Τελετουργίες από ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ
Α. Έθιμα του λαικού εορτολογιου
α. Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
'' Κατα την σαρακοστή επικρατεί οι πιστοί να νηστεύουν. Δηλαδή να μην τρώνε
κάποια ήδη τροφών όπως κρέας, γαλακτομικά προιόντα κλπ. Και να
συμπεριφέρονται κόσμια με τους άλλους ανθρώπους έξω στην κοινωνία. Είναι μία
νηστεία δηλαδή σωματος και πνεύματος , σωματική και πνευματική νηστεία. Η
σαρακοστή το λέει και η λέξη άλλωστε , είναι η χρονική περίοδος των σαράντα
ημερών πρίν από τα Χριστούγεννα. Κατα την διάρκεια αυτή ο άνθρωπος νηστεύει
σωματικά και πνευμτικά όπως είπαμε για να υποδεχτεί την γέννηση του Κυρίου, την
γέννησεί του Χριστού. Μία μέρα πρίν απο τα Χριστούγεννα τα παιδιά συνήθως
αλλά και κάποιοι σύλλογοι βγαίνουν για να καλαντήσουν. Να διαδώσουν δηλαδή το
χαρμώσινο μήνυμα της επικείμενης γέννησεις του Χριστού.''
Θεόδωρος Θεοφάνους
β. το δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου- 5 Ιανουαρίου)
''Στις 25 Δεκεμβρίου γιορτάζουμε την γέννηση του Χριστού , τα Χριστούγεννα.
Θεωρείται η μεγαλύτερη γιορτή του χριστιανικού κόσμου. Ο κόσμος γενικά είναι
χαρούμενος και ανταλάσσει μεταξύ τους ευχές. Τα παιδιά συ ́νηθιζαν να παίρνουν
κάποια δώρα από τον ''Άγιο Βασίλη'' , τους γονείς τους. Την επόμενη είναι τα ''
εισόδια της Θεοτόκου'' . Αμέσως μετά τον Χριστό δηλαδή γιορτάζει η μητέρα του
Χριστού, η Παναγιά. Τότε είναι που γιορτάζουν οι Μαρίες αλλά μόνο οι
ανύπαντρες, δηλαδή οι παρθένες. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς λέγονται τα
κάλαντα από τα παιδιά για να αναγγείλουν την αλλαγή του χρόνου, τον ερχομό της
Πρωτοχρονιάς. Παλιότερα οι άνθρωοι δίναν στα παιδιά χουρμάδες, σταφίδες,
στραγάλια, σύκα αποξηραμένα, καρύδια , αμύγδαλα. Το χειρότερο μας όμως είναι
ότανς μας δίνουν ξυλοκέρατα, ένας ξυλώδης ξυρός καρπός που μασιέται δύσκοτα
και βγάζει μία γλυκιά γεύση. Την Πρωτοχρονιά ο κόσμος γιορτάζει με διάφορες
εκδηλώσεις σε όλη την γη.''
Χαριτωνίδου Χαρίκλεια
''Ο πρώτος επισκεπτης της νέας χρονιάς είναι αυτός που φέρνει το γούρι ή την
γρουσουιά. Για αυτό για καλή χρονιά ο επισκέπτης μπαίνει με το δεξί στο σπίτι και
εύχεται καλή χρονιά. Παλιότερα γινόταν το ''σπάσιμο του ροδιού''. Ο επισκέπτης
πριν μπει στο σπίτι πετούσε στον τοίχο ένα ρόδι. Άλλοι έκαναν άλλα. Αυτός που
έκανε ποδαρικό είχε μία γερή πέτρα, πατούσε πάνω της και έλεγε την ευχή ''όσο
γερή είναι αυτή η πέτρα τόσο γερό να είναι το σπίτι αυτό και οι άνθρωπο του.''
Κάποια άλλα έθιμα γίνονταν και τότε γίνονται και τώρα. Ας πούμε το ότι στην
Πρωτοχρονιά οι άνθρωποι παίζουν τυχερά παιχνίδια είναι κάτι που γινόταν και τότε
αλλά γίνεται και τώρα. Απλά τότε παίζαν σε σπίτια ή σε κάποια μικρομάγαζα ένω
τώρα παίζουν και σε καζίνο. Ένα άλλο είναι ότι κάποιοι βγάζουν μία εικόνα ενός
αγίου έξω από την εξώπορτα του σπιτιού τους και την βάζουν ξανά μέσα το σπίτι.
Τους έκανε ποδαρικό έτσι λένε ο άγιος και έτσι η χρονιά τους θα είναι μέσα στην
καλοτυχία. Αυτό το έθιμο το έφεραν οιπρόσφυγες και συνεχίζετε μέχρι και σήμερα.''
Παναγιωτίδου Ελένη
γ. Κινητές εορτές
'' Οι περισσότερες γιορτές της άνοιξης είναι με βάση το Πάσχα. Και επειδή το
Πάσχα ειναι κινήτη γιορτή έτσι και οι γιορτές που είναι πριν και μετά είναι κινητές.
Στην αρχή έχουμε την σαρακοστή του Πάσχα όπου οι άνθρωποι κάνουν νηστεία
σωματική και πνευματική εκτός απο την γιορτή του Αρτζιβουρείου που επιτρέπεται
να φας τα πάντα, έχουμε δηλαδή μία προσωρινή διάλυση της νηστείας , ένα
διάλλειμα στην συνεχόμενη νηστεία. Την Μεγάλη Εβδομάδα έχουμε καθημερινό
εκκλησιασμό. Βέβαια επειδή ο περισσότερος κόσμος είναι στις δουλείες του σπάνια
τηρείται ο καθημερινός εκκλησιασμός. Την Μεγάλη Πέμπτη έχουμε την ανάγνωση
των 12 Ευαγγελίων . Γίνεται ο στολισμός του επιταφείου και το βάψιμο των αβγών
σε κόκκινο χρώμα. Εκείνη την ημέρα η νυκοκοιρά βγάζει ένα κόκκινο πανί έξω από
την πόρτα. Την Μεγάλη Παρασκεύη γίνεται η περιφορά του επιταφείου, το
μεσημέρι προς το νεκροταφείο για την τιμή των νεκρών και το βράδυ προς κάθε
ενορία. Το Μεγάλο Σάββατο γίνεται η πρώτη ανάσταση. Πάμε στην εκκλησία στις
12 το βράδυ, τα μεσάνυχτα με ένα κόκκινο αβγό ο καθένας μας και μία λαμπάδα και
περιμένουμε να δεχτούμε το Άγιο Φως που έρχεται από τα ιεροσόλυμα. Στις 12 ο
παπάς λέει το ''Χριστος Ανέστη'' και χτυπούν οι καμπάνες χαρμόσυνα. Δίνονται
φιλιά αγάπης και τσιγκρίζουν τα αβγά. Επιστρέφουν στο σπίτι με αναμμένη
λαμπάδα και γίνεται το σταύρωμα του σπιτιού και τρώνε μαγειρίτσα. Την Κυριακή
του Πάσχα γίνεται αναστάσιμη λειτουργεία και είναι η δεύτερη Ανάσταση. Το
μεσημέρι γίνεται το σούβλισμα του οβελία, δηλαδή κατσίκι ή αρνάκι στην σούβλα.''
Χαριτωνίδου Χαρίκλεια
δ. Ακίνητες εορτές της Ανοιξης
'' Όσον αφορά τις ακίνητες εορτές της Άνοιξης δεν έχουμε κατι να πούμε πέρα από
την 25η Μαρτίου. Είναι ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και σύναμα η εθνική γιορτή
για την επανάσταση του 1821. Την προηγούμενη γίνονται γιορτές στα σχολεία ,
ομιλίες και καταθέσεις στεφανιών στην κεντρική πλατεία της πόλης στις σημαίες,
προς τιμήν των τεσόντων σε αυτή την επανάσταση. Την ημέρα της 25η Μαρτίου
είναι αργία και γίνονται παρελάσεις. Πριν από την παρέλαση πολυς κόσμος πηγαίνει
στην εκκλησία. Άλλες γιορτές είναι στης 23 Απριλίου του Αγίου Γεωργίου και στης
21 Μαίου του Κωνσταντίνου και της Ελένης , χωρίς κάποια έθιμα όμως σε αυτές τις
γιορτές . Απλά θεωρούνται σημαντικές γιορτές γιατί γιορτάζει πολύς κόσμος.
Λυμπερόπουλος Γιώργος
ε. Γιορτές του Καλοκαιριού
''Το καλοκαίρι έχουμε τις γιορτές του Προφήτη Ηλία , στης 20 Ιουλίου , της Αγίας
Παρασκευής στης 26 Ιουλίου , του Αγίου Παντελεήμονα στης 27 Ιουλίου και του
Αγίου Σίλα στης 30 Ιουλίου. Αυτές οι γιορτές θεωρούνται σημαντικές γιατί
γιορτάζουν οι αντίστοιχες ενορίες της Καβάλας, όχι όμως κάτι ιδιαίτερο πέρα απο
εορταστικές πρωινές λειτουργίες στις αντίστοιχες εκκλησίες. Στης 6 Αυγούστου
είναι η Μεταμόρφωση του Σωτηρός και γιορτάζει η αντίστοιχη εκκλησία. Ο παπάς
εκείνη την ημέρα μοιράζει σταφύλια και για αυτό συμπίπτει με την έναρξη του
τρίγου των σταφυλιών . Η πιο σημαντικη γιορτή θεωρείται ο δεκαπεντάυγουστος ,
στης 15 Αυγούστου δηλαδη, όπου είναι η ημέρα της Παναγίας, της Κοιμήσεως της
Θεοτόκου. Τότε είναι που γιορτάζουν όλες οι Μαρίες αλλά οι παντρεμένες. Αυτή η
μέρα είναι αργία.''
Παναγιωτίδου Ελένη