Τελετουργίες από ΓΡΑΒΟΥΝΗΣ, Δ. ΝΕΣΤΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
''Την Σαρακοστή πριν τα Χριστούγεννα κάναμε συνήθως νηστεία απο κρέας. Το
δεκαήμερο κάναμε προετοιμασίες για την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Την
Παραμονή των Φώτων κάναμε νηστεία , δεν τρώγαμε ούτε λάδι.για να χαιρετίσουμε
τον σταυρό. Στις γιορτές του Φεβρουαρίου ανήκουν τα καρναβάλια κατά τα οποία
ντυνόταν ο κόσμος και κατέβαιναν ψήναν και τρώγαν. Επίσης γιορτάζει ο Άγιος
Συμεών που τον τιμούμε. Στις κινητές γιορτές άνηκε και η γιορτή του
Κλεφτοθοδώρου κατα την οποία τα αγόρια κλέβουν γλάστρες από κοπέλες που τους
αρέσουν και βάζουν δικές τους με σκοπό στην ανταλλαγή να συναντηθούν.Την
καθαρά Δευτέρα γιορτάζουμε τα κούλουμα και τρώμε νηστίσιμα. Την Σαρακοστη
του Πάσχα νηστεύουμε και και το πάσχα τηρούμε το έθιμο της γονατιστής.
Παίρνουμε καρυδόφυλλα και γονατίζουμε πάνω τους.
Πριν το Πάσχα του Λαζάρου βγαίνουμε και λέγαμε τα κάλαντα. Λέγαμε την
Λαζαρίνα. Παίρναμε μία κούκλα την ντύναμε Λαζαρίνα και πηγαίναμε στα σπίτια
και λέγαμε :
''Μαρή χρυσή, μαρή κρυφή, μαρή μαλαματένια.
Το βράδυ βάζεις κόκκινο και τούτο πιο γαλάζιο κ' ανήμετα την Πασχαλιά του
κοκκινάδι.''
Έπαιρνε λοιπόν η νοικοκυρά την κούκλα την οποία είχαμ και ντυμένη με λουλούδια
στολισμένη και έλεγε ''Μέσα βογκά όξω ψυλλ''. Μας έβαζαν και μερικά αβγά στα
καλαθάκια μας . Το Πάσχα πηγαίναμε όλοι την εβδομάδα στην εκκλησία. Ανήμερα
του Πάσχα πηγαίναμε πάλι στην εκκλησία και γινόταν η περιφορά. Στον επιτάφιο
γύριζαν το μισό χωριό και στην περιφορά το άλλο μισό. Της αναλήψεως που είναι
ενδιάμεσα της πεντηκοστήςφτιάχνανε μία ληψή πίτα που φτιαχνόταν από αλεύρι,
νερό και ψωμί και δεν φούσκωνε.
Τα χριστούγεννα δεν στολίζαμε παλιά τίποτα. Την παραμονή οι γυναίκες ζύμωναν
ψωμί και καθάριζαν την κότα την οποία την κάναμε είτε στον φούρνο είτε σούπα.
Το βράδυ της παραμονής γύριζαν οι κανταλήδς του χωριού και έψελναν τα κάλαντα
όλο το βράδυ. Τα παιδάκια βγαίναν το πρωί. Πριν βγούν τα δέντρα μέχρι το 50'
στολίζαμε καραβάκια. Τα κάλαντα που λέγαμε ήταν :
1) Χριστούγεννα, χριστούγεννα , Χριστός τωρα γεννάτε, γεννιέται και
αναθρέφετε στο μέλι και στο γάλα.
2) Το μέλι το τρώνε οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες, και στα κεριά στον
αγιασμότα στον Άγιο Κωνσταντίνο.
3) Εδώ σε τούτη την αυλή την μαρμαροκτισμένη, όπου την έκτισε ο Χριστός και
η Παναγιά θεοτόκο.

4) Εδώ Χριστός ακούμπησε με δώδεκα αποστόλους και δευτροακούμπησε με
δεκαωχτό αγγέλους.
5) Κι εκεί που πρωτοακούμπησε χρυσό δεντρί εξήλθε χρυσά και ήταν τα
κλωνάρια του και ολόργυρα είναι τα φύλλα του.
6) Κι απάνω στην καρφίτσα των περιστεριών φωλίτσα και κάτω στην ρεζέτσα
τον πηγαδι και λιβάδι.
7) Να κατεβαίνουν βοσκόντας να πίνουν ν' ανεβαίνουν πέρνουν νερό στο στόμα
τους και χιόνι στο φτερό τους.
8) Και βρέχουν τον αφέντι τους βρέχουν και τηνκυρά τους και πάλι
μεταβρέχοντας βρέχουν όλο τον κόσμο.
9) Και σας καλοχτίζουμε πέστε να κοιμηθείτε ολίγον ύπνο πάρετε πάλι να
σηκωθείτε .
10)Στην εκκλησία να τρέξετε με όλη την προθυμία και του Χριστού να ακούσετε
όλη την θεία λειτουργία.
(εις τον Αφέντη)
11)Ετραγουδήσαμε το Χριστό ας πούμε και τον αφέντη, Αφέντη -αφεντάκη μου
πέντε φορές αφέντη μου.
12)Πέντε φορές θα πει η καρδιά και δώδεκα τα χείλι μου και άλλες δεκατέσσερα
θα πούν φυλλοκρδιές.
13)Δεν πρέπει εσύ αφέντι μου να ζείς μέσα στην χώρα μον' ζεις εσύ αφέντη μεσα
στη πόλη.
14) Να κάθεσαι στο πάπλωμα να κοκκινίζεις τα άσπρα και τα αποκαμνίσματα
κέρνα το παλλικάρι.
15)Κέρνα τ' αφέντη μου , κέρνα τα, τα κοκονυχτησμένα που ξενυχτάνε το χριστό
στις λάσπες καύμενα.
16) Τ' αφεντικό μας έδωσε...λίρες. Να τις φάμε να τις πιούμε, στην υγειά μας,
στην χαρά μας, στην πολύ καλή χρονιά μας.
17)Καθως ο Χριστός επίμησε τον Ιοαρδάνη ποταμό τ ́ άστρα τον ήλιο.
18)Πέοτε παιδιά, αμήν.
19)Όσο να στέκουν τα βουνά, να στέκει το όνομα σου , σαν κόκκινο
τριαντάφυλλο να στέκει η θεωρία σου.

Τάκου Δέσποινα, 53