Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ, ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ

                    Επώνυμο : Λεργιού

                    Όνομα : Σμαρώ

                    Τμήμα : Γλώσσας, Φιλολογίας,

                    και Πολιτισμού Παρευξεινίων Χωρών

                    Α.Μ. : 588

                    Χωριό : Χώρα Σαμοθράκης

                    Ακαδημαΐκή χρονιά : 2004-05

                    Καθηγητής : Μ. Γ. Βαρβούνης

                    Μάθημα : Λαογραφία

 

 

 

                 Β. ΈΝΔΥΜΑ, ΥΠΟΔΕΣΗ,

                ΚΟΜΜΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ

               ---------------------------------------------

 

               ΕΝΔΥΜΑ:

            “ Η ανδρική φορεσιά, τα “ κιαχαγιάδικα” ή “ βρακάδικα”, φοριόταν από τους ηλικιωμένους, μέχρι και τη δεκαετία του '90. Αποτελείται από τη μαύρη βράκα, από δίμιτο βαμβακερό, και τα “ φασονένια”, είδος γυαλιστερού σατέν η επίσημη, το πουκάμισο βαμβακερό με “πόρτα”, το καθημερινό και λευκό “ γενί ντουνιά”, λεπτό βαμβακερό ή ολομέταξο το επίσημο.

               Το ζωνάρι, μάλλινο υφαντό μαύρο με πλάτος δύο παλάμες, ή το αγοραστό, μεταξωτό πολύχρωμο. Το γιλέκο σε χρώμα σκούρο μπλέ με μαύρα

“γαΐτάνια”, κούμπωνε σταυρωτά, ήταν αμάνικο και έφτανε μέχρι το ζωνάρι. Πάνω από το γιλέκο, φοριόταν ο “αμπάς”, κατακόρυφα ανοικτός μπροστά με μήκος μέχρι τη μέση και με μανίκια. Τα πανωφόρια, ήταν φτιαγμένα από σκούρα μπλέ τσόχα σε ειδικούς ράφτες, τους αμπατζήδες. Εκτός,από το γαλάζιο, τα παλιότερα χρόνια υπήρχαν γιλέκα σε χρώμα λαδί και βυσσινί. Σαν εσώρουχα, φορούσαν το χασεδένιο σώβρακο με μεγάλο φάρδος για να στεκόταν η εξωτερική βράκα “να κάνει σέλλα” και η μάλλινη φανέλα πλεκτή στην αρχή και αγοραστή αργότερα. Στη δουλειά, αντί για τα πανωφόρια, φορούσαν το χειμώνα την κάπα, “ του καπουτί”, από χοντρό μάλλινο ύφασμα που με την ειδική κατεργασία του, γινόταν αδιάβροχο. Στα πόδια φορούσαν τα καλτσούνια, πλεχτές μάλλινες κάλτσες μέχρι το γόνατο.

                Η γυναικεία φορεσιά, σε αντίθεση με την ανδρική, σταμάτησε να φοριέται πολύ νωρίς, έτσι δεν υπάρχουν δείγματα αυθεντικής τοπικής φορεσιάς, ο “ σάκος” με την “φστάνα”. Από την παλιότερη μορφή της φορεσιάς διατηρείται μόνο το πουκάμισο λευκό βαμβακερό.

                Τα υφάσματα της φορεσιάς ήταν λεπτή μεταξωτή στόφα, σε έντονα χρώματα, πράσινο, κόκκινο ή κίτρινο με ενυφασμένα λουλούδια, για τα επίσημα φορέματα που φοριόταν για νυφικά και τα βαμβακερά για τα καθημερινά. Μέσα από το φουστάνι, για ζέστη και όγκο φορούσαν φαρδιά μεσοφόρια”.

 

 

                                          ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ

                                     ---------------------------

 

                 “ Οι άνδρες στη δουλειά τις καθημερινές, φορούσαν τα γουρνοτσάρουχα, “τα τσιρβούλια”. Είχαν βάση από σκληρό δέρμα χοίρου και έκλειναν από πάνω με τη “λαγάρα” στριμμένο ξερό έντερο που περνούσε από σαράντα τρύπες και σχημάτιζε σαράντα θηλιές. Το πάνω μέρος του πέλματος προστατεύονταν από ένα κομμάτι μαλακού κατσικίσιου δέρματος “ το ποδοπάνι”. Τις γιορτινές μέρες φορούσαν ένα τύπο λουστρινένιου παντοφλέ παπουτσιού, τα “γεμενιά” σε μαύρο χρώμα. Με τα τσιρβούλια φορούσαν  καλτσούνια χωρίς πέλμα “μι του πουουπόδ” όπως λεγόταν και με τα παπούτσια καλτσούνια “ μι ντ' πατούνα”, με πέλμα. Οι γυναίκες φορούσαν αγοραστά παπούτσια, ανάλογα με τη μόδα και κάλτσες από λεπτό βαμβακερό ή μάλλινο νήμα, πλεγμένες στο χέρι άσπρες ή μαύρες. Τις καθημερινές φορούσαν παντόφλες αγοραστές”.

 

 

                                       ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ ΚΑΙ

                                                        ΚΟΜΜΩΣΗ

                                      ----------------------------------------------------

 

 

                    “ Οι άνδρες φορούσαν στο κεφάλι μαύρο σκούφο γούνινο ή βελούδο, για τις επίσημες μέρες. Τις καθημερινές στη δουλειά φορούσαν την κουκούλα της κάπας ή το καλοκαίρι ένα μαντήλι δεμένο τριγωνικά. Οι γυναίκες, είχαν μακριά μαλλιά που τα έπλεκαν οι ελεύθερες σε δύο κοτσίδες που έπεφταν στην πλάτη. Οι παντρεμένες γυναίκες έκαναν τα μαλλιά τους κότσο, που τον χαλούσαν μόνο σε περίπτωση πένθους, οπότε έπλεκαν τα μαλλιά σε κοτσίδα με μαύρο κορδόνι ανάμεσα. Με τα φορέματα που φορούσαν, δεν φορούσαν μαντήλι. Όσες φορούσαν “σάκο”, φορούσαν “ του μπασμά μι τα στιφανούδια”, λεπτό βαμβακερό μαντήλι σε χρώμα βυσσινί ή κίτρινο με σταμπωτά κλαδιά. Οι γυναίκες αυτές δεν έκαναν κότσο αλλά πλεξίδα που τυλίγονταν “στεφάνι” γύρω από το κεφάλι για να στέκεται το μαντήλι. Η μαντήλα τυλιγόταν γύρω από το σαγόνι και έδενε πίσω. Η παλιότερη μορφή κεφαλόδεσμου που ελάχιστες φορούσαν ήταν τα “φακόλια”. Ένα μικρό φεσάκι έμπαινε στην κορυφή του κεφαλιού και στερεωνόταν με μια σκληρή κυλινδρική ταινία τυλιγμένη με μαντήλι. Το σύνολο ολοκλήρωνε κόσμημα η “μαν'κιά””.

 

 

                                             ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ

                                            ------------------------

 

                   “ Δεν υπάρχουν στοιχεία για την κατηγορία αυτή, γιατί όπως μου είπε ο κ. Πέτρος κατάλαβα ότι οι γυναίκες της Σαμοθράκης, δεν ασχολούνταν με την εξωτερική εμφάνιση τους, αφού δεν είχαν τον απαιτούμενο χρόνο. Άλλωστε, και οι γυναίκες δούλευαν μαζί στα χωράφια με τους άντρες”.