Τοπικές ενδυμασίες από ΑΜΦΙΑΣ, Δ. ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ-ΣΑΠΩΝ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Μουζακίδου Μαρία

Εισηγητής: Μ.Γ. Βαρβούνης

Έτος 2002-2003

Άμφια Ν.Ροδόπης

Β. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

     α) Ένδυμα: Οι ενδυμασίες πολλών περιοχών έχουν πολλά κοινά στοιχεία αλλά διατηρούν και βασικές διαφορές που τις ξεχωρίζει έτσι σε τοπικές.

     Οι κάτοικοι των Αμφίων είχαν σχετική ομορφιά αλλά χρησιμοποιούσαν ωραίες και γραφικές ενδυμασίες. Κυρίως οι γυναίκες ήταν αυτές που είχαν άψογη εμφάνιση που πετύχαιναν με την αρτιότητα και την κομψότητα της ενδυμασίας τους αλλά και από τα διάφορα μπιζού και φιψίθια, αληθινά ή ψεύτικα που συνόδευαν τις εμφανίσεις τους.

     Η κοπέλα στα Άμφια όταν ερχόταν η Κυριακή ή άλλη σημαντική εορτή εμφανιζόταν με φούστα μεσάτη και μακριά ως τον αστράγαλο, γαρνιρισμένη στον ποδόγυρο με μαύρο βελούδο. Στο πάνω μέρος του σώματος φορούσε μπλούζα χρωματιστή με τερτάγωνη λαιμόκοψη, γαρνιρισμένη στο άκρο με βελούδινο σιρίτι και κατέληγε σε γλωσσάκια που σκέπαζαν τη φούστα και στο οπίσθιο μέρος έφερε κάποιο ζωνάκι. Τα μανίκια ήταν μακριά, κεντημένα ή με χρυσά κουμπιά. Στο εμπρόσθιο μέρος τη φούστα την κάλυπτε κάποια ποδιά κατασκευασμένη από μαύρο σατέν με άσπρο σειρήτι στο κάτω μέρος και με σχετικό φραμπαλά. Η εμφάνιση ολοκληρωνόταν με κάποιο τσιμπέρι (γκιρεπ) στο κεφάλι, κυρίως μονόχρωμο με μαύρη κορδελίτσα. Το τσιμπέρι το στόλιζε έτοιμο ανθάκι (τσιτσεκ τιτιρεκ) και ήταν στολισμένο με χρυσά ανθάκια.

     Η καθημερινή όμως ενδυμασία της κοπέλας των Αμφίων ήταν πολύ λιτή. Συγκεκριμένα φορούσε ένα φόρεμα, συνήθως μαύρο, μακρύ ως τον αστράγαλο. Στη μέση φορούσε μια ζώνη για να συγκρατεί το φόρεμα. Για να μη λερώνοταν κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος αλλά και των υπολοίπων δουλειών που έκανε στο σπίτι και στην αυλή, φορούσε στη μέση μια ποδιά. Πάνω από το φόρεμα φορούσε μια ζακέτα μάλλινη για να μη κρυώνει.

     β) υποδήματα: Η κοπέλα των Αμφιών στα πόδια της φορούσε κάλτσες μάλλινες (τερλίκια) που τις έπλεκε η ίδια. Πάνω από αυτές φορούσε μαύρα δερμάτινα παπούτσια, πολύ σκληρά, (τσαρούχια). Αυτό για να μη φθείρονται εύκολα αλλά και για να συγκρατούν τα πόδια της ζεστά.

     γ)Καλύμματα κεφαλιού, κόμμωση: Η εμφάνιση της κοπέλας ολοκληρωνόταν στην επίσημη παρουσία της με κάποιο τσιμπέρι στο κεφάλι, κυρίως μονόχρωμο , με μαύρη κορδελίτσα. Το τσιμπέρι το στόλιζε κάποιο έτοιμο ανθάκι (τσιτσεκ-τιτιρεκ) και ήταν χρυσό ανθάκι. Αλλά και τις καθημερινές, η κοπέλα φορούσε και πάλι τσιμπέρι για να συγκρατεί τα μαλλιά τους και να μην την εμποδίζουν κατά τη διάρκεια των δουλειών τους σπιτιού.

     Τα χτενίσματα που έκανε η κοπέλα τότε δε ποικίλλουν αλλά ήταν πολύ εντυπωσιακά και ταυτόχρονα την εξυπηρετούσαν στην άνεσή τους. Συνήθως έκαναν πλεξούδες τα μακριά μαλλιά τους ή τα έκαναν κότσο.

     δ) Καλλωπισμός: Για καλλωπισμό οι κοπέλες χρησιμοποιούσαν κολιέ για το λαιμό και οποιοδήποτε άλλο χρυσαφικό που κληροδοτούσαν από τις γιαγιάδες τους. Τα χέρια τους τα στόλιζαν βραχιόλια, κυρίως γυάλινα, και τα δάχτυλα των χεριών τους δαχτυλίδια.

     ε)Φιψίθια γυναικών: Το χόμπι κάθε γυναίκας, είναι η άψογη εμφάνισή της που επιτυγχάνεται κατά πρώτο λόγο από την αρτιότητα και τη κομψότητα της ενδυμασίας και κατά δεύτερο λόγο από τα μπιζού και τα φιψίθια.

     Αποτρίχωση: Το τριχωτό πρόσωπο σε μέρη ή στην ολότητά του, καθώς και στα άκρα του σώματος είναι φαινόμενο αντιαισθητικό που στεναχωρεί ιδιαίτερα το γυναικείο φύλο. Γι’ αυτό από τους παλιούς χρόνους ερευνάται ο τρόπος απαλλαγής των τριχών. Πολλά επιστημονικά φάρμακα χρησιμοποιούνται από τις νεότερες σήμερα Ατθίδες. Οι παλαιότερες όμως στερούμενες των αγαθών της επιστήμης προέβαιναν σε αυτοσχέδιες συνθέσεις φαρμάκων.

     Βασική ύλη ήταν η ζάχαρη, όταν ανακατωνόταν με χυμό λεμονιού και νερό και κατόπιν βραζόταν αυτή γινόταν σιρόπι και απλωνόταν στην εξωτερική επιφάνεια μιας στάμνας για να πήξει. Ζυμωνόταν με τα χέρια εως ότου γίνει μαλακή μάζα-ζύμη. Όταν γινόταν την άπλωναν στην περιοχή που ήθελαν να αποτριχώσουν και την άφηναν μέχρι να στεγνώσει. Όταν αυτή στέγνωνε την τραβούσαν απότομα και έτσι ξεριζώνονταν και οι ανεπιθύμητες τρίχες! Ύστερα έπλεναν το σημείο που αποτρίχωσαν με βρεγμένο πίτουρο.

     Γαλάκτωμα: Βασικό συστατικό για την κατασκευή του γαλακτώματος ήταν το ούζο ή το ξύδι και το «ζιβά»( είδος δηλητηρίου). Το μείγμα αυτό το ανακάτωναν καλά και το διατηρούσαν σε μπουκάλι. Πριν και μετά τον ύπνο το άπλωναν με βαμβάκι στο πρόσωπο τους και μ’ αυτόν τον τρόπο το καθάριζαν από τη σκόνη και από τα σπυράκια.

     Λιπαρή κρέμα: Αυτή γινόταν με φρέσκο βούτυρο, ασπράδι αυγού και με δηλητήριο ζιβά. Ανακάτευαν το μείγμα καλά και το διατηρούσαν σε γυάλινο βάζο. Μετά την αποτρίχωση ή το γαλάκτωμα η λιπαρή κρέμα συμπλήρωνε το μακιγιάρισμα της κοπέλας.

                                                                         (Ανέστογλου Δήμητρα)