Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, ΠΡΩΤΟΚΚΛΗΣΙΟΥ

 

 

 

                                       Αρχείο 1716

 

                                  ΤΑ   ΣΤΟΙΧΕΙΑ   ΜΟΥ

 

Ονομα χωριου : Πρωτοκκλήσι Έβρου

Ονομα :  Στέφανος

Επίθετο : Σαρηπαναγιωτίδης

Πατρώνυμο : Λεωνίδας

Μητρόνυμο: Βασιλική

Ετος γεν : 1986

Αριθ. Μητρ. : 571

 

                        Για το μάθημα της Λαογραφίας

                        του  Καθηγητή κ. Μ. Γ. Βαρβούνη

 

 

          Β΄. Ένδυμα, υπόδεση, κόμμωση και καλλωπισμός

 

          Η χειμερινή ενδυμασία των ανδρών αποτελείτο

α) Στο κάτω μέρος του σώματος  “ποτούρι” μάλλινο από ύφασμα εγχώριο (σεγιάκι) βαμμένο με λουλάκι χρώματος βαθύ γαλάζιο ή μαύρο με πολλές πτυχές στη μέση και με είδος ουράς στο πίσω μέρος. Στενό στις κνήμες κούμπωνε με κόπιτσες και ήταν στολισμένο με πολλές σειρές μαύρο γαϊτάνι. Γαϊτάνι επίσης σε σχήμα σπειροειδές υπήρχε και στις δύο τσέπες.

β) Στον κορμό περασμένος “αμπάς” ως τη μέση,  ίδιο με το πουτούρι χρώμα και ύφασμα, στολισμένος επίσης με γαϊτάνι.

γ) Κάτω από τον αμπά το “τζεμαντάνι” επίσης στολισμένο με δύο σειρές κουμπιά μάλλινα φουντωτά.

δ) Στη μέση ζωνάρι κόκκινο μάλλινο και στο κεφάλι φέσι κόκκινο επίσης με μαύρη μεταξωτή φούντα.

ε) Στα πόδια “ κοντούρια” ή “μποτίνια” με γαλότσες.

Οι γεροντότεροι φορούσαν μακριές και παλιές γούνες και κάλτσες μάλλινες.

στ) Εσώρουχα : εσώβρακο και υποκάμισο βαμβακερά πολλοί δε φορούσαν και μάλλινες φανέλες πλεκτές.

          Η χειμερινή ενδυμασία των γυναικών ήταν :  Μάλλινα φουστάνια, από ύφασμα σπιτικό ή αγοραστό χρωματιστά (κόκκινα, καφετιά, σκούρα πράσινα) με πολλές πτυχές φουντωτά και μακριά ως τον αστράγαλο .Το φουστάνι ήταν μονοκόμματο και κούμπωνε στο στήθος με κουμπιά. Εμπρός και κάτω από τη μέση φορούσαν την χρωματιστή και κεντητή ποδιά από λεπτό μάλλινο η μεταξωτό ύφασμα. Εσώρουχα βαμβακερά πουκαμίσα και “ σαλβάρι”  (βράκα φαρδιά).

         Στη ράχη πάνω από το φουστάνι φορούσαν την  “σαλταμάρκα” ζακέτα κοντή ως τη μέση με μανίκια στενά, κατά το πλείστον τσόχινη, κεντημένη γύρω γύρω με “χάρτζι” (χρυσή δαντέλα). Μερικές γυναίκες φορούσαν άλλου είδους ζακέτα την “πόλκα”, μακριά μέχρι τους γλουτούς.

         Το βαρύ χειμώνα χρησιμοποιούσαν και το γουνάκι όμοιο με τη  “σαλταμάρκα”  με τη διαφορά ότι αυτό είχε εσωτερικά άσπρη αρνίσια γούνα,  στο γιακά και εμπρός είχε μαύρη γιαλιστερή γούνα, ρώσικη “μοσκάκι” ή κόκκινη από δέρμα αλεπούς.

          Πολλές ηλικιωμένες γυναίκες φορούσαν μακριά ως κάτω γούνα γαρνιρισμένη στο γιακά και εμπρός με μαύρο μοσκάκι ή γούνα αλεπούς.

          Στα πόδια φορούσαν κάλτσες μάλλινες λεπτές και μποτίνια ή “συρτά” (παντούφλες με γυμνή φτέρνα ) ή σκαρπίνια δετά με κάπως ψηλό τακούνι).

           Η καλοκαιρινή ενδυμασία των ανδρών αποτελούνταν από βράκα καμωμένη από βαμβακερό ύφασμα, βαμμένο με λουλάκι, ανοιχτά μπατζάκια, πολλές πτυχές στη μέση, πλαισιωμένη στο μέρος με γαϊτάνι ή “ποτούρι” όμοιο με το “τζεμαντάνι” χωρίς πολλά γαϊτάνια και με κουμπιά κοινά  (κοκκάλινα μάυρα) . Τις βράκες και τα ποτούρια τις έβαφαν οι βαφείς που υπήρχαν στο χωριό και οι ράφτες που επίσης ήταν από το χωριό (τερζήδες και αμπατζήδες). Το ύφασμα που χρησιμοποιούσαν ήταν βαμβακερό εγχώριας και οικιακής παραγωγής. Στα πόδια κάλτσες βαμβακερές και ελαφρά παπούτσια “κοντούρια" ή ελαφρότερα “γεμενιά”  ή “τουλούμπες” όπως ονομάζονταν.

           Η καλοκαιρινή ενδυμασία των γυναικών:

Φουστάνια ελαφρά καμωμένα από φραμπαλάδες γύρω, σε αντίθετο με το φουστάνι χρωματισμό. Ελαφρό μεταξωτό γιασμάκι,  κόκκινο, γαλάζιο ή ουρανί με “σιατσιάκια” δεμένο πάνω και μπρος τα πίσω (“σταμπόλμπασι”) κάλυπτε το κεφάλι.

           Η γιορτινή ενδυμασία των γυναικών ήταν πολύ γραφική και αεράτη. Στο στήθος κρεμασμένα μια σειρά από χρυσά φλουριά με την “ντούμπλα” στη μέση . Στα αυτιά χρυσά σκουλαρίκια, στα δάχτυλα και στον καρπό χρυσά ή αργυρά δαχτυλίδια και βραχιόλια.

            Οι πλουσιότερες φορούσαν στο λαιμό πλατύ χρυσό περιδέραιο  (γιορντάνι).  Στη τσέπη της καλοκαιρινής  “σαλταρμάρκας” υπήρχε πάντοτε ένα αργυρό αυγοειδές κουτί, σκαλισμένο με παράστασι δικέφαλου αετού και άλλα βυζαντινής τεχνοτροπίας σχήματα ή “ταμπακέρα” για τα χρήματα.

             Στις μεγάλες εργασίες του σπιτιού οι γυναίκες φορούσαν πάνω από το φουστάνι τους μια πολύ φαρδιά βράκα, το “ ντμί”, χρώματος βαθύ μπλε.

 

                                                  Κόμμωση

           Τα μαλλιά χτενισμένα με χωρίστρα στη μέση και με πλεξούδες ριγμένες στη ράχη ήταν σκεπασμένα με “μπαρμπούλα” (γιασμάκι) από ψιλό, μουντό ύφασμα, γεμάτο χρωματιστά λουλούδια και κλαδιά και κεντημένο γύρω-γύρω με μια ιδιόμορφη δαντέλλα, τα “σιατσιάκια” πλεγμένη με τρίχες αλογοουράς για να μην τσαλακώνεται.