Τοπικές ενδυμασίες από ΘΑΣΟΥ, Δ. ΘΑΣΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Λαογραφική συλλογή περιοχής: Λιμένας Θάσου

Όνομα: Φραγκιόγλου Αικατερίνη

Ακαδημαϊκό έτος: 2002-2003

Εργασία στο μάθημα Λαογραφία I

Καθηγητής: Μ.Γ Βαρβούνης

 

Β.Ένδυμα,υπόδεση,κόμμωση και καλλωπισμός

α.Ένδυμα

Αλλιώς ντύνονταν ο παππούς και η γιαγιά που ερχόταν απ' το παρελθόν. Η γιαγιά θα φορούσε ακόμη τη φστάνα (φουστάνι) ή όσο περνάν τα χρόνια θα βγάζε τη φστάνα και θα φορούσε το τσεμπέρι (μαύρο ρούχο με κάλυμμα κεφαλιού). Το νησιωτικό ντύσιμο στον άντρα δε, θα έλεγα ότι ήταν πολύ έντονο. Η βράκα φοριέται αλλά πολύ γρήγορα φεύγει, γιατί εμφανίζεται ένα άλλο στενότερο ρούχο που μοιάζει με παντελόνι. Κάτι ανάμεσα σε παντελόν' και βράκα. Και ίσως αυτό είναι ένα στοιχείο που υπάρχει από τη Δύση και έχει επηρεάσει τους Θασίτες. Γιατί εδώ υπήρχαν Ευρωπαίοι από την αρχή του αιώνα. Οι Γάλλοι δηλαδή καθιέρωσαν μια νοοτροπία ή έστω πλέχτηκε μια νοοτροπία. Επηρεάστηκαν δηλαδή οι μεν από τους δε, και ήρθε και φτιάχτηκε κάτι καινούργιο. Η βράκα του Θασίτη άνδρα δεν είναι σαν κι αυτή της Κρήτης ήταν άλλων νησιών. Κόβεται και φτιάχνεται κάτι ενδιάμεσα σε Ευρώπη και ελληνικού νησιού.

Ο άντρας βγάζει γρηγορότερα τη Βράκα και εξευρωπαΐζεται πιο πριν απ’ τη γυναίκα. Οι βράκες είχαν μπει στο μπαούλο ίσως και πιο πριν το 1950, εδώ στο Λιμένα τουλάχιστον. Εγώ βρακοφόρος δε θυμάμαι στη ζωή μ’. Μου ρχονταν’ τώρα ένα δύο υπολείμματα αλλά σε άλλα χωριά της Θάσου. Η γρήγορη αυτή η αλλαγή ίσως οφείλεται στο ότι ο άντρας κυκλοφορούσε περισσότερο έξω και είχε μεγαλύτερη επίδραση. Η γυναίκα κλεισμένη στο σπίτι, δε χρειαζόταν να βγει, οπότε δεν είχε ανάγκη αλλαγής στη φορεσιά. Φυσικά όμως η Θασίτικη στολή, και η γυναικεία και αντρική, απαιτούσε χρήμα για να γίνει. Κυρίως, όμως της γυναίκας. Κι αυτό γιατί η όλη φορεσιά γινόταν με χρυσή κλωστή, ακριβά υφάσματα και διάφορα κουμπιά, τα οποία έρχονται ή απ’τη Σμύρνη ή απ’τη Πόλη. Και να πω εδώ, πώς όσα περισσότερα κοσμήματα έχει η φορεσιά τόσο πλούσια ήταν και η κοπέλα που τη φορούσε. Όσο πιο χρυσοκέντητη ήταν τόσο πιο πολύ φαινόταν η οικονομική δυνατότητα της.

( Γιώργος Παπαδόπουλος

 ηλικία: 45 χρονών

 απόφοιτος Παν/μιου

 δάσκαλος Δημοτικού)

Όλα τα αγοράκια τότε, ως τα τελευταία περίπου χρόνια της δεκαετίας του ‘40 φορούσαν κοντό παντελόνι.  Δεν επιτρεπόταν το μακρύ αν δεν ήταν πάνω από 10 12 13 χρόνων. Έπρεπε να γίνει πρώτα άντρας κάποιος και μετά να φορέσεις κανονικό παντελόνι. Και αυτό γιατί να φτιαχτεί ένα κοντό παντελόνι χρειαζόταν ένα μέτρο ύφασμα, για να φτιαχτεί όμως ένα μακρύ χρειαζόταν δυόμιση μέτρα. Συνήθως τα περισσότερα ρούχα τους τα έφτιαχναν οι ίδιοι στο σπίτι. Οι γυναίκες τότε ήταν και μοδίστρες και υφάντρες και απ΄ όλα. Και αν πάλι δεν “έπιανα” τα χέρια της, το φτιαχνε μία θεία, μία ξαδέρφη, μία γειτόνισσα. Έξοδα δηλαδή εύκολα δεν γινόντουσαν. Μιλάμε τώρα πάντα για λαϊκά στρώματα. Γιατί όπου υπήρχε η οικονομική δυνατότητα υπήρχαν και τα υφάσματα από τη Σμύρνη αλλά υπήρχε και η μοδίστρα του χωριού. Όσοι είχαν χρήματα έδιναν στη μοδίστρα κι αυτή τους έραβε ρούχα.

( Ευστρατία Ευαγγελίδου

 ηλικία: 36 χρονών

 απόφοιτος Παν/μιου

 δασκάλα δημοτικού)

β.Υποδήματα

Οι γυναίκες κατεξοχήν χρησιμοποιούσαν τσόκαρα. Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, όλα τα κοινωνικά στρώματα  φορούσαν τσόκαρα, τα οποία ήταν πάρα πολύ εύκολο να τα βρούμε και επίσης δεν ήταν ακριβά. Δεν ήταν παπούτσια που χαλούσαν εύκολα, αντίθετα βοηθούσαν τις γυναίκες στις διάφορες δουλειές του  σπιτιού και ήταν ιδιαίτερα βολικά. Οι τσαγκάρηδες της τότε εποχής έφτιαχνα παπούτσια με παραγγελίες.  Βασικό εργαλείο ήταν το Καλοπόδι, όπου πάνω σ’ αυτό φτιάχνονταν το παπούτσι ή η μπότα. Το υλικό φυσικά ήταν το δέρμα και ερχόταν απέξω. Βέβαια για όσους είχαν την οικονομική άνεση όλα αυτά. Οι υπόλοιποι αν τυχόν έβρισκαν κάποιο λάστιχο από φορτηγό πεταμένο εκείνη τη μέρα είχαν πανηγύρι. Το λάστιχο αυτό το έβαζα για πάτο. Μέχρι όμως και τα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του 40, τα παιδιά πήγαιναν στο σχολείο εντελώς ξυπόλητα.

( Ευστρατία Ευαγγελίδου

 ηλικία: 36 χρονών

 απόφοιτος Παν/μιου

 δασκάλα δημοτικού)

γ. Κόμμωση

Οι γυναίκες για τον καλλωπισμό των μαλλιών τους χρησιμοποιούσαν τη φωτιά. Ζέσταιναν ένα σίδερο και μ’αυτό έκαναν τα μαλλιά τους μπούκλες. Το κλασικό όμως χτένισμα των γυναικών τότε ήταν οι πλεξούδες. Αυτό ήταν επίσης και το καθημερινό απλό χτένισμα τους. Τα κάναν πλεξούδες, τα έπιαναν κότσο, τα γύριζα και τέλος με τις φούρκες τα έπιαναν πίσω. Το επίσημο όμως χτένισμα ήταν οι μπούκλες, οι οποίες γίνονταν με τη φωτιά. Κατσάρωναν τα μαλλιά και με τη φόρμα που έπαιρναν τονίζαν την ομορφιά της γυναίκας. Ήταν ωραία διαδικασία να βλέπεις κοπέλες να λούζονται και μετά να χτενίζονται.

Στους άντρες υπήρχε ο κουρέας, απ’ότι ξέρω, από πολύ παλιά. Ο κουρέας μπορεί να εκτελούσε και χρέη οδοντογιατρού ή κάποιες άλλες ιδιότητες. Το ξύρισμα γινόταν με την λεπίδα, ένα μεγάλο ξυράφι ή τις περισσότερες φορές γινόταν στον κουρέα.

δ.Καλλωπισμός

Παλιά γυναίκες δεν χρησιμοποιούσαν κρέμες για τον καλλωπισμό τους, για τον λόγο ακριβώς ότι δεν υπήρχαν.  Η ανάγκη όμως και η ζήτηση προϊόντων ομορφιάς ήταν αισθητή. Έτσι, και αφού δεν είχαν άλλο τρόπο,  ζέσταιναν γάλα και τον αφρό τον χρησιμοποιούσαν ως προϊόν ομορφιάς. Μάλωναν μάλιστα οι νοικοκυρές ποια θα τον πρωτοπάρει για να έχει άσπρη επιδερμίδα. Γιατί το μυστικό τότε της ομορφιάς ήταν η ασπράδα και όχι το χρώμα. Δεν έπρεπε να χει η γυναίκα χρώμα. Όσο πιο άσπρη ήταν τόσο πιο όμορφη τη θεωρούσαν. Σαν γάλα. Γι’αυτο και σκεπάζονταν κάθε φορά που έκαναν δουλειές στον κήπο. Η μαντίλα ήταν το απαραίτητο αξεσουάρ τους. Επίσης φορούσαν πάντα μακρυμάνικα μπλουζάκια και φουστάνια, τα οποία τις προστάτευαν απ’τον ήλιο. Εκτός όμως απ’το βράσιμο του γάλατος είχαν και μία άλλη συνταγή ομορφιάς. Αυτή είχε σχέση με τα αμύγδαλα, τα οποία τα χτυπούσαν και έτσι έπαιρναν το λάδι τους, το οποίο το ανακάτευαν με μέλι και αυτό το έβαζαν σαν κρέμα στο πρόσωπο τους.

( Ευστρατία Ευαγγελίδου)