Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ, Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, ΓΡΑΤΙΝΗ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

α. Στην Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα, δεν χόρευαν και έπαιζαν μόνο διάφορα παιχνίδια. Δεν φορούσαν τα μεταξωτά και τα καλά τους ρούχα. Φορούσαν τα υφαντά. Και μικροί και μεγάλοι νήστευαν.

Όταν κόντευαν να έρθουν τα Χριστούγεννα, έσφαζαν τα γουρούνια. Τα παιδιά του χωριού έτρεχαν σε κάθε σπίτι που άκουγαν να σφάζουν γουρούνι και βουτούσαν το δάχτυλό τους στο αίμα και μετά έκαναν μία στάμπα με το αίμα του γουρουνιού στο μέτωπό τους. Αυτό το είχαν για καλό να το κάνουν τα Χριστούγεννα.

β. Στο δωδεκαήμερο, ρούχα δεν άφηναν έξω το βράδυ, γιατί έλεγαν ότι περνούσαν τα “καρκαντζέλια” και τα παίρνουν. Δεν έκαναν μεγάλη πλύση για να μην αναγκαστούν και αφήσουν ρούχα έξω το βράδυ. Το βράδυ δεν έβγαιναν έξω. Έλεγαν ότι τα καρκαντζέλια έβγαιναν έξω και τριγυρνούσαν όλο το δωδεκαήμερο. Τα Θεοφάνεια έβγαζαν από την εκκλησία όλες τις εικόνες και κρατώντας ο καθένας από μία, πήγαιναν στο ποτάμι να ρίξουν τον σταυρό. Αφού τον έριχναν έλεγαν να φύγουν τα “καρκαντζέλια”. Αυτός που έπιανε τον σταυρό, γύριζε στα σπίτια με το σταυρό και βασιλικό και μάζευε λεφτά. Το βράδυ επειδή είχαν φύγει τα καρκαντζέλια, διασκέδαζαν τα παλικάρια.

γ. -Τρύφωνος: Δεν πήγαιναν να κλαδέψουν τ’ αμπέλι. Κάποιος είχε πάει να το κλαδέψει και έκοψε την μύτη του. Έτσι πίστευαν ότι αν κάποιος πήγαινε θα του συνέβαινε κάποιο κακό.

-Υπαπαντή του Χριστού: Σαραντίζει η Παναγιά και αυτή την μέρα την γιόρταζαν με χορούς.

-Συμεών: Δείχνει κάποια σημάδια. Έκοβαν τρεις μέρες πιο μπροστά πολλά ψωμιά, τυριά, κασέρια κτλ. Ετοίμαζαν τα φαγητά για να μην κόψουν τίποτα τρεις μέρες (Τρύφωνος-Συμεών) και τα έλεγαν σημαδιακά. Δεν έπρεπε να κλέψεις τίποτα τις τρεις μέρες, έστω και άθελα (π.χ. ένα φρούτο από το δέντρο του γείτονα).

Πρόσεχαν πολύ τις έγκυες να μην έχει κάποιο σημάδι το μωρό αν θα γεννηθεί εκείνες τις μέρες. Το ίδιο προσέχουν και στα ζώα που γεννιούνταν εκείνες τις μέρες.

δ. Οι οικογένειες (όλα τα μέλη) πήγαιναν στα πεθερικά του καθενός με ένα μπουκάλι ούζο για να συγχωρεθούν. Έπιναν το ούζο με τουλουμίσιο τυρί και μετά έκαναν (η οικογένεια) τρεις μετάνοιες τον παππού και την γιαγιά. Μετά έκαναν συγχωρεμένα και έφευγαν.

Ντυνόταν καρναβάλια. Δύο άτομα ντύνονταν καμήλα και φοβέριζαν τα κορίτσια. Γυρνούσαν (τα καρναβάλια) το χωριό και μάζευαν τα περισσεύματα του φαγητού. Το βράδυ πήγαιναν στο καφενείο και ο μπακάλης τους τα ετοίμαζε. Ξημερώνονταν διασκεδάζοντας.

Όταν περνούσαν Τούρκοι εκείνη την μέρα, τους έριχναν χωρίς να το καταλάβουν μέσα στο ποτάμι (όταν περνούσαν πάνω από την γέφυρα).

Μουτζουρώνονταν μεταξύ τους. Όποιοι ήθελαν κάποιες κοπέλες, τις πείραζαν και τις μουτζούρωναν.

ε. Κινητές εορτές του Λαζάρου και των Βαϊων. Του Λαζάρου, τα μικρά παιδιά με άσπρα ρούχα, έφτιαχναν μία μεγάλη κούκλα και έλεγαν ότι είναι ο Λάζαρος και γυρνούσαν στα σπίτια και τραγουδούσαν, είχαν και ένα καλαθάκι και μάζευαν τα αυγά που τους έδιναν οι γυναίκες.

Των Βαϊων. Όλοι πήγαιναν με βάγια στην εκκλησία.

Για την γιορτή του Πάσχα έσφαζαν το αρνί, έβαφαν τα κόκκινα αυγά την Μεγάλη Πέμπτη και κρεμούσαν ένα κόκκινο πανί πρωί-πρωί στην αυλή τους. Μετά έβαφαν τα αυγά και το πρώτο που έβγαινε το έβαζαν στο εικονοστάσι. Την Μεγάλη Παρασκευή τα μικρά παιδιά μάζευαν από τις αυλές λουλούδια, τα πήγαιναν στην εκκλησία και οι μεγάλες κοπέλες στόλιζαν τον επιτάφιο. Τον επιτάφιο το βράδυ τον γυρίζουν σε όλο το χωριό.

Η γιορτή του Αγίου Γεωργίου. Τον γιόρταζαν την δεύτερη μέρα του Πάσχα. Έσφαζαν αρνιά. Έφτιαχναν κούνιες και αγόρια και κορίτσια κουνιόνταν, γλεντούσαν.

Η γιορτή της Ζωοδόχου πηγής. Γιόρταζαν αυτή την γιορτή στο εκκλησάκι στο βουνό. Εκεί έχει αγίασμα. Πήγαιναν και έπαιρναν τον Αγιασμό μέσα από το πηγάδι.

Η γιορτή της Αναλήψεως. Ήταν η μέρα που όλο το χωριό πήγαινε στην εκκλησία.

Πεντηκοστή. Την ημέρα αυτή έπαιρναν φύλλα από την καρυδιά και γονάτιζαν πάνω σε αυτά μέσα στην εκκλησία.

στ. Είναι ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Την 25η Μαρτίου, γινόταν μεγάλος χορός στην πλατεία του χωριού.

ζ. Γιορτές του καλοκαιριού. Είναι του Αγίου Πνεύματος. Έσφαζαν ζώα και έκαναν τα λεγόμενα “κουρμπάνια”. Μετά την λειτουργία, μοίραζαν σε όλο το χωριό το φαγητό (κουρμπάνι).

Του Προφήτη Ηλία ανέβαιναν στο βουνό και προσκυνούσαν τον Άγιο. Έσφαζαν αρνιά, έβραζαν καλαμπόκια και τα μοίραζαν στον κόσμο. Επίσης μετά έκαναν χορό.

Στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος έτρωγαν ψάρια, ψαρεμένα από το ποτάμι και έκαναν επισκέψεις στους εορτάζοντες.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου τον δεκαπενταύγουστο. Γινόταν μεγάλο πανηγύρι.

Μετά την εκκλησία το μεσημέρι συνηθίζουν να τρώνε κοτόπουλα. Το βράδυ γινόταν το πανηγύρι και έρχονταν από τα διπλανά χωριά πραματευτάδες για να πουλήσουν τα εμπορεύματα τους. Όταν τελείωνε το πανηγύρι, ο καθένας πήγαινε σε δικούς του ανθρώπους που γιόρταζαν.

η. Η γιορτή της Ύψωσης του τίμιου σταυρού. Από το απόγευμα της παραμονής μάζευαν βασιλικό και τον πήγαιναν στην εκκλησία και στόλιζαν τον σταυρό. Το βράδυ γινόταν πανηγυρικός εσπερινός που συμμετείχε όλο το χωριό.

Τον Άγιο Δημήτριο τον γιόρταζαν ως Άγιο της σποράς. Την επόμενη μέρα απ’ του Αγίου Δημητρίου, πήγαιναν στο χωράφι, σταύρωναν και έσπερναν. Δηλαδή έκαναν το σημείο του σταυρού στον αέρα και έριχναν τους πρώτους σπόρους. Έσπερναν με το ζευγάρι βόδια που είχαν.