Τοπικές ενδυμασίες από ΠΥΛΑΙΑΣ, Δ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Μπίκος Στέργιος

Ιστορία-Εθνολογία Θράκης

2016-2017

Λαογραφία

Βαρβούνης

Πυλαία Αλεξανδρούπολης 2015-2016

Β. Ενδυμασία ( Παναγιώτα Μπίκου )

Παλιά, μέχρι το 1970 φορέγαμαν φορεσιές μάλλινες που τις φτιάχναμε μόνες μας στον αργαλειό. Η φορεσιά χωριζόταν σε πέντε κατηγορίες , οι οποίες ήταν: της ανύπαντρης, της νύφης, της παντρεμένης, της ηλικιωμένης και της λεχώνας που ήταν ίδιες, και τέλος της χήρας. Οι πρώτες τρείς κατηγορίες ήταν σχεδόν ίδιες με ελάχιστες αναφορές όσον αφορά στο χρυσοκέντημα, ενώ οι άλλες δυο κατηγορίες , ήταν σκούρες με ελάχιστα κεντήματα στην φορεσιά της λεχώνας . Η φορεσιά αποτελούνταν από τα εξής κομμάτια: α) κατασάρκι: το κατασάρκι ήταν το εσώρουχο μας και φτιαχνόταν από άσπρο αγέννετο μάλλινο υφάδι. Ήταν παρόμοιο με το σημερινό φανελάκι με τη διαφορά ότι είχε άνοιγμα στο μπροστινό μέρος , καθώς και κέντημα στον γιακά. Έπειτα, φοράγαμεν το κάμσο, το οποίο ήταν από άσπρο βαμβακερό ύφασμα , μακρύ μέχρι την γάμπα , ανοιχτό στο μπροστινό μέρος μέχρι τον αφαλό και με φαρδιά ολοκέντητα μανίκια που έφταναν μέχρι τον αγκώνα. Στο άνοιγμα που είχε στο στήθος και λεγόταν μιθρομάνκα είχε κέντημα ίδιο με αυτό των μανικιών. Στο κάτω μέρος είχε άσπρα κεντήματα που λέγαμε μέρτζα. Κόντα, φορέγαμαν το τσαμαντάνι , το οποίο ήταν ένα αμάνικο γιλέκο μακρύ μέχρι την μέση, στολισμένο με μαύρα κατσέλια και χρυσά γαϊτάνια στα προφίλια, δηλαδή στο μπροστινό μέρος. Πάνω στο τσαμπαντάνι έραβαν και τη φούστα, η οποία ήταν από σκούρο μπλε ή μαύρο ύφασμα με πολλές πιέτες και ο στολισμός της ήταν κατσέλια και γαϊτάνια στο κάτω μέρος, καθώς και οριζόντιες , χρυσές και ασημένιες κορδέλες που λεγόταν φρέτζες. Πάνω από τη φούστα έμπαινε η ποδιά , η οποία ήταν μάλλινη με κατσέλια και γαϊτάνια ή υφασμάτινες κεντημένες με πολύχρωμες κλωστές. Πάνω από την ποδιά φορούσαν το ζωνάρι , μαύρο και αυτό φαρδύ με στολισμό από κατσέλια και γαϊτάνια , έχοντας στο πάνω μέρος και δυο χρυσές η ασημένιες κορδέλες οριζόντια. Σαν πανωφόρι φορούσαν την μπόλκα , η οποία ήταν ένα αμάνικο μαύρο γιλέκο μακρύ , μέχρι την μέση που στο κάτω μέρος είχε πιέτες και ήταν ολόγυρα στολισμένο με χρυσές κορδέλες . Στα πόδια φορούσαν πλεχτές, μαύρες κάλτσες με άσπρα σχέδια που έπιανα από το γόνατο μέχρι τον αστράγαλο. Στο κάτω μέρος του ποδιού φορούσαμε ένα είδος σημερινής κοντής κάλτσας , πλεγμένη με πολύχρωμες κλωστές. Στο λαιμό φορούσαμε την τραχηλιά, η οποία ήταν η ένα πολύχρωμο μαντήλι ή ένα είδος δαντελένιας σαλιάρας , στολισμένο με πολύχρωμες κορδέλες. Τέλος, στο κεφάλι φορούσαμε το μπόχο, ο οποίος ήταν μάλλινος σαν μαντήλι και τον διπλώναμε τριγωνικά , ρίχνοντας τα δυο φύλλα στις πλάτες . Στα πόδια φορούσαμε αγοραστά παπούτσια , δερμάτινα στολισμένα με χρυσά κουμπιά.

Κόμμωση και καλωπισμός  ( Κωστάντια Νάσιου )

Παλιά, τα μαλλιά μας τα λούζαμε με σταχτόνερο και σαπούνι και μετά τα πλέκαμε δυο μεγάλες πλεξούδες που ενωνόντουσαν πίσω από τα αυτιά. Τις πλεξούδες αυτές τις λέγαμε κοσσάνες και ανάλογα με τη θέση της κάθε γυναίκας στην κοινωνία τις πιάναμε στο κεφάλι. Τις δέναμε γύρω-γύρω από το κεφάλι, ενώ στο μπροστινό μέρος τις διπλώναμε και τις γυρνούσαμε πίσω. Έπειτα, πάνω από τις κοσσάνες ρίχναμε τον μπόχο.