Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ
Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Α. Η σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα
Την σαρακοστή των Χριστουγέννων νηστεύουμε από το κρέας και τρώμε όσπρια. Η σαρακοστή έχει πολλές γιορτές και με την ευχέρεια των εορτών γινόταν πολλές επισκέψεις σε σπίτια.
Στις 12 Δεκεμβρίου του Αγίου Σπυρίδωνα η μέρα μεγαλώνει κατά ένα σπυρί.
Προς τις τελευταίες μέρες της Σαρακοστής γίνονται οι ετοιμασίες για τα Χριστούγεννα. Καθαρίζουμε τα σπίτια και οι αυλές, στολίζουμε τα σπίτια, σφάζουμε τα γουρούνια και κόβουμε το κρέας έτοιμο να το σουβλίσουμε, φτιάχνουμε γλυκά, πηγαίνουμε στην Εκκλησία και είμαστε έτοιμοι να υποδεχτούμε την γέννηση του Χριστού.
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Β. Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)
Ανήμερα των Χριστουγέννων οι άνδρες μας σηκώνονται και ανάβουν μια μεγάλη φωτιά για την σούβλα. Έθιμο του χωριού είναι να ψήνουν μεγάλα κομμάτια χοιρινού κρέατος στην σούβλα. Γύρω από την σούβλα όσο η μέρα χαράζει μαζεύονται η οικογένεια, οι γείτονες και να πίνουμε κρασί μαζί με μεζέ από την σούβλα. Το μεσημέρι τρώμε στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι και για το βράδυ είμαστε έτοιμοι να πάμε στον μπάλο (χοροεσπερίδα).
Στο καφενέ του Χατέλου που παίζουν παραδοσιακοί οργανοπαίχτες, ο Πέτρος ο Δεληγιάννης, ο Γεώργιος ο Κυλίμος και ο Τσακνής το γλέντι φτάνει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.
Από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα όλες αυτές οι μέρες είναι γεμάτες με χορό, γλέντι και διασκέδαση.
Την Παραμονή Πρωτοχρονιάς τα παιδιά λένε τα κάλαντα στο χωριό. Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς κόβουμε και την βασιλόπιτα που έχουμε φτιάξει σαν ψωμί στολισμένη με πουλάκια και σταφύλια από το ίδιο το ζυμάρι.
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Γ. Γιορτές του Φεβρουαρίου
Η πιο επίσημη γιορτή του Φεβρουαρίου είναι η Υπαπαντή του Κυρίου και ο κόσμος πάει στην Εκκλησιά.
Στις 3 Φεβρουαρίου είναι του Αγίου –Συμεών και οι έγκυες γυναίκες δεν πρέπει να πιάσουν στα χέρια τους τίποτα για να μην βγει το παιδί με «σμάδ» (σημάδι)
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Δ. Απόκριες
Οι Απόκριες είναι μια μακρά περίοδος όπου και εδώ υπάρχει φαϊ, γλέντι, χορός, μασκαρέματα, πειράγματα και καλοπέραση. Την εβδομάδα της Τυρινής φτιάχνουμε την «τυρνόπτα» (πίτα φτιαγμένη από ανθότυρο, αυγά, ρύζι, δυόσμο)
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Ε. Κινητές εορτές
Κατά την Σαρακοστή του Πάσχα γίνεται πάλι νηστεία. Οι καθαριότητες και τώρα επειδή ο καιρός έχει φτιάξει ασβεστώνουμε και τα σπίτια. Την Μεγάλη Εβδομάδα πάμε στην Εκκλησιά, την Μεγάλη Πέμπτη ξενυχτάμε τον Χριστό με μοιρολόγια και την Μεγάλη Παρασκευή στολίζουμε τον Επιτάφιο. Το Μεγάλο Σάββατο φτιάχνουμε την μαγειρίτσα και γεμίζουμε τα κατσίκια με τον παραδοσιακό νησιώτικο τρόπο και τα βάζουμε από το βράδυ στον φούρνο με τα ξύλα. Το βράδυ του Σαββάτου πάμε όλοι στην Ανάσταση και όταν επιστρέφουμε τρώμε την μαγειρίτσα.
Την ημέρα του Πάσχα ο Εκκλησιασμός είναι απαραίτητος και το μεσημεριανό τραπέζι στρώνεται με όλα τα πλούσια αγαθά.
Του ΑντίΛαμπρου είναι η Κυριακή του Θωμά. Είναι μια δεύτερη Λαμπρή για τους Ξηροποταμίσιους και φτιάχνουμε γλυκά και ξαναβάφουμε αυγά.
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Στ. Ακίνητες εορτές της άνοιξης
Οι ακίνητες γιορτές είναι Κων/νου και Ελένης στις 21 Μαΐου και η Πρωτομαγιά. Την μέρα αυτή όλοι βγαίνουμε στους αγρούς. Ο Ξηροπόταμος είναι ανθισμένος με πολλά και όμορφα λουλούδια. Ψήνουμε αρνιά και κατσίκια και την ημέρα αυτή παίρνουμε από τους αγρούς λουλούδια και κάνουμε ένα στεφάνι για την πόρτα του σπιτιού.
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Ζ. Γιορτές του καλοκαιριού
Το καλοκαίρι στις 29 Αυγούστου. Είναι του Αγίου Πέτρου και Παύλου. Είναι του Αγίου- Πνεύματος επίσης που πηγαίνουμε και κάνουμε μπάνιο στα Θερμά Λουτρά.
Στις 20 Ιουλίου είναι η μεγάλη γιορτή του Αϊ-Ηλία που ψήνουμε κατσίκια και της Παναγίας στις 15 Αυγούστου που φτιάχνουμε την «γοργή» και τα «γοργένια παξιμάδια» (επτάζυμο)
(Φακετόπουλου Τασούλα)
Η. Γιορτές του φθινοπώρου
Στις 14 Σεπτεμβρίου είναι η μεγάλη γιορτή του Σταυρού. Παίρνουμε αγιασμό από την εκκλησία καθώς και βασιλικό. Στις 26 Οκτωβρίου όλου μας πηγαίνουμε στο εξωκλήσι του Αϊ- Δημήτρη στον Κάμπο. Στις 21 Νοεμβρίου είναι τα εισόδια της Θεοτόκου που όσοι δεν πηγαίνουμε στο μάζεμα της ελιάς πηγαίνουμε στην Εκκλησία.