Τελετουργίες από ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΚΑΒΑΛΑΣ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ
Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
Έθιμα είναι τα Χριστούγεννα και το Πάσχα αυτές είναι οι δύο πιο γνωστές γιορτές
του χρόνου.
Τρείς είναι οι πιο σημαντικές εορτολογικές γιορτές της ελληνικής παραδοσιακής
λαϊκής λατρείας, με τις εορτές της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (6 Αυγούστου),
της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ( 15 Αυγούστου) και της Υψώσεως του Τίμιου
Σταυρού ( 14 Σεπτεμβρίου).
Πρόκειται για γιορτές με σπουδαία λαϊκή απήχηση και ενδιάκριτη θρησκευτική
σπουδαιότητα οι οποίες παράλληλα σηματοδοτούν και το πέρασμα από το
καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Και αυτό επειδή ο λαϊκός άνθρωπος συνδέει πάντοτε
τις παραγωγικές του δραστηριότητες με την θρησκευτικότητα, ώστε οι γιορτές να
μην είναι μόνο θρησκευτικά γεγονότα , αλλά να αποτελούν παράλληλα κοινωνικά
και βιοτικά βιώματα σταθμούς που ορίζουν το παρελθόν και το μέλλον της
παραδοσιακής κοινωνίας.
Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αποτελεί βασικό εορτολογικό σταθμό για
την παραδοσιακή θρησκευτική συμπεριφορά του ελληνικόυ λαού. Οι έλληνες τιμάνε
λατρευτικά την Παναγία ως μητέρα, συγκινούνται πολύ με τον θάνατο της, για αυτό
την απεικονίζουν πολλές εικόνες, να παραδίδει την ψυχή της στα χέρια του Χριστού.
Άλλη γιορτή είναι τα '' Σαγιά'' και το άναμα της φωτιάς .
Στην γειτονική Νέα Καρβάλη , ανατολικά της πόλης Καβάλας κάθε χρόνο την
παραμονή των Θεοφανίων αναβιώνουν τα ''Σαγιά'', ένα έθιμο που αποτελεί μια
Θεού τελετουργική πράξη με χορό και τραγούδι γύρω από αναμμένες πυρές που έχε
ως κύριο σκοπό την ευημερία.
Τα τελευταία χρόνια καθιερώθηκε με την πρωτοβουλία του Δήμου Παγαίου σαν
μία γιορτή που η φήμη της έχει ξεπεράσει τα όρια του νομού και έχει εξαπλωθεί σε
όλη την Μακεδονία . Εκατοντάδες κόσμος συρρέουν γραφικό κοντά δάσος του
Παλαιοχώρου στα τέλη Οκτωβρίου για να απολάυσουν την ομορφιά του και να
γευτούν τους καρπούς τις καστανιές. Οι δυμερές εκδηλώσεις ξεκινούν με
παραδοσιακές μουσικές στην πλατεία του χωριού και συνεχίζονται την επόμενη
ημέρα μέσα στο καστανό δάσος πάντα με χορό και μουσική. Σε όλη τη διάρκεια της
γιορτής προσφέρονται ψητά και βραστά κάστανα με συνοδία κρασιού. Οι
επισκέπτες επιπλέον, έχουν την συνήθεια να μαζεύουν κάστανα από το δάσος
απαλαμβάνοντας την θέα του Παγγαίου που προετοιμαζεται να υποδεχτεί το
χειμώνα.
Λαϊκή πράδοση είναι επίσης παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίνας , στο νησάκι της Νέας
Ηρακλείτσας, την τιμητική του έχει την Μεγάλη Παρασκευή . Η μεγάλη τιμή
ξεκινάει κάθε χρόνο από τον Ιερό Ναό της Παναγίας της φανερωμένης για να
καταλήξει στο ύψωμα όπου οι μυροφόρες ραίνουν το άχραντο σώμα του Ιησού με
λουλούδια , κάτι που συνεχίζεται μέχρι την επιστροφή στον Ιερό Ναό. Στην ίδια
περιοχή συνηθίζεται την μεγάλη Πρασκευή να καίγονται ομοιώματα του Ιούδα όταν
βρίσκεται σε εξέλιξη η περιφορά του Επιταφίου. Το έθιμο αυτό συναντάται τόσο
στη Νέα Πέραμο Καβάλας όσο και στη Μεσία του δήμου Πραγγαίου.
Τα μαγαζιά μετά το Πάσχα πραγματοποιούν τις Ελεύθερες. Οι πιστοί τηρόντας το
πανάρχαιο έθιμο μεταφέρουν τα εικονίσματα από την εκκλησία του Αγίου Ταξιάρχη
στο ξοκλήσι του Αγίου Ραφαήλ στην περιοχή που φέρει το όνομα του εθίμου. Εκεί
εκτός των άλλων ζητείται μέσω παρεκκλίσεων να είναι όσο τον δυνατόν πιο
αποδοτική η καλλιεργητική περίοδος που ξεκινάει ενώ αμέσως μετά συνηθίζεται να
ακολουθεί γλέντι στην διάρκει του οποίου δεν λείπουν και τα παραδοσιακά
τραγούδια, Συνηθίζεται μάλιστα οι μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες να
προετοιμάζουν παραδοσιακά εδέσματα τα οποία όλοι έχουν την ευκαιρία να
δοκιμάσουν. Με ένα ξεχωριστό τρόπο γίνοντα τα τελευταία χρόνια η
αναπαράστασης της ακολουθήσεως και στους Αντιφιλλίπους. Μικροί και μεγάλοι
ακολουθούσαν τον ιερέα του χωριού σε ένα κοντινό ύψωμα που έιχε
τοποθετηθείένας σταυρός. Εκεί στους πρόποδες του Παγγαίου καταπληκτική
ατμόσφαιρα γινόταν η αναπαράσταση της αποκαθήλωσης ενώ η τομή επέστρεφε
μία ώρα αργότερα στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στο κέντρο του χωριού.
Λόγω ωστόσο των παραπόνων των ηλικιωμένω για την μεγάλη απόσταση που
έπρεπε να διανύσουν περπατώντας στο βουνό η αναπαράσταση της ακολουθήσεως
λαμβάνει χώρον στο προαύλιο της εκκλησίας όπου υπάρχει ειδική περιψωμένη
κατασκευή . Την Κυριακή του Πάσχα την ''δευτεροανάσταση'' όπως την λέγεται,
μετά την λειτουργία το μεσημέρι γυρίζουν την εικόνα της Ανάστασης , όλοι μαζί σε
όλο το χωριό. Μ εμεγαλονηστεία γιορτάζουν την ονομασία της εκκλησίας του
χωριού '' Ζωοδόχου Πηγής'' που γιορτάζει την Παρασκευή μετά το Πάσχα. Γίνεται
μεγάλος εσπερινός την παραμονή το βράδυ, μεγαλοπρεπής λειτουργία την ημέρα
της γιορτής και περιφορά της εικόνας σε όλο το χωριό της Καβάλας. Οι εκδηλώσεις
κλείνουν με χορευτικά τμήματα του Πολιτιστικού και Μορφωτικού συλλόγου
Αντιψηλίπων.