαζευόμασταν όλοι οι συγγενείς στο σπίτι και τρώγαμε και πίναμε. Την Πεντηκοστή  γιορτάζαμε γιατί τότε κατέβηκε το άγιο πνεύμα και έκατσε σαν πύρινες γλώσσες των Αποστόλων και πήραν το χρίσμα για να διδάξουν την θρησκεία .‘’

Στ ) Ακίνητες εορτές της Άνοιξης 

 ‘’ Οι μόνες ακίνητες εορτές που είχαμε ήταν ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου και του Κωσταντίνου και Ελένης 21 Μαΐου. Στο Ευαγγελισμό ήμασταν υποχρεωμένοι να τρώμε ψάρια . Και στις δυο εορτές όμως πηγαναμε στα σπίτια αυτών που γιόρταζαν για να κεραστούμε ‘’  

Ζ) Γιορτές του καλοκαιριού 

'' Οι γιορτές που γιορτάζαμε πιο πολύ το καλοκαίρι ήταν των αγίων Πάντων στις 3 Ιουνίου , Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιονίου , της Αγίας Μαρίνας στις 17 Ιουλίου , της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου , την κοίμηση της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου και την κατάθεση της τίμιας Ζώνης στις 31 Αυγούστου . Η πιο μεγάλη γιορτή όμως γινόταν του Αγίου Πνεύματος . Επειδή και η εκκλησία μας ήταν αφιερωμένη σ’ αυτό κάναμε πανηγύρια . Αυτό ήταν ‘η τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο . Την παραμονή το πρωί όσοι είχαν ζώα δίνανε στην εκκλησία πρόβατα , κοτόπουλα , τα σφάζανε σχεδόν όλο το βράδυ σε καζάνια μεγάλα μέχρι το πρωί το γνωστό κουρμπάνι . Ακόμα την παραμονή του πανηγυριού το βράδυ γινόταν η περιφορά της εικόνας , φορώντας τις παραδοσιακές μας στολές . Έρχονταν πολύς κόσμος με τα παιδιά , με τα κάρα για να γιορτάσει μαζί μας . Την άλλη μέρα πηγαίναμε στην εκκλησία γινόταν η λειτουργία και τέλος ο παπάς ερχόταν διάβαζε το κρέας αυτό για το καλό του χωριού και ύστερα το μοιράζαμε σε όλο τον κόσμο που ερχόταν εκεί . Ύστερα γινόταν γλέντι και ο κόσμος γλεντούσε μέχρι το επόμενο πρωί .’’

Η) Γιορτές του φθινοπώρου ως την εορτή του άγιου Φιλίππου 

‘’ Οι γιορτές του φθινοπώρου ήταν η ύψωση του Τίμιου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου . Του αγίου Αρτεμίου  στις 20 Οκτωβρίου , του Κοσμά και Δαμιανού στις 1 Νοεμβρίου , των αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ στις 8 Νοεμβρίου , του αγίου Νεκταρίου στις 9 Νοεμβρίου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου στις 13 Νοεμβρίου . Δεν κάναμε τίποτα όμως τότε , μόνο τις γιορτάζαμε. Οι μόνες ακίνητες εορτές που είχαμε ήταν ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου και του Κωσταντίνου και Ελένης 21 Μαΐου. Στο Ευαγγελισμό ήμασταν υποχρεωμένοι να τρώμε ψάρια . Και στις δυο εορτές όμως πηγαίναμε στα σπίτια αυτών που γιόρταζαν για να κεραστούμε