Τελετουργίες από Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Στρύμη 

Β. ΈΘΙΜΑ ΛΑΪΚΟΎ ΕΟΡΤΟΛΟΓΊΟΥ

Απόκριες

Το έθιμο του αυγού γίνεται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Ο Γεροντότερος δένει μια κλωστή στον πλάστη και στην άκρη της κλωστής δένει ένα ξεφλουδισμένο βραστό αυγό. Όλοι κάθονται στο πάτωμα οκλαδόν σε σχήμα κύκλου και από την μέση ο παππούς κουνάει σαν εκκρεμές το αυγό στα στόματα των μελών της οικογένειας, τα οποία είχαν δεμένα τα χέρια στην πλάτη τους και προσπαθούσαν να χάψουν το αυγό. Η διαδικασία είναι πολύ διασκεδαστική γιατί δεν είναι εύκολο να φαγωθεί το αυγό. Το έθιμο αυτό επιβάλει σαρακοστιανή επιταγή που λέει <<με αυγό κλείνει το στόμα το βράδυ της αποκριάς και με αυγό ανάγει και πάλι το βράδυ της Ανάστασης>>, υπενθυμίζοντας τη νηστεία που πρέπει να τηρηθεί στο μεσοδιάστημα αυτό. Στο τέλος ζητούσαν συγχώρεση ο ένας από τον άλλον και οι μικρότεροι ασπάζονταν τα χέρια των μεγαλύτερων της οικογένειας κάτι εύχονταν καλή σαρακοστή και καλή Ανάσταση.

Αθανασία Κουκουλάκη, 72 χρονών

Έθιμο της Μπάμπως

Την 8η Ιανουαρίου, γιορτή της Αγίας Δομνής η κάθε γυναίκα του χωριού η οποία είχε αποκτήσει παιδιά έπρεπε να επισκέπτεται στο σπίτι της τη μαμή και να της προσφέρει δώρα. Τα οποία κάποτε ήταν χρήσιμα στο έργο της όπως σαπούνι και πετσέτα, καθώς και διάφορα φαγητά και ποτά. Γι’ αυτό το λόγο από νωρίς το πρωί αφού τελείωναν οι δουλειές  του σπιτιού, άρχιζαν την προετοιμασία των απαραίτητων φαγητών και μεζέδων, όπως πίτα, λουκάνικα, μπριζόλες, κοτόπουλο κ.α. τα οποία θα πρόσφεραν στη μαμή αλλά θα τα έπαιρναν μαζί τους και στο βραδινό γλέντι. Η κάθε γυναίκα ετοίμαζε ένα πιάτο το οποίο περιλάμβανε μεζεδάκια από όλα όσα ετοίμαζε και μαζί με ούζο, καθώς και μια πετσέτα, ένα σαπούνι, ένα μπακριτσάκι με νερό, που είχε μέσα ένα ματσάκι βασιλικό δεμένο με κόκκινη κλωστή, ξεκινούσε για το σπίτι της μαμής. Μαζί της είχε επίσης και δώρα για τη μαμή όπως κάλτσες, μαντίλα, ποδιά κ.α. Όταν έφτανε στο σπίτι της μαμής, η <<μπάμπω>> έβγαινε έξω, της έριχνε νερό, της έδινε σαπούνι για να πλύνει τα χέρια της, γιατί αλλιώς όπως λένε στον άλλο κόσμο η μαμή θα είχε βρώμικα χέρια, και της έδινε την πετσέτα να σκουπιστεί. Το μπακριτσάκι το κλωτσούσε και αν έπεφτε μπρούμυτα θα γεννούσε αγόρι, ενώ αν έπεφτε ανάσκελα θα γεννούσε κορίτσι. Στη συνέχεια έμπαιναν μέσα στο σπίτι της μαμής, κάνανε μετάνοια και φυλούσε το χέρι της μπάμπω λέγοντας:

-Να με φέρεις ένα (αγόρι ή κορίτσι) γερό.

-Να’ σαι γερή κορίτσιμ’, να’ σαι καλά, απαντούσε η μπάμπω

Αν δεν ήταν έγκυος τότε της καρφίτσωνε στο πέτο της ένα λουλούδι, λέγοντας της να της φέρει ένα παιδί όμορφο σαν το λουλούδι. Η μαμή με τη σειρά της κερνούσε κι εκείνη τις γυναίκες που την επισκέπτονταν και στη συνέχεια έστρωνε το τραπέζι με το φαγητό που είχε ετοιμάσει. Έβαζαν και οι γυναίκες τα δικά τους κι έτσι ξεκινούσε το γλέντι, το οποίο όμως θα συνεχιζόταν το βράδυ στο καφενείο του χωριού. Εξ’ άλλου το ούζο και οι μεζέδες σήμαιναν και το επίσημο κάλεσμα της μαμής στο βραδινό γλέντι, στον οποίο θα έπαιρναν μέρος όλες οι παντρεμένες και χήρες του χωριού. Το τραπέζι ήταν μεγάλο, το κρασί και το ούζο αρκετό, ώστε οι γυναίκες να γλεντοκοπήσουν μέχρι πρωίας με την μαμή. Διηγούνται ανέκδοτα που δεν επιτρέπονταν να ακούσει αντί άντρα. Το απόγευμα ντυμένες όμορφα και στολισμένες με φλουριά έκαναν πομπή, η οποία περιδιαβοάνοντας τους δρόμους τους χωριού κατέληγε στο καφενείο του χωριού από το οποίο έδιωχναν τους άντρες. Οι μόνοι οι οποίοι είχαν άσυλο ήταν ο καφετζής και ο γκαϊντατζής, ο οποίος με τον ήχο της γκάιντας του συνόδευε όλη την τελετή και θα έπαιζε όλη τη νύχτα κατά τη διάρκεια του χωριού. 

Στο καφενείο γλεντούσαν όλη νύχτα. Τιμητική θέση είχε η μπάμπω, η οποία έφερνε το χορό έχοντας κρεμασμένη στη ποδιά μια πετσέτα και κρατώντας ένα μαντήλι. Της φορούσαν φλουριά αρμαθιές, από πατλάκια, της έβαζαν καρφίτσες, μπρουλιές και λουλούδια, για να φέρει στις γυναίκες όμορφα παιδιά. Όλες χόρευαν με τη σειρά, έλεγαν ιστορίες και σόκιν ανέκδοτα και το γλέντι αυτό κρατούσε μέχρι το πρωί, μέχρι να βγει ο ήλιος. Ήταν ένα γλέντι για να χαρεί η μπάμπω αλλά μαζί της και όλες οι παντρεμένες γυναίκες και οι χήρες, οι οποίες δεν είχαν τη δυνατότητα να γλεντήσουν άλλες μέρες αφού ήταν ασυνόδευτες. Οι άντρες την ημέρα αυτή, μια και ήταν παράδοση να λείπουν οι γυναίκες από το σπίτι, αναλάμβαναν από ανάγκη τις διάφορες σπιτικές δουλειές. Να φροντίσουν δηλαδή τα παιδιά, να προετοιμάσουν το πρόγευμα τους και να το στέλνουν στο σχολείο. Χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι εκείνη την μέρα οι γυναίκες παίρνουν την εξουσία στα χέρια τους οι άντρες υποβιβάζονται. Το έθιμο αυτό όχι μόνο διατηρείται, αν και δεν υπάρχει πια μαμή η μπάμπω, αλλά τα τελευταία χρόνια με την έντονη δραστηριοποίηση του Συλλόγου Γυναικών Στρύμης γίνονται προσπάθειες να τελείται με όλες τις λεπτομέρειες του παρελθόντος. Το αποτέλεσμα της προσπάθειας αυτής είναι εντυπωσιακό και οι εκδηλώσεις αυτές καταχωρούνται στα τοπικά μέσα.

Αθανασία Κουκουλάκη, 72 χρονών

Γιανναράκη Ξανθή, 62 χρονών.