Τελετουργίες από ΜΥΡΤΟΦΥΤΟΥ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ, Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 

Βα) Η σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα
Συνηθίζαμε να νηστεύουμε σαράντα μέρες πριν τα Χριστούγεννα από τα κρέατα, γαλακτοκομικά, αυγά κτλ. Καθαρίζουμε το σώμα μας και την ψυχή μας για να πάμε να κοινωνήσουμε την ημέρα των Χριστουγέννων στην εκκλησία. Την ημέρα των Χριστουγέννων μαζευόμαστε όλοι οι συγγενείς και οι φίλοι και κάνουμε ένα μεγάλο γλέντι γεμάτο φαγητά και κρασί.
(Τσικρικώνης Στάθης)

Ββ) Το Δωδεκαήμερο(25 Δεκεμβρίου-5 Ιανουαρίου)
Τις παραμονές των Χριστουγέννων ακούγονται διάφορων ειδών κάλαντα στο χωριό μας: ευτόπια, μικρασιάτικα και θρακιώτικα. Τα παιδιά λένε τρεις φορές τα κάλαντα. Την παραμονή των Χριστουγέννων, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων.
Στα παλιά χρόνια, την ημέρα των Φώτων οι Θρακιώτες είχαν το «Φωτίκι». Κρεμούσαν σε ένα σπάγκο καρύδια, μανταρίνια, καραμέλες, άλλα φρούτα και γλυκά και τα έδιναν δώρα στον Βαφτιστήρια τους , όταν πήγαιναν να τους πουν τα κάλαντα.
Παλιά, όταν ήμασταν παιδιά, την δεύτερη ημέρα της Πρωτοχρονιάς κάναμε ποδαρικό στα σπίτια του χωριού. Κουβαλούσαμε μαζί μας αλάτι, σιτάρι και φύλλα ελιάς και τα ρίχναμε στη φωτιά στο τζάκι. Τότε τα φύλλα έκαναν «πατ, πατ, πατ» και λέγαμε διάφορες ευχές για καλή χρονιά και καλή παραγωγή. Ευχόμασταν δηλαδή να σπάζουν οι καρποί όπως «μπαγκλαντά» το φύλλο στην φωτιά.
Υπάρχει ένα έθιμο από πολύ παλιά. Παλιά οι νέοι, δύο μέρες πριν την Πρωτοχρονιά, γυρνούσαν στα σπίτια του χωριού τη νύχτα, κλέβανε ξύλα και φτιάχνανε στην πλατεία του χωριού μια μεγάλη στοίβα από ξύλα. Πέντε λεπτά πριν την αλλαγή του χρόνου, βάζανε φωτιά για να κάψουν τον παλιό τον χρόνο και τα κακά συμβάντα που έγιναν κατά την διάρκεια του, και για υποδεχτούν τον καινούριο χρόνο.
Το έθιμο αυτό ισχύει έως και σήμερα κάπως αλλαγμένο. Τα άτομα που είναι να φύγουν φαντάροι τον χρόνο που έρχεται, μαζεύονται με τα γεωργικά μηχανήματα και μαζεύουν ξύλα από τον κάμπο. Πέντε λεπτά πριν την αλλαγή του χρόνου ανάβουν την φωτιά και τραγουδάνε τα κάλαντα.
(Τσικρικώνη-Μπουλά Ελένη)

Βδ) Απόκριες
Στις απόκριες, από τα παλιά έως και σήμερα φτιάχναμε πίτες και γλυκά. Πολύ παλιά υπήρχε το έθιμο της τράτας. Η τράτα ήταν το πλήρωμα ενός αλιευτικού συγκροτήματος. Ντύνονταν όλα τα παιδιά με άσπρα ρούχα. Έμπαιναν σε δύο παράλληλες σειρές σε απόσταση η μία από την άλλη, 2-3 μέτρα. Τα ακραία σημεία έκλειναν με άλλα δύο άτομα και σχημάτιζαν ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, δηλαδή το αλιευτικό τους πλοίο. Όλοι κρατούσαν ένα χοντρό σκοινί που τους ένωνε παραμετρικά. Ο καθένας από αυτούς είχε και κάποιο ρόλο. Ένας κρατούσε κιάλια για να καλάρει τον καιρό, άλλος μεγάλο κογχύλι για τον ήχο του καραβιού, τρίτος καμάκια, άλλος καλάθια για τα ψάρια κτλ. Περπατούσαν στο δρόμο φωνάζοντας «έριμ γιάλα, ίσαμ γιάλα» και τραγουδούσαν μικρασιάτικα τραγούδια.
Μέχρι πριν λίγα χρόνια υπήρχε και ένα ακόμη έθιμο. Οι άντρες μεταμφιέζονταν σε γαμπρό και νύφη και έκαναν την τελετή, αναπαράσταση παραδοσιακού γάμου.
(Τσικρικώνη-Μπουλά Ελένη)

Βε) Σαρακοστή Πάσχα
Σαράντα ημέρες νηστεύουμε το Πάσχα από τα περισσότερα φαγητά και την Μεγάλη Εβδομάδα δεν τρώμε ούτε λάδι. Κάποιοι από την Μεγάλη Πέμπτη δεν πίνουνε ούτε νερό. Την ημέρα της Μεγάλης Πέμπτης βάφουμε τα κόκκινα αυγά και το πρωί απλώνουμε έξω από το σπίτι ένα κόκκινο πανί. Παλιά με την ίδια μπογιά που βάφαμε τα αυγά, βάφαμε το κεφάλι και την ράχη των μικρών ζώων που υπήρχαν στο σπίτι, κατσικάκια και αρνάκια.
Στα παλιά χρόνια ξαγρυπνούσαμε όλες οι γυναίκες του χωριού, την Μεγάλη Πέμπτη, τραγουδώντας θρησκευτικά ποιήματα. Ένα από όλα αυτά είναι τα ποιήματα μιλούσε για την σταύρωση του Χριστού:
Τώρα μεγάλη Σαρακοστή, τώρα μεγάλες μέρες, τώρα λένε το άγιος ο θεός και τ’ άγιο Κυρ’ ελέησον. Όποιος το λέει σώνεται κι όποιος τ’ ακούει αγιάζει κι όποιος το καλοφηγκραστεί, Παράδεισο θα λάβει, Παράδεισο και Λειτουργιά κάτω από στο μοναστήρι.
Εκεί δενδρί δεν ήτανε, δενδρί ξεφανερώθη.
Η ρίζα ήταν ο Χριστός κι οι κλώνοι οι αγγέλοι και τα περικλωνάρια του οι δώδεκα Απόστολοι.
Η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της, την προσευχή της έκανε για τον μονογενή της[…].
Την ημέρα του Πάσχα, πάμε να κοινωνήσουμε στην εκκλησία και το μεσημέρι έχουμε τραπέζι για όλο το σόι. Παλιά, την Τρίτη ημέρα του Πάσχα, μετά την Θεία Λειτουργία, πήγαιναν όλοι στο «Μεσοχώρι» και χόρευαν. Πρώτος χορός ήταν ένα είδος συρτού και ακολουθούσαν δύο χασάπικα.
(Τσικρικώνη)