Τοπικές ενδυμασίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΘΑΣΟΥ, ΘΕΟΛΟΓΟΥ

Θεολόγος Θάσου

 Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Τσιλογεώργης Παναγιώτης

 Ονοματεπώνυμο Καθηγητή: Εμμανουήλ Βαρβούνης

 Μάθημα: Εισαγωγή στη Λαογραφία

 Ακαδημαϊκό Έτος: 2019-2020

Β.Ένδυμα, υπόδεση, όμως και καλλωπισμός

-> Αντρική Ένδυση και υποδήματα

Η αντρική Θεολογίτικη Ενδυμασία των παραδοσιακών χρονών δεν είχε κανένα χαρακτηριστικό γνώρισμα. Η ανδρική παραδοσιακή Θεολογιτική και Θασαϊκή Ενδυμασία αποτελούταν από την νησιωτική βράκα πού ισορροπεί ανάμεσα στα σκέλη, που κλείνουν κάτω από τα γόνατα. Γιλέκο σταυρωτό χρώματος μαύρου ή σκούρου μπλε όπως και η βράκα. Παράλληλα αποτελούταν η φορεσιά από χαμηλά παπούτσια με μάλλινη κάλτσα, είτε χοντρή τον χειμώνα ,είτε ψηλή το καλοκαίρι και ακόμη ένα κάλυμμα στο κεφάλι μαύρο κάτι σαν το φέσι να πούμε. Τέλος, η φορεσιά κλείνει με μία μακριά δερμάτινη ζώνη, όπου στο κούμπωμα της είναι τοποθετημένη, μία εικόνα του Μιχαήλ Αγγέλου, Προστάτη της Θάσου.

->Γυναικεία Ένδυση και υποδήματα.

Η γυναικεία ένδυση όπως θα ήταν λογικό είναι αρκετά πιο σύνθετη και ποικίλη. Έτσι λοιπόν στον στύλο της η φορεσιά, η οποία φοριόταν έως τα μέσα του προηγούμενου αιώνα και σε πολύ ελάχιστες περιπτώσεις από γερόντισσες έως και σήμερα παρακαλώ. Η φορεσιά λοιπόν αποτελείται από το «φστάνι» ( το φουστάνι το μακρύ), το «πκάμσο» ( το πουκάμισο), την «τραχηλιά», τον «αλατζά», το «τσικέτο» , την «ποδιά» το «ζωνάρ», το «σπαλέτο» και τα «σκφούνια».

Τα βαρύτιμα, κυρίως μεταξωτά φστάνια ή φτάρες ροζ, φους, γαλάζιο και άλλα πολλά, είτε μονόχρωμα είτε διανθισμένα με μοτίβα όμοια ή άλλους χρωματισμούς. Αμάνικα και μακριά, σχεδόν έως τον αστράγαλο. Στολίζονται στον ποδόγυρο με χρυσάφι οτρίκια Και απλά πολύχρωμα γαϊτάνια ιδιαίτερα φαρδιά στο κάτω άκρο φοριούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν, όπως τα λέμε στον Θεολόγο «γωνάτια». Επίσης υπήρχαν φστάνια που παρουσιάζονται μερικές φορές μονόχρωμα, σε μαύρο, σκούρο μπλε, βυσσινί και όχι λουλουδάτα. Έχουν μικρό σκίσιμο στα πλαϊνά του ποδόγυρου και είναι κεντημένα με σιρίτια και πούλιες. Η τραχηλιά και το πουκάμισο χρησιμοποιούνται ως εσώρουχα και είναι πάντα λευκά. Πκάμισο το λεν οχι πουκάμισο, θα γράφεις όπως το έλεγαν. Είναι λοιπόν μακρύ μέχρι τον αστράγαλο κι από κατ’ έχει δαντελίτσα «Με κουτσούδες», πλεκτό με το βελονάκι, άσπρο και αυτό κι η δαντέλα και τα μανίκια είναι πιο κοντά γιατί μπαίν’ από πάν’ ο αλατζάς. Δεν θα βγει το πουκάμσο από το χερότ ίσα ίσα να φανεί λίγο η δαντέλα .

 Ο «αλατζάς» είναι ένα κοντό γιλέκο, μεταξωτό ή βελούδινο. Έχει στενά μανίκια, πού καταλήγουν στα χερότια. Ο καλός αλατζάς Είναι και ντυμένος με χρυσό φιστόνι, ενώ ο πιο καθημερινός με μαύρο. Ακόμη το συναντάμε συνήθως σε χρώμα κόκκινο, καφέ, βυσσινί και κυπαρίσσι.

Το «τσικέτο» είναι το γιλέκο που φοράνε πάνω από τον «αλατζά». Φτιάχνεται από μαύρο ή μπλε βαθύ βελούδο και είναι χρυσοκεντημένο στο περίγραμμα του, στην πλάτη και στα μανίκια, το λεγόμενο «ολόπλακο». Από τσόχα καλής ποιότητας είναι ραμμένα τα χειμερινά τσικέτα για να είναι πιο ζεστά, αλλά κεντημένα  τη φαντασία γυναικών του Θεολόγου.

Όσον αφορά τις ποδιές, είναι άλλοτε που λες Παναγιώτη πολύχρωμες με τριαντάφυλλα και άλλα σχέδια στην ύφανση τους και μονόχρωμες. Οι λουλουδάτες είναι συνήθως στρογγυλές στο κάτω μέρος και έχουνε πολλά «χαραλαμπίδια», δηλαδή πιέτες, δαντέλες και άλλα, ενώ οι μονόχρωμες είναι κεντημένες  στο μέσο τους  με κλωστές ζωηρού χρώματος ροζ, κροκί και κίτρινο. Οι Πρινιότικες ποδιές είναι οι περισσότερες βυσσινί ή μαύρες, κεντημένες. Επίσης με ολόπλακο και στολισμένες πολλές φορές με φλουριά. Ποδιές υπάρχουν και υφαντές. Είναι μάλλινες με «σταμνάκια» και με άλλα σχέδια και φοριούνται ως καθημερινές το χειμώνα. Σε αυτές συχνά ράβουνε πούλιες. Κάτω από την ποδιά φοράνε το «ζωνά», την ζώνη δηλαδή, το οποίο είναι μονόχρωμο, κυρίως μάλλινο ενώ τα υφαντά ζωνάρια είναι βαμμένα με λουλάκι. Πάνω από το ζωνάρ και την ποδιά βάζουνε τη «πόρπα» ή αλλιώς το «μπακιροζούναρο». Τέλος, η γυναικεία θεολογίτη κι ένδυση κλείνει με τα χειροποίητα παπούτσια μαύρα ή σκούρο μπλε το χρώμα και εμένα ελαφρύ και μικρό τακούνι.

->Γυναικεία Καλύμματα Κεφαλιού και Κόμμωση

Η γυναικεία θεολογική κόμμωση ήταν αρκετά απλή. Οι περισσότερες γυναίκες συνήθιζαν να έχουν μακριά μαλλιά. Σσπάνιζαν οι γυναίκες με σχετικά κοντά μαλλιά. Το μακρύ μαλλί θεωρούταν, αλλά θεωρείται ακόμη και στις μέρες μας γοητεία στη γυναίκα. Συνήθως τα είχαν δεμένα κότσο προς τα πίσω και σε ελάχιστες περιπτώσεις τα είχαν ξέπλεκα.

 Στο κεφάλι φορούν το «σπαλέτο», που είναι μία μαντίλα μεγάλων διαστάσεων, την οποία είτε την αφήνουν να πέφτει ριχτή, είτε τη έδεναν γύρω από το λαιμό. Κάτω από το σπαλέτο τοποθετούν ένα μικρό φέσι, πάνω στο οποίο τυλίγουν τις πλεξούδες τους και το «σαρίκι», που είναι ένα κομμάτι υφάσματος ή μαντήλι χρώματος βυσσινί, καφέ, κίτρινου και άλλα πολλά και διάφορα.

->Γυναικεία Κοσμήματα και Καλλωπισμός

Οι γυναίκες του Θεολόγου στη λαιμουδιά φορούσαν καρφίτσες χρυσές και καδένες. Είχε η γιαγιά 'μ μια καδένα μπρούστο μάλλον την έλεγαν, με πέτρες κόκκινες, μπλε και κίτρινες. Αυτό το έπιανε όχι στο τσικέτο, αλλά επάν στο φστάν, εδώ που έχει τα νερβύρια. Φορούσαν και σκλαρίκια (Σκουλαρίκια). Επίσης φλουριά έβαζαν οι πλούσιες στην ποδι. Σε ότι αφορά το μπάνιο τους οι γυναίκες πλένονταν με διάφορα μείγματα που έφτιαχνα από διάφορα βότανα και μυρωδικά. Έφτιαχναν δηλαδή που λες κάτι σαν το σημερινό αφρόλουτρο. Πιο συχνό βότανο που χρησιμοποιούσαν ήταν το θυμάρι, και ότι ήταν πλούσιος σε ποσότητα σε όλο το χωριό. Ακόμη ως “ σφουγγάρι” χρησιμοποιούσαν δέρματα ζώων. Οι πιο πλούσιοι και πλούσιες του χωριού που είχαν την οικονομική δυνατότητα προμηθεύονταν σφουγγάρια Καλύμνου.