Τελετουργίες από ΑΣΒΕΣΤΑΔΩΝ, Δ. ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ, Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

     Σαράντα μέρες πριν τα Χριστούγεννα νηστεύαμε, κυρίως οι μεγάλοι, τα μικρότερα παιδιά σε ηλικία σπάνια νήστευαν τόσες πολλές ημέρες. Παρόλα αυτά όμως όλοι δέκα μέρες πριν τα Χριστούγεννα νηστεύαμε όλοι.

     Μία μέρα πριν τα Χριστούγεννα κάνουμε το έθιμο με τα εννιά φαγητά. Και τα εννιά έπρεπε να είναι όλα νηστίσιμα. Τα εννιά φαγητά συμβόλιζαν τους 9 μήνες εγκυμοσύνης της Παναγίας. Στο τραπέζι καθόμασταν όλη η οικογένεια μαζί.

     Το πρωί των Χριστουγέννων ξυπνούσαμε στις 5π.μ. και πηγαίναμε όλη η οικογένεια στην εκκλησία. Μετά τη λειτουργία πηγαίνουμε η κάθε οικογένεια σπίτι της και γιορτάζουμε. Τρώγαμε κρέας ψημένο στο φούρνο και πίνουμε άφθονο κρασί. Επίσης μεγάλο γιορτινό τραπέζι κάνουμε και για τη γιορτή του Αγίου Βασιλείου.

     Την ημέρα των Φώτων στις 6 Ιανουαρίου μετά την εκκλησία πηγαίνουμε στο πηγάδι που υπήρχε δίπλα στο ναό και ρίχναμε μέσα το σταυρό. Έπειτα, μας φώτιζε έναν έναν ο παπάς και παίρναμε αγιασμό για τα σπίτια μας. Με τον αγιασμό αυτό προσπαθούσαμε να γίνουμε καλά, πίναμε κάθε φορά που αρρωσταίναμε.

     Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων οι άνδρες του χωριού γυρνούσαν τα ‘’ρουγκάτσια’’, δηλαδή τα κάλαντα. Γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι και εμείς τους δίναμε λεφτά και τους κερνούσαμε εδέσματα όπως τυρί,κρέας και τους κερνούσαμε και κρασί.

     Την περίοδο των αποκριών κάναμε το έθιμο του Μπέη. Ένα έθιμο που κοροϊδεύουμε τους Τούρκους κατακτητές. Όλοι οι άνδρες ντύνονταν τσιχουντάρηδες, δηλαδή φορούσαν παράξενα ρούχα, δένανε κουδούνια στη μέση τους και έβαφαν το πρόσωπό τους με κάρβουνο. Κρατούσαν βέργες και  πήγαιναν με τον Μπέη από σπίτι σε σπίτι, ο Μπέης ήταν ο αρχηγός. Τον κουβαλούσαν με το κάρο.

     Εμείς οι γυναίκες τους περιμέναμε στα νοικοκυριά μας του δίναμε ως δώρο πετσέτες και τους κερνούσαμε κρασί, τυρί και λουκάνικα. Οι τσιχαντάρηδες, συμβόλιζουν του κλέφτες, έτσι μπαίνουνε στα κοτέτσια του κάθε σπιτιού και παίρνανε τις κότες και τα αυγά. Συνηθίζουν τα τραγουδούν αστεία τραγούδια με πονηρά λόγια και υπονοούμενα.

     Το έθιμο του Μπέη τελείωνε στη πλατεία του χωριού. Εκεί όλοι μαζί γυναίκες και άνδρες χορεύαμε και τραγουδούσαμε. Ο καθένας έφερνε στη πλατεία ψωμί και από ένα ταψί φαγητό. Έτσι, ακολουθούσε μεγάλο γλέντι και στο τέλος της γιορτής αποφασιζόταν ποιος θα ήταν ο επόμενος Μπέης την επόμενη χρονιά.

     Μια μέρα αφού τελείωσει το έθιμο του Μπέη, είναι η μέρα της Καθαράς Δευτέρας, από εκείνη τη μέρα και μετά νηστεύουμε για πενήντα μέρες ως την ημέρα της ανάστασης. Την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας πηγαίνουμε κάθε απόγευμα στην εκκλησία. Την Μεγάλη Πέμπτη πηγαίνουμε στην εκκλησία και ακούμε τα δώδεκα Ευαγγέλια. Μετά το τέλος τη λειτουργίας οι γυναίκες ξενυχτάμε και μένουμε στην εκκλησία. Εκεί, όλες μαζί στολίζουμε τον επιτάφιο με γαρύφαλλα και μοιρολογάμε για το θάνατο του Χριστού.

     Την Μεγάλη Παρασκευή το απόγευμα πάμε όλη η οικογένεια στην εκκλησία. Εκεί οι γυναίκες τραγουδάμε το ‘’η ζωή εν τάφω’’. Έπειτα τα μικρά κορίτσια μοιράζουν μοίρο και είναι μαυροφορεμένα.

     Το Μεγάλο Σάββατο πάμε το βράδυ στην εκκλησία και περιμένουμε από τον παπά να πει το Χριστός Ανέστη στις 12 το βράδυ. Μετά γυρνάμε σπίτι και με τις λαμπάδες κάνουμε ένα σταυρό στην είσοδο του σπιτιού. Έπειτα, όλη η οικογένεια καθόμαστε στο τραπέζι και τρώμε μαγειρίτσα.

      Την Κυριακή του Πάσχα από νωρίς οι άνδρες ετοιμάζουν τη σούβλα και βάζουν τα αρνιά και τα κατσίκια να ψήνονται. Οι γυναίκες του σπιτιού ετοιμάζουμε το γιορτινό τραπέζι, βάζουμε τα κόκκινα αυγά στο τραπέζι και μετά το τέλος του φαγητού τα τσουγκρίζουμε.

Γ. Μαγεία και σχετικές δεισιδαιμονίες αντιλήψεις και συνήθειες

     Πραγματικά πολλές φορές όταν κάτι δε πήγαινε καλά στις δουλειές μας ή όταν κάποιος αρρώσταινε λέγαμε ότι μας έβρισκε κακό ματί. Δηλαδή, ότι κάποιος μας κακολογούσε ή μας μισούσε. Για τον λόγο αυτό, πηγαίναμε σε γριές γυναίκες και μας έλεγαν λόγια και ξόρκια για το μάτιασμα.

     Έτσι, συνήθιζαν να βάζουν σε ένα ποτήρι νερό, λάδι και τα ανακάτευαν με ένα σταυρόμ και ανάλογα με το σχήμα που έπαιρνε το λάδι μας έλεγαν πως έφυγε το μάτι.

     Πολλές φορές φοβόμασταν τη μαγεία. Καθώς όποιος προσπαθούσε να μας έχει του χεριού του, έκανε μάγια και ζητούσε να καταστραφεί η σοδειά μας, να καεί το σπίτι μας. Έτσι, πάλι οι γριές γυναίκες αναλάμβαναν να μας τα λύσουν λέγοντας ξόρκια καίγοντας τρίχες στη φωτιά.

     Σε περιπτώσεις που δε μας βοηθούσαν αυτές οι ενέργειες, πηγαίναμε στον παπά του χωριού για να μας βοηθήσει. Ύστερα αυτός διάβαζε ειδικές ευχές.