Τελετουργίες από Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ, ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, Δ. ΔΟΞΑΤΟΥ

 Το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5 Ιανουαρίου)
Ανήμερα της πρωτοχρονιάς, πολύ πρωί, οι νέοι τηρούσαν το έθιμο με το «σούρβισμα», όπου τα παιδιά μ’ ένα χλωρό κλαρί κρανιάς στο χέρι, σούρβιζαν, δηλαδή χτυπούσαν με τη σούρβα τη πόρτα του νοικοκύρη, λέγοντας «Σούρβα,
σούρβα γερό κορμί, σαν ασήμι, σαν κρανιά και του χρόνου όλοι γεροί και καλόκαρδοι». Επίσης γνωστό έθιμο της Πρωτοχρονιάς, που τηρείται μέχρι σήμερα, ήταν η κοπή της βασιλόπιτας. Πρωτοχρονιάτικα ήταν και τα έθιμα των
«Τζαμαλών», δηλαδή των μεταμφιέσεων, τα μεσάνυχτα προς το ξημέρωμα, του νέου έτους και της «καμήλας», δηλαδή των νέων που ντυμένοι καμήλες γύριζαν στις γειτονιές και έλεγαν κάλαντα. Ποντιακό έθιμο ήταν «τη Χουσπαντιών». Το υποδυόταν όμιλος τεσσάρων συνήθως ανδρών. Ο ένας μεταμφιεζόταν σε
γενειοφόρο γέροντα, τον Μπέη ή Αγά. Ο άλλος σε νέο με μαύρα γένια, ο τρίτος σε δικαστή κριτή και ο τέταρτος σε μία πανέμορφη νέα (Φατήκ). Αυτή αποτελούσε το μήλο της έριδος για την σκληρή μάχη ανάμεσα στο γέροντα (αντιπροσώπευε το παλιό) και στο νέο (αντιπροσώπευε το καινούριο και το ωραίο). Το βράδυ της Πρωτοχρονιάς, λίγο πριν τα μεσάνυχτα, κάποιος από την οικογένεια, συνήθως ο νεότερος, πήγαινε για το «καλάντισμα της Βρύσης». Πίστευαν πως εκείνη τη στιγμή, οι βρύσες και τα δέντρα και όλη η φύση κοιμόταν. Ο νέος έφερνε μαζί του βούτυρο, Πισία, κορκότα ψωμί και αλάτι. Με το βούτυρο άλειφε τη βρύση. Τα πισία και την κορκότα, το αλάτι και λίγο ψωμί, το άφηνε εκεί. Το υπόλοιπο ψωμί το έβρεχε με νερό της βρύσης και το έφερνε στο σπίτι για να ταΐσει με αυτό τα ζώα του στάβλου.
(Ζωή Κιτσουκάκη)
Αποκριές
Στα καρναβάλια, είχαμε αυτό το έθιμο που μερικοί μουντζούρωναν τα πρόσωπά τους, το καιρό των αποκριών και ντυνόντουσαν κάποιοι με ρούχα κουρελιάρικα και έβγαιναν από σπίτι σε σπίτι τα βράδια και κάνανε αυτά τα αστεία που γινόντουσαν και τους κερνούσαν οι νοικοκυραίοι, είτε κάποιοι τσίπουρο, είτε κάποιο γλύκισμα.
[φωτογραφία]
 Κινητές εορτές, Σαρακοστή Πάσχα, Πάσχα, μετά το Πάσχα ως τη Πεντηκοστή
Οι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στις εορτές του Πάσχα με τα διάφορα έθιμα που υπήρχαν. Υπήρχε η εορτή των Θεοφανίων όπου γινότανε το ρίξιμο του σταυρού σε στέρνα. Υπήρχε μια μεγάλη στέρνα 25x25, με δύο μέτρα βάθος και μέσα σε αυτή ο ιερέας με πομπή που ξεκινούσε από την εκκλησία, έριχνε το σταυρό, έπεφταν τα παιδιά και όποιος έπιανε το σταυρό μετά μαζί με τη παρέα του γυρνούσαν γύρω γύρω από όλο το χωριό, ψάλλοντας από σπίτι σε σπίτι το απολυτίκιο του Ιορδάνη και μάζευαν χρήματα και μετά απ’ ότι μαθαίνουμε πήγαιναν και διασκέδαζαν αφού παρέδιδαν την άλλη μέρα το σταυρό στον ιερέα.
(Μυρτίδης Κωνσταντίνος)
Το πανηγύρι της δεύτερης μέρας του Πάσχα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του συγχωριανού Δημήτρη Παπαδόπουλου χρονολογείται από το 1912. Το καθιέρωσαν οι πρώτοι Έλληνες κάτοικοί του, Ηπειρωτικής καταγωγής, οι οποίοι είχαν μετατρέψει το τζαμί που προϋπήρχε σε σημερινό χώρο της εκκλησίας, σε ορθόδοξο Ναό. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις, η πρώτη λειτουργία της εκκλησίας, έγινε ανήμερα του Μεγάλου Πάσχα. Το σπουδαίο αυτό γεγονός, έπρεπε να εορταστεί αναλόγως. Επειδή όμως, η ημέρα εκείνη ήταν μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, καθιερώθηκε η επόμενη, η δεύτερη μέρα του Πάσχα, για να είναι ημέρα πανηγυριού. Δεν ήταν όμως μόνο αυτός ο λόγος για να καθιέρωση του πανηγυριού. Οι ηπειρώτες, υπήρξαν δεινοί έμποροι. Σκεπτόμενοι την κοσμοσυρροή στα χωριά σε
μία τέτοια εορτή και τα τεράστια οικονομικά κέρδη, καθιέρωσαν το πανηγύρι. Οι προετοιμασίες άρχιζαν τη Μ. Δευτέρα και η γιορτή κρατούσε τρία μερόνυχτα. Στο προαύλιο της εκκλησίας, όλοι οι συγχωριανοί, καθισμένοι στο γρασίδι, έψηναν αρνιά, έπιναν και χόρευαν. Υπήρχαν ακροβάτες, μάγοι, γυρολόγοι και έμποροι.
(Ζωή Κιτσουκάκη)
[φωτογραφία από το πανηγύρι]