Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ, Δ. ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ, ΣΤΕΡΝΑΣ

  Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 

Α) σαρακοστή μέχρι 5 Φεβρουαρίου 

    Εκείνα τα χρόνια την σαρανταήμερη νηστεία των Χριστουγέννων την τηρούσαν απαρέγκλιτα  οι Στερνιώτες . Τρώγανε φρούτα και λαχανικά όπως και μανιτάρια. Πριν τα Χριστούγεννα όλες οι οικογένειες σφάζανε γουρούνι . Μαζεύονταν οι άντρες του σπιτιού και χτυπούσαν με ένα βαρύ ξύλο το γουρούνι στο κεφάλι αφού αυτό έπεφτε κάτω από την ζαλάδα του έκοβαν το λαιμό για να τρέξει το αίμα . Από το γουρούνι τρώγανε όλο το χειμώνα , με το λίπος του καίγανε την δάδα το βράδυ και από το δέρμα του κάνανε παπούτσια , τα τσαρούχια. 

Την ημέρα πριν τα Χριστούγεννα , το βράδυ η νοικοκυρά έφτιαχνε τα εννιά φαγητά και κόβανε το χριστόψωμο. Ο γηραιότερος θυμιάτιζε το σπίτι , τρώγανε και  κοιμόντουσαν. Η καμπάνα χτυπούσε πριν ξημερώσει και όλοι πήγαιναν στην εκκλησία. Όταν γυρνούσαν ψήνανε το κρέας , το γουρούνι και τρώγανε. Τα παιδία έλεγαν τα κάλαντα και γυρνούσαν όλη μέρα μέχρι να νυχτώσει. Φώναζαν “ Κόλιντα μπάμπου τσι τσι”  και πηγαίνανε σε κάθε σπίτι . Ο σπιτονοικοκύρης τους έδινε κρέας , κουλουράκια αυγά και μια τρύπια δεκάρα . Τα κάλαντα τα λέει η γιαγιά Ραϊκούδη Χρυσούλα : 

“ Χριστούγεννα Πρωτούγεννα , τώρα Χριστός γεννιέται , 

γεννιέται κι ανατρέφεται με μέλι και με γάλα

 το μελί το τρων οι άρχοντες  το γάλα οι αφεντάδες , 

και το μελισσοβότανο να λούζονται οι κυράδες. 

Κυρά χρυσή , κυρά λιγνή , κυρά Μαλαματένια κυρά πηγαιν΄ στην εκκλησιά

 , χίλια στολίδια βάζει . 

Βάζει τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι στήθος και το καθάριο ουρανό , 

καθάριο δαχτυλίδι κι εμείς την αυγενίζουμε Χριστός να την φυλάει.” 

   Όταν η οικογένεια που πήγαιναν είχε κορίτσι τραγουδούσαν:

 “ Ξύπνα περιστερούδα μου , ήρθα στο μαχαλά σου κι ο μαχαλάς σου ξύπνησε και συ βαριοκοιμάσαι .

 Κοιμούμαι αφέντη μου , κοιμάμαι βαριά και είμαι ιδρωμένη. 

Άνοιξε το παράθυρο και ρίξε τα μαλλιά σου  , να κοιμηθώ κοντά σου . 

Μαλαματένιος ο Σταυρός που κρύβεται στο λαιμό σου κι όλοι φιλούσαν το Σταυρό και εγώ το μέτωπό σου. 

Τι με κοιτάζεις και γελάς και ροδοκοκκινίζεις εγώ είμαι που σ ’αγαπώ και συ δεν το γνωρίζεις.

 Δεν φταίει μπάρμπα το κρασί , δεν φταίει το ποτήρι , φταίει η θυγατέρα σου που στέκει στο παραθύρι. 

   Την πρωτοχρονιά τα παιδιά γυρνούσαν πάλι και έλεγαν τα κάλαντα το πρωί και το βράδυ με την Καμήλα (τζιαμάλα). Μαζευόταν όλη η οικογένεια στο σπίτι και κόβαμε την βασιλόπιτα , πριν φάνε . Στην βασιλόπιτα βάζουνε νόμισμα , άχυρο , ξυλάκι από κρανιά και σουσαμόξυλο. Αυτός που έβρισκε το νόμισμα με αυτό θα άναβε το πρώτο κερί και θα ήταν πολύ τυχερός . Αυτός που θα έβρισκε το άχυρο θα είχε καλή σοδειά . Αυτός που θα έβρισκε το σουσαμόξυλο θα είχε πολλά πρόβατα.

Β) Γιορτές του Φεβρουαρίου 

Του Αγίου Συμεών 

Στις 3 Φεβρουαρίου, τιμούσαν τον Άγιο Συμεών .Ποτέ δεν έκαναν δουλειές εκτός από το τάισμα των ζώων γιατί φοβούνταν μην τους σημειώσει ο άγιος . Πίστευαν ότι ο άγιος σημάδευε όποιον δεν τον τιμούσε , ιδιαίτερα τις έγκυες.

Γ) Αποκριές Κυριακή της Τυρινής

Οι Στερνιώτες πίστευαν ότι η Κυριακή της Τυρινής είναι η πύλη που οδηγεί τους Χριστιανούς στην Αγία και Μεγάλη τεσσαρακοστή . Τέτοια μέρα όλοι αλληλοσυγχωρούνται . Από βραδύς έφτιαχναν οι γυναίκες τυρόπιτα και το πρωί την πήγαιναν στην εκκλησία 

Δ) Εορτές του Πάσχα ως την Πεντηκοστή 

Πρωί-Πρωί το Σάββατο Λαζάρου, ξυπνούσαν τα κορίτσια και έφτιαχναν τον Λάζαρο. Ο Λάζαρος ήταν μια κούκλα φτιαγμένη σαν άνθρωπος από πανιά. Μαζεύονταν πολλές έπαιρναν τον Λάζαρο και τραγουδούσαν.

Σήμερα είναι Λάζαρος

Ταχιά είν τα βάγια

Ως την άλλη Κυριακή

Ήρθε η Πασχαλιά

                                       Η νοικοκυρά τους έδινε αυγά για το Πάσχα

Η μεγάλη Εβδομάδα

Την Μεγάλη Πέμπτη βάφανε τα αυγά με μπογιά από κρεμμυδότσουφλα. Τα αυγά αυτά αφού τα διάβαζαν στην εκκλησία , τα έθαβαν στα χωράφια και στους μπαξέδες για καλή σοδειά. Τη Μεγάλη Παρασκευή πήγαιναν λουλούδια στον επιτάφιο , τον στόλιζαν οι γυναίκες και περνούσαν από κάτω τρεις φορές με τα γόνατα για καλή υγεία. Το βράδυ είχαν περιφορά του επιταφίου. Όποιος έδινε τα πιο πολλά λεφτά , κουβαλούσε τον Σταυρό που προπορευόταν τον επιτάφιο. Το Μεγάλο Σάββατο , έφτιαχναν τρείς Πασχαλιές , δηλαδή τρία ψωμιά με σουσάμι σε σχήμα κυκλικό. Το βράδυ έσφαζαν και ετοίμαζαν το πρωί για ψήσιμο και μετά πήγαιναν στην εκκλησία. Την Κυριακή του Πάσχα φτιάχνανε το πασχαλινό τραπέζι. Βάζανε πάντα ένα κόκκινο μαντήλι στα παράθυρα του σπιτιού. Όλη την ημέρα τρώγανε και πίνανε. Με το αίμα από το αρνί , σημάδευαν την κεντρική πόρτα για να μην τους πιάνει αρρώστια. Την Δευτέρα του Πάσχα όλο το χωριό πήγαινε στα μνήματα ντυμένοι με καλά ρούχα για να κάνουν Πάσχα με τους νεκρούς. Οι νοικοκυρές έφερναν ένα πανέρι με τσουρέκια και αυγά και σχημάτιζαν ένα μεγάλο κύκλο. Έτσι αντάλλαζαν αυγά και τσουρέκια. Όταν τα διάβαζε ο παπάς τα αφήνανε επάνω στους τάφους και φεύγανε.

Του Αγίου Γεωργίου

Η εκκλησία της Στέρνας είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο, η καμπάνα της δε είναι φτιαγμένη στην Ανδριανούπολη το έτος 1812. Όλοι πηγαίνουν στην εκκλησία το πρωί για εκκλησιασμό. Έπαιρναν μαζί τους και ταξίματα , αρνιά , κατσίκια , ρούχα , φαγητά τα οποία στο τέλος της λειτουργίας έβγαιναν σε πλειστηριασμό και τα έσοδα τα έπαιρνε η εκκλησία. Το απόγευμα γίνονταν μεγάλο πανηγύρι με χορούς φαγητά και ποτό στην πλατεία του χωριού.