Τελετουργίες από Δ. ΔΡΑΜΑΣ, Π.Ε. ΔΡΑΜΑΣ

ΝΕΑ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ

Β. Έθιμα του λαϊκού εορτολογίου

Για τα ποντιακά έθιμα του χωριού μου μίλησε γενικά η κ. Χαρούλα Κεσίδου. 

«Τη Σαρακοστή πριν από τα Χριστούγεννα μαζευόμασταν όλοι στο σπίτι, τρώγαμε, πίναμε και ξεκινούσαμε από την επομένη όλοι νηστεία. Δεν έτρωγε κανένας ούτε κρέας, ούτε λάδι. Ακόμη και τα παιδιά μας έτσι τα μαθαίναμε. Την παραμονή των Χριστουγέννων ξυπνούσαμε όλοι κατά τις 5 το πρωί και κατά τις 5 και μισή είμαστε στην εκκλησία, όπως και όλο το χωριό, για να παρακολουθήσουμε τη λειτουργία. Μετά παίρναμε το αντίδωρο και πηγαίναμε στο σπίτι μας για να ξεκινήσουμε τις προετοιμασίες για την ημέρα των Χριστουγέννων. Φτιάχναμε κουραμπιέδες, μελομακάρονα, δίπλες, διάφορες πίτες καθώς και διάφορα κρεατικά και σαλάτες. Τρώγαμε όλοι μαζί, πίναμε και πολλές φορές τραγουδούσαμε και χορεύαμε. Επίσης την παραμονή των Χριστουγέννων και γενικά σε όλες τις γιορτές ερχόντουσαν τα παιδιά και λέγανε τα κάλαντα και τους δίναμε γενικά ξηρούς καρπούς και σπάνια λεφτά.

Γιορτές του Φεβρουαρίου δεν είχαμε πολλές, μόνο στις 2 Φεβρουαρίου το «Καντούρ τη Παναΐας» που πάλι πηγαίναμε στη λειτουργία. Μετά τα μέσα Φεβρουαρίου είχαμε τις Απόκριες. Ντυνόμασταν με παλιά σεντόνια, παλιά ρούχα που τα φορούσαμε ανάποδα και γυρνούσαμε από σπίτι σε σπίτι. Μας άνοιγαν, μας κερνούσαν χυμό, γλυκά και μας ρωτούσαν διάφορα για να καταλάβουν ποιοι είμαστε, αλλά εμείς δεν μιλούσαμε.

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς καθόμασταν άυπνοι η οικογένεια και οι άλλοι στα σπίτια τους και περιμέναμε στην αρχή να έρθουν τα παιδιά να μας καλαντίσουν, να ψάλλουν τα κάλαντα και να τους δώσουμε φρούτα, ξηρούς καρπούς ή χρήματα. Τα παλιά χρόνια αλεύρι. Μετά περνούσαν οι ώρες και περιμέναμε την ώρα δώδεκα. Εγώ πολλές φορές πήγαινα και παντρεμένη με τις κουνιάδες μου, ξαδέλφες και άλλες γειτόνισσες στην κοινοτική βρύση να καλαντίσουμε το νερό που πίναμε. Ρίχναμε γύρω από τη βρύση σιτάρι, κομμάτια ψωμιού και άλλα φαϊστικά λέγοντας «κάλαντα καλούσκαιρα και πάντα τη χρονίας». Παίρναμε νερό με τον κουβά, με τη στάμνα, γυρίζαμε στο σπίτι, το ζεσταίναμε και πλέναμε το κεφάλι μας για να μακρύνουν τα μαλλιά μας όπως μας λέγανε οι γριές μας.

Την ημέρα των Βαΐων τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι έψελναν το ποντιακό «θεία, θεία εσύ ωβόν και εγώ το κερκέλ’» ή το «Βάγιω, Βάγιω το Βαγιό…». Τη Μεγάλη Πέμπτη κάτω από τα δώδεκα ευαγγέλια βάζαμε σακουλάκια με αλεύρι, αλάτι και άλλα υλικά για τα λαμπροκούλουρα. Τσουγκρίζαμε τα αυγά όχι μόνο στο χωριό μας, αλλά και στα γειτονικά χωριά κυρίως στο Μαυρόβατο. Το τσούγκρισμα των αυγών θεωρούνταν πανηγυρικό. Οι δικοί μας εδώ ήταν τόσο πεισματάρηδες που γυρνούσαν και στα γύρω χωριά για να τσουγγρίσουν και να γεμίσουν τα καλαθάκια τους με σπασμένα αυγά.

Μετά την Ανάσταση με αναμμένη τη λαμπάδα πηγαίναμε το φως στο σπίτι και στο ανώφλι κάναμε σταυρό με τον καπνό του αγίου κεριού. Όταν ήμασταν στην εκκλησία όλοι ανυπομονούσαν για το ποιος θα πρωτοπάρει φως από τη λαμπάδα του ιερέα στο «Δεύτε λάβετε φως..» Στο «Χριστός Ανέστη» τα παιδιά ανέβαιναν στο καμπαναριό και χτυπούσαν δυνατά τις καμπάνες καθώς και πολλά πυροτεχνήματα και πολύ φασαρία. Τέλος το βράδυ της Ανάστασης μαζευόμασταν όλη η οικογένεια στο σπίτι για να φάμε τη μαγειρίτσα και την επόμενη μέρα του Πάσχα γινόταν κανονικό γλέντι στις αυλές των σπιτιών με τα κατσίκια και τα αρνιά στη σούβλα. Αυτά κάναμε την περίοδο των Βαΐων μέχρι το Πάσχα. Τέλος στις 14 Σεπτεμβρίου γιορτάζει η εκκλησία του χωριού μου καθώς είναι η ύψωση του Τιμίου Σταυρού και κάνουμε πανηγύρι στον εξωτερικό χώρο της εκκλησίας».