Τελετουργίες από Π.Ε. ΞΑΝΘΗΣ, Δ. ΞΑΝΘΗΣ, ΞΑΝΘΗΣ

 Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου 

A) έθιμο της Μπάμπως 

 Η «ημέρα της Μπάμπως» τελούνταν κυρίως στη Βόρεια και Ανατολική Θράκη, απ’ όπου πρόσφυγες το μετέφεραν στις νέες τους πατρίδες. Οι πρόσφυγες από Βουλγαρία το έλεγαν «Μπάμπω Ντεν», από την Τουρκία «Μπάμπω Γκιουνού», ενώ όσοι ήρθαν από τα παράλια του Πύργου (Μεσημβρίας Σωζόπολη) το έλεγαν «Μπαμπωτέρα» 

Ευθυμία Πετρά 

Το έθιμο τελείται στις 8 Ιανουαρίου και έχει σκοπό την απόδοση τιμής στο πρόσωπο της γιαγιάς, η οποία συνέβαλε στη γέννα των παιδιών. Η γιαγιά στην αρχαιότητα λεγόταν μάμμη και ως έμπειρη στη ζωή, ήταν αυτή που βοηθούσε στη γέννα. Έτσι, αργότερα από μάμμη έγινε μαμή και από γιαγιά απέκτησε τη σημασία της μαίας. 

Ευθυμία Πετρά 

Το πρωί της 8ης Ιανουαρίου, η κάθε γυναίκα που γέννησε τη χρονιά που πέρασε, επισκέπτεται στο σπίτι της την Μπάμπω, φέρνοντας της δώρα πετσέτα και παπούτσια για να μπορεί να σκουπίζει και να τρέχει στα σπίτια όσων έχουν ανάγκη. Όταν συγκεντρωθούν όλες οι γυναίκες, φέρνουν την Μπάμπω με πομπή επάνω σε αμάξι ως τη βρύση του χωριού, όπου η κάθε γυναίκα της πλένει τελετουργικά τα χέρια. Ακολουθεί διασκέδαση μόνο των γυναικών με την Μπάμπω σε ένα καφενείο του χωριού. 

Σοφία Δανιηλίδου. 

Β) Καρναβάλι Ξάνθης

Η Ξάνθη από το 1966 οργανώνει καρναβαλική πορεία. Η Ξάνθη διοργανώνει το μεγαλύτερο Καρναβάλι της Βόρειας Ελλάδας και το δεύτερο μεγαλύτερο μετά από αυτό της Πάτρας. Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι έχει να επιδείξει μια σειρά από εκδηλώσεις γύρω από τη μουσική, το χορό και το θέατρο. Στη διάρκεια των δύο αυτών εβδομάδων των Καρναβαλικών εκδηλώσεων στη πόλη της Ξάνθης συρρέουν σπουδαίοι καλλιτέχνες για συναυλίες. Μικροί και μεγάλοι παρασύρονται μέσα στα χρώματα, στους ήχους και στις μυρωδιές ενός απίστευτου χορού σάτιρας. Ο θεσμός κλείνει με το έθιμο της καύσης του Τζάρου.

 Χρήστος Τσαμπάζης

Γ) Το κάψιμο του Τζάρου  

Εδώ και μισό αιώνα αναβιώνει στην πόλη της Ξάνθης το έθιμο «το κάψιμο του Τζάρου» που γίνεται μετά την ολοκλήρωση της μεγάλης καρναβαλικής παρέλασης, στον ποταμό Κόσυνθο. Ο «Τζάρος» ή «Τζάρους» ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε πουρνάρια. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, καιγόταν στο κέντρο της πλατείας προκειμένου οι κάτοικοι της περιοχής να μην έχουν το καλοκαίρι ψύλλους. Το έθιμο αυτό το μετέφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακώβ της Ανατολικής Θράκης. Η ονομασία «Τζάρος» προήλθε από τον ιδιόμορφο ήχο, που δημιούργησε η καύση του θάμνου «τζ, τζ, τζ» 

Χρήστος Τσαμπάζης