Τοπικές ενδυμασίες από ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ
Αρχείο 2643
Λαογραφικό Υλικό
από την πόλη της Καβάλας
Θεόδωρος Θεοφάνους
Α.Μ. : 553559
Α΄ Εξάμηνo
Καθηγητής : Μ. Γ. Βαρβούνης
Ακαδημαϊκό Έτος : 2012-2013
Β. Ένδυμα, Υπόδεση, Κόμμωση και Καλλωπισμός
α. Ένδυμα
«Το επίσημο ρούχο που φοράν οι άνδρες είναι το κοστούμι και οι γυναίκες το ταγιέρ, δηλαδή φούστα από κάτω και ένα σακάκι από πάνω. Για πιο ανεπίσημες καταστάσεις υπάρχουν τα λεγόμενα γιούνισεξ (unisex) ρούχα, που τα φορούν και οι άνδρες και οι γυναίκες όπως διάφορα τζιν (jean), φούτερ μπλούζες, καλοκαιρινά κοντομάνικα ή αμάνικα μπλουζάκια. Υπάρχουν, βέβαια και τα ρούχα για αθλητικές δραστηριότητες, τα οποία δίνουν έμφαση στην άνεση, όπως είναι οι φόρμες μακριές το χειμώνα και κοντές το καλοκαίρι. Παλαιότερα πηγαίναμε στους ράφτες για να μας ράψουν κοστούμια. Επέλεγες ύφασμα και ύστερα ο ράφτης σου έπαιρνε τα μέτρα. Τα ρούχα φτιάχνονταν αποκλειστικά για το κάθε άτομο, τις αναλογίες του, και γενικότερα, τα ρούχα ήταν ακριβά, λόγω της εργασίας του ράφτη και του χρόνου που απαιτούνταν για να φτιαχτούν (τα ρούχα) . Τα πιο απλά ρούχα, βέβαια, φτιάχονταν στο σπίτι από τις γυναίκες για να βγαίνουν και πιό οικονομικά, αφού η οικογένεια αγόραζε μόνο την πρώτη ύλη όπως μαλλί ή ύφασμα και οι γυναίκες έπλεκαν τα ρούχα με τις βελόνες τους . Σήμερα τα ρούχα έχουν βιομηχανοποιηθεί, το κόστος τους έχει πέσει και δεν φτιάχνονται μόνο για ένα συγκεκριμένο άνθρωπο αλλά για διάφορα καλούπια (φόρμες) . Παλιότερα τα ρούχα έπρεπε να ταιριάζουν στον άνθρωπο ενώ σήμερα ο άνθρωπος πρέπει να ταιριάξει στα ρούχα».
Θεοφάνους Θεόδωρος
β. Υποδήματα
«Το επίσημο ανδρικό παπούτσι είναι το σκαρπίνι. Τώρα, από κεί και πέρα, υπάρχουν τα αθλητικά παπούτσια που τα φοράμε για κάποιες βόλτες ή για διάφορες αθλητικές δραστηριότητες, οι μπότες τον χειμώνα για να κρατάνε ζεστό το πόδι και να μην μπαίνουν νερά στο παπούτσι και οι σαγιονάρες το καλοκαίρι για το σπίτι ή για όταν πηγαίνουμε στη θάλασσα. Παλαιότερα φοριόντουσαν και “τσόκαρα”, δηλαδή καλοκαιρινές παντόφλες με ξύλινο πάτο αλλά πλέον σπάνια φοριούναι. 'Οσον αφορά τις γυναίκες, κι αυτές φορούνε αθλητικά παπούτσια για να είναι άνετα αλλά τα πιο διαδεδομένα και τα πιο επίσημα είναι τα “τακούνια” τα οποία δίνουν ύψος στις γυναίκες και γενικότερα τις κολακεύουν. Τον χειμώνα φοράν μπότες για τους ίδιους λόγους που όμως είναι πιο εκλεπτυσμένες. Το καλοκαίρι φοράν σαγιονάρες αλλά και “σανδάλια”, ίσια παπούτσια με “πιάσιμο” στον αστράγαλο για σταθερότητα. Στα παλαιότερα χρόνια ο κόσμος πήγαινε στους υποδηματοποιούς για να πάρουν τα μέτρα από το πέλμα και να φτιάξουν παπούτσια όλων των ειδών κατά παραγγελία του πελάτη. Σήμερα, αντιθέτως, τα παπούτσια είναι βιομηχανοποιημένα και ο κόσμος δοκιμάζει διάφορα παπούτσια για να βρεί το όσο το δυνατόν καταλληλότερο για το πόδι του».
Θεοφάνους Θεόδωρος
γ. Καλλύματα του κεφαλιού και Κόμμωση
Γενικότερα τα καλλύμματα του κεφαλιού τα φοράμε για αισθητικούς λόγους αλλά και για να μην κρυώνουμε τον χειμώνα να μην μας “χτυπάει” ο ήλιος το καλοκαίρι.
«Υπάρχουν πολλά είδη καπέλων : το επίσημο “ρεμπούμπλικο” καπέλο, που έχει μια κοψιά για να το πιάνουμε και ύρω-γύρω γίσο, η “τραγιάσκα” για τα “πιο πολλά κρύα” (όταν έχει κρύο), το αμερικανόφερτο “τζόκει” με μπροστινό γίσο για τον ήλιο, ο “μπερές” που είναι το στυλ του γαλλικού καπέλου, ψάθινα καπέλα για τη θάλασσα με γύρω-γύρω μεγάλο γίσο για τον ήλιο, σκούφοι για το χειμώνα και καπέλα με βέλο ή λουλούδια σαν πιο επίσημα γυναικεία καπέλα».
Θεοφάνους Θεόδωρος
« Παλιότερα, οι γυναίκες αποφεύγανε να πάνε έξω στο κομμωτήριο για οικονομικούς κυρίως, λόγους και κοιτούσανε να φτιάξουν τα μαλλιά τους στο σπίτι τους. Δεν συνηθίζανε να βάφουνε τα μαλλιά τους ενώ ήταν πολύ στη μόδα η μπούκλα που γινόταν με “ρόλλει”. Στα επόμενα χρόνια, επικράτησαν οι μόδες των Μπήτλς (Beatles) και των χίππις. Σήμερα υπάρχουν οργανωμένα κομμωτήρια όπου πηγαίνουν γυναίκες και άντρες. Σήμερα γυναίκες και άντρες βάφουν τα μαλλιά τους, με βαφές είτε χημικές είτε φυτικές, σε πάρα πολλά χρώματα, ό,τι χρώμα σου έρθει στο κεφάλι (στο μυαλό). Χρωματιστά αλλά με κάθε είδος κούρεμα για να εντυπωσιάζουν, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα τα θεωρούσες απαράδεκτα».
Παναγιωτίδου Ελένη
δ. Καλλωπισμός
«Οι γυναίκες έχουν στη διάθεσή τους μία πολύ μεγάλη γκάμα από κρέμες για το δέρμα και από φυτικές ουσίες και από συνθετικές ουσίες. Κρέμες για ενυδάτωση, κρέμες για έλεγχο της λιπαρότητας, για τις ρυτίδες. Είναι για όλες τις ηλικίες, για όλες τις ώρες της μέρα, κρέμες με υψηλό δείκτη προστασίας για τις αχτίνες του ήλιου. Οι γυναίκες γενικά φροντίζουν το δέρμα τους γιατί έχουν καταλάβει ότι η σωστή ενυδάτωση κρατάει το δέρμα ελαστικό και άρα παρατείνει τη νεανική του εμφάνιση. Αυτές οι περιποιήσεις μπορεί να γίνουν και με καλλυντικά που έχουν οι γυναίκες στο σπίτι τους αλλά και σε οργανωμένους χώρους που λέγονται ινστιτούτα αισθητικής όπου παρέχονται κι άλλες υπηρεσίες όπως αποτρίχωση, μασάζ, προγράμματα αδυνατίσματος και γενικά η γυναίκα αρέσκεται στο να αφιερώνει χρόνο και χρήμα στην εμφάνισή της και στις μέρες μας η τεχνολογία και η επιστήμη έχει να προσφέρει πολλά. Το ιδεώδες της εποχής μας είναι να είναι ψηλές και λεπτές και ειδικά το καλοκαίρι να παίρνουν ένα χρώμα από τον ήλιο , να μην είναι το άσπρο δηλαδή.
Η αποτρίχωση γίνεται με τον κλασικό τρόπο, το ξυραφάκι. Επίσης γίνεται με χαλάουα, που είναι ένα μείγμα από λεμόνι και ζάχαρη και χρησιμοποείται από αρχαιοτάτων χρόνων απ΄ότι γνωρίζω. Επίσης με λιωμένο κερί, είτε ζεστό είτε κρύο με ταινίες που μπορεί να βρεί κανείς στα super-market (υπεραγορά) .Όλες αυτές οι υπηρεσίες παρέχονται και στα ινστιτούτα αισθητικής, όπως είπα και προηγουμένως. Επίσης υπάρχουν τα spa, που είναι κέντρα χαλάρωσης, ας το πώ έτσι, που μπορείς να κάνεις ζεστό μπάνιο, έχουν πισίνες και μετά μπορείς να κάνεις χαλαρωτικό μασάζ με αιθέρια έλαια, με πέτρες ζεστές κατα μήκος της σπονδυλικής στήλης και γενικότερα διάφορες τεχνικές. Όλα αυτά βέβαια κοστίζουν αλλά είναι μια πολυτέλεια που οι γυναίκες συχνά τη δίνουν στον εαυτό τους. Επίσης οι γυναίκες προσέχουν το σώμα τους πηγαίνοντας σε γυμναστήρια τα οποία έχουν είτε ατομικά είτε ομαδικά προγράμματα με διάφορα είδη γυμναστικής όπως yoga, zuba, pillates κ.α. και φροντίζουν το σώμα τους και με υγιεινή διατροφή. Υπάρχουν, επίσης, πολλά προϊόντα μακιγιάζ, από πάρα πολλές εταιρίες σε διάφορα κόστη που είναι προσιτά από τα πιο χαμηλά οικονομικά στρώματα έως τα ψηλότερα. Συνηθίζεται οι γυναίκες να περιποιούνται και να βάφονται όλες τις ώρες της μέρας. Οι περισσότερες βέβαια, χρησιμοποιούν το μακιγιάζ για τις βραδινές εξόδους τους και όχι τόσο συχνά στην εργασία. Υπάρχουν, βέβαια, και οι εξαιρέσεις. Επίσης να πώ για τα μανικιούρ και πεντικιούρ. Αυτά μπορείς να τα κάνεις και στα κομμωτήρια, όσα διαθέτουν και τέτοιες υπηρεσίες ή σε ειδικά καταστήματα που ανοίγουν για τη δουλειά αυτή και παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες. Επίσης, πολλές κοπέλες που ασχολούνται με αυτή τη δουλειά κάνουν κατ΄οίκον επισκέψεις».
Μαρία Λυμπεροπούλου
«Παλαιότερα οι γυναίκες δεν έβαζαν πολλά σαν καλλυντικά γιατί δεν υπήρχαν λεφτά. Οι περισσότερες γυναίκες φτιάχναμε μόνες μας στο σπίτι διάφορες κρέμες και χρωματιστά μείγματα για κραγιόν. Φυσικά υπήρχαν και οι πλανόδιες πωλήτριες που γυρνούσαν τις γειτονιές και διαλαλούσαν τα καλλυντικά τους που τα περισσότερα ήταν κρέμες με συστατικά που δεν υπάρχουν σε κάθε νοικοκυριό. Τώρα πλέον τα καλλυντικά γίνονται από μεγάλες εταιρίες και οι γυναίκες τα προμηθεύονται από τα διάφορα καταστήματα που διαθέτουν τέτοιου είδους προϊόντα. Με την μαζική παραγωγή, φυσικά, τα καλλυντικά είναι για κάθε βαλάντιο και έτσι οι εργαζόμενες γυναίκες δεν χρειάζονται να μπαίνουν στον κόπο να κατασκευάζουν τα δικά τους».
Χαριτωνίδου Χαρίκλεια