Τελετουργίες από ΤΥΧΕΡΟΥ, Δ. ΣΟΥΦΛΙΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ
Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου
«Την εποχή εκείνη η νηστεία 40 μέρες πριν τα Χριστούγεννα ήταν υποχρεωτική για τους περισσότερους. Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα κάθε σπίτι είχε δικό του γουρούνι που το έσφαζε. Πριν τη διαδικασία της σφαγής οι νοικοκυρές ανάβανε το θημιατό και τη καντήλα στον τόπο που έσφαζαν το γουρούνι γιατί θεωρούσαν ότι φεύγει μια ψυχή, ήταν ένα είδος θυσίας στο Χριστό. Όσοι δεν είχαν γουρούνι θεωρούνταν φτωχοί και οι γείτονες τους πήγαιναν από ένα κομμάτι κρέας. Όσα σπίτια είχαν παιδάκια οι γιαγιάδες έπαιρναν με το δάχτυλο αίμα από το γουρούνι και τα σταύρωναν στο μέτωπο για να τους φέρει υγεία. Την παραμονή των Χριστουγέννων οι γιαγιάδες έπαιρναν το έντερο του γουρουνιού και το γέμιζαν με το συκώτι και το έφτιαχναν με πλιγούρι. Για να μη φάνε απότομα κρέας μετά τη σαρακοστή έφτιαχναν το έντερο σε σούπα. Το μεσημέρι των Χριστουγέννων έτρωγαν το έντερο ψητό. Μετά τα Χριστούγεννα για τρεις μέρες πηγαίναμε συνεχόμενα στην εκκλησία. Την Πρωτοχρονιά άνοιγαν φύλλο και έφτιαχναν παραδοσιακή πίτα. Για φλουρί βάζανε ότι καλλιεργούσαν οι άνθρωποι στα χωράφια μαζί με τη δραχμή. Όποιος τύχαινε τη δραχμή θα κληρονομούσε το σπίτι. Τα υλικά που έβαζαν μέσα ήταν εννέα διαφορετικά είδη και συμβόλιζαν τους εννέα μήνες εγκυμοσύνης της Παναγίας. Ανάλογα με το τι θα τύχαινε ο καθένας στην πίτα από τα αγροτικά προϊόντα θα καλλιεργούσε και το ανάλογο προϊόν. Την παραμονή των Φώτων τα παιδιά γύριζαν τα κάλαντα και η ανταμοιβή τους ήταν ένα καλαμπόκι, ηλιόσπορα ή καρύδια. Επιτρεπόταν να γυρίσουν τα κάλαντα μόνο τα αγόρια. Την ημέρα εκείνη χτυπούσε τα χαράματα στις 5 η καμπάνα και γινόταν ο μεγάλος αγιασμός. Ο αγιασμός χαρακτηριζόταν μεγάλος διότι γινόταν μέσα στην εκκλησία ενώπιον του Θεού. Την ημέρα των Θεοφανίων πηγάιναμε σε ποτάμι ή σε λίμνη και γινόταν η κατάδυση του σταυρού ενώπιον των ανθρώπων. Το δωδεκαήμερο έκλεινε με τη γιορτή του Ιωάννου Προδρόμου του Βαπτιστή.»
Δουλγέρη Ελένη
«Την ημέρα των αποκριών ξεκινούσε η σαρακοστή του Πάσχα. Λίγες μέρες πριν τις απόκριες τα παιδιά ντυνόνταν καρναβάλια και γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι. Την ημέρα της απόκριας όλα τα σπίτια έπρεπε να έχουν στο σπίτι κοτόπουλο και πίτα. Το τραπέζι ήταν στρωμένο όλη τη μέρα και οι μικρότεροι σε ηλικία γυρνούσαν στα σπίτια και ζητούσαν συγχώρεση για να κοινωνήσουν το Πάσχα. Σαν υποχρέωση είχαν να πηγαίνουν στη νονά που τους βάφτισε. Από την Καθαρά Δευτέρα ξεκινούσε η μεγάλη Σαρακοστή του Πάσχα που πολλά ατομα τις πρώτες τρεις μέρες κυρίως γυναίκες δε τρώγανε ούτε ψωμί ούτε νερό και την Τετάρτη κοινωνούσανε. Στη διάρκεια της Σαρακοστής, κάθε Παρασκευή το χωριό πήγαινε στην εκκλησία που ξεκινούσαν οι χαιρετισμοί της Παναγίας. Τη μεγάλη βδομάδα ακολουθούσαν οι αγρυπνίες μέχρι την ημέρα του Πάσχα. Τη μεγάλη Πέμπτη οι γυναίκες έβαφαν τα αυγά κόκκινα ως σύμβολο της του αίματος του Χριστού. Το βράδυ της ανάστασης οι άνθρωποι κάθονταν στην εκκλησία μέχρι τις 2:30 το βράδυ. Την ημέρα του Πάσχα οι άνθρωποι έψηναν κρέατα στις αυλές και μέχρι την τρίτη μέρα του Πάσχα πηγαίνανε συνέχεια στην εκκλησία. Από εκείνη την ημέρα και για τις επόμενες σαράντα λέγαμε αντί για ‘’καλημέρα’’ , ‘’χριστός ανέστη’’. Η γιορτή αυτή έκλεινε με την ανάληψη του Χριστού.»
Δουλγέρη Ελένη