Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΜΥΚΗΣ, ΕΧΙΝΟΥ

"Πομακικές Γιορτές"

Ένα γραφικό γεγονός για τους Πομάκους είναι ο αποχαιρετισμός του χωριού σε εκείνους που
φεύγουν για το «Χατζηλίκι». Ολόκληρο μήνα, οι μέλλοντες Χατζήδες περνούν όλη την μέρα τους
στο τζαμί, και αποφεύγουν κάθε τι που θα μπορούσε να εμποδίσει τη λύτρωση της ψυχής απ ́τις
επίγειες συνθήκες και ανάγκες, ως τη μέρα της αναχώρησης. Τότε, ύστερα από μία επίσημη
λειτουργία στο τζαμί, όλο το εκκλησίασμα κι από κοντά γυναίκες και παιδιά, τους συνοδεύουν ως
την άκρη του χωριού, κι ένας - ένας του σφίγγει το χέρι παρακαλώντας τους να προσευχηθούν
και για κείνων την ψυχή. Τέλος, ώσπου το λεωφορείο να κρυφτεί στην πέρα στροφή του
δρόμου, δακρυσμένα μάτια και χέρια που κουνούν πολύχρωμα μαντήλια συνθέτουν ένα κλίμα
απίστευτα μεγάλης συγκίνησης και πίστης. Η χειραψία των Πομάκων είναι χαρακτηριστική. Ο
ένας πιάνει το δεξί χέρι του άλλου με τα δυό του χέρια και το κρατάει ως ότου τελειώσει ο
διάλογός τους. Χωρίς αμφιβολία η χειραψία αυτή βγαίνει απ' την καρδιά τους.
Το Πάσχα των Πομάκων δεν διαφέρει απ' αυτό των μουσουλμάνων, αν και κρατάει περισσότερο
την παράδοση. Το Πάσχα λοιπόν, το λένε «Μπαϊράμι», κι έχουν και το «κουρμπάν Μπαϊράμ»,
δηλαδή εκείνο που γιορτάζεται με κρέας, και το «Σεκέρ Μπαϊράμ» που γιορτάζεται με
γλυκίσματα. Ο πιστός ολόκληρο μήνα πριν απ ́το Πάσχα, υποβάλλεται σε μία ιδιόμορφη νηστεία
που βασίζεται όχι στο τί θα φάει, αλλά στο πότε θα φάει. Ο μήνας της νηστείας λέγεται
«Ραμαζάν». Απ' την ανατολή του ηλίου ως την δύση του δεν επιτρέπεται στον πιστό ούτε να
φάει, ούτε να πιεί νερό, ούτε να καπνίσει. Όταν ο ήλιος δύσει, όλα του είναι ελεύθερα. Μία ώρα
πριν ξημερώσει, ο τελάλης του χωριού γυρνά στις γειτονιές χτυπώντας το τεράστιο νταούλι του
για να ξυπνήσουν οι πιστοί και να φαν, μιάς και η νηστεία της επόμενης ημέρας αρχίζει.
Ο άντρας μπορεί να κάνει την προσευχή του «Ναμάζ» στο τζαμί ή όπου κι αν βρεθεί, φτάνει να
πλύνει τα χέρια του και τα πόδια του με νερό. Το ίδιο κι η γυναίκα, η οποία στο τζαμί μόνο δεν
επιτρέπεται να πάει. Οι άνδρες μπαίνουν στα τζαμιά χωρίς παπούτσια, αλλά υποχρεωτικά με
καπέλο.