Τελετουργίες από Δ. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ, Π.Ε. ΡΟΔΟΠΗΣ

Πνευματικός Βίος

Α.Θρησκεία (λαϊκή πίστη και λατρεία)

     Πέντε στύλοι του Ισλάμ:

ΙΑΜΠΟΛΗ

 

α) ομολογία πίστεως (Kelime-i Sehadet getirmek)

β) νόμιμη προσευχή (Namaz kilmak)

γ) νόμιμη ελεημοσύνη (Zekat vermek)

δ) νηστεία (Oruc tutmak)

ε) προσκύνημα στη Μέκκα (Hacca gitmek)

     Κάποιος σχετικά με το πόσες αμαρτίες έχει κάνει πηγαίνει μετά τον θάνατό του ή στον παράδεισο ή στην κόλαση. Αλλά κάποιος μουσουλμάνος όσες αμαρτίες και αν έχει κάνει εκτός από την αυτοκτονία (επειδή είναι μεγαλύτερη αμαρτία και από το να σκοτώνεις κάποιον. Γιατί παίρνεις ή προσπαθείς να πάρεις μια ζωή που σου χάρισε ο Θεός,  όλοι οι άλλοι μουσουλμάνοι μετά από την κόλαση θα πάνε στον παράδεισο. Υπάρχουν δαίμονες, τζιν, νεραϊδες και άγγελοι. Υπάρχουν δύο άγγελοι πάντα που είναι μαζί μας και γράφουν και τα καλά που έχουμε κάνει και τις αμαρτίες που κάνουμε εκείνη τη στιγμή. Την ημέρα μετά το τέλος της Γης θα υπάρξει μία μέρα που θα δώσουμε λογαριασμό στο Θεό και τότε θα πουν αυτοί οι δύο άγγελοι αυτά που έβλεπαν και κατέγραφαν (sorgucu melekler) ονομάζονται άγγελοι ρωτούμενοι. Τέσσερεις είδη μεγάλων αγγέλων υπάρχει:

α) cebrail (τζεμπραήλ): vahyi melegi

β) azrail (αζραήλ): olum melegi (άγγελος θανάτου) (έρχεται για να πάρει τη ζωή/ψυχή σου στην ώρα του θανάτου)

γ)  mikail (μικαήλ)

δ) israfil (ισραφήλ): sur melegi

     Μεγάλες μήνες (Buyuk Aylar):

• Recep Ayi (Ο μήνας του Ρετζέη)
• Saban Ayi (Ο μήνας του Σαμπάν)
• Ramazn Ayi (Ο μήνας του Ραμαζάν)

Τρείς είναι οι μεγάλες μήνες και λέγονται τρεις μήνες (uc aylar).

     O μήνας του Ραμαζάν είναι ο μήνας της νηστείας που διαρκεί τριάντα ημέρες, ένας μήνας. Το πρωί με το εζάνι (sabah ezani)  ξεκινά η νηστεία μέχρι το εζάνι του απογεύματος συνεχίζει (aksam ezani). Κατά τη διάρκεια ούτε πίνεις, ούτε τρώς τίποτα. Επίσης δεν πρέπει να κάνεις καμία αμαρτία αντιθέτως να κάνεις όσα περσισσότερα καλά μπορείς, όσες βοήθειες μπορείς και όσες περισσότερες προσευχές μπορείς. Οι ώρες αλλάζουν ανάλογα με το πότε θα πέσει ο μήνας. Τα καλοκαίρια είναι περισσότερες ώρες, η νηστεία διαρκεί μέχρι και 18 ώρες κάποιες φορές. Το απόγευμα όλοι μαζεύονται σε ένα τραπέζι για φαγητό (και αυτοί που δεν μπορούν να  νηστεύουν για διάφορους λόγους π.χ. αδιαθεσία, αρρώστια, δουλειά) και τρώνε το φαγητό iftar (ιφταρ). To πρωί επίσης το ίδιο, όλη η οικογένεια μαζεύονταν σε ένα τραπέζι και έτρωγαν όλοι μαζί. Το πρωί και το απόγευμα μαζί με το εζάνι (ezan) επίσης υπήρχε και υπάρχει ντάουλο στο (sahur) σαχούρι, για να ξυπνήσουν το πρωί και για να τερματίσουν τη νηστεία το απόγευμα. Τώρα στο απογευματινό φαγητό (iftar) υπάρχει και top (τύπου βόμβα). Παλιά τα απογευματινά φαγητά (iftar) γινόντουσαν στο τζαμί (cami) μαζεύονταν όλοι και τερμάτιζαν μαζί τη νηστεία τους. Επίσης οι επιβάτες έτρωγαν στο τζαμί στο Ραμαζάνι και αν ήθελαν κοιμούνταν και για ξεκούραση εκεί. Οι άνθρωποι στο χωριό με τη σειρά πήγαιναν φαγητά στο τζαμί για τερματισμό (iftar) και για ξεκίνημα (sahur) της νηστείας. Οι νέοι του χωριού με τη σειρά έμπαιναν για να πάρουν το νταούλι και έλεγαν κάποια ποιηματάκια για να ξυπνήσουν τον κόσμο.

1. Davulumun asmasi ipekten

Ben karkmam bu tulu kopekten

Το κρατήρι του τυμπάνου μου από

Εγώ δε φοβάμαι από τουλί σκύλο

2. Ayimisin tatartmisin?

Her aksam iftar edersin ama

Acaba oruc tutarmisin?

Είσαι αρκούδα ή τατάρ;

Κάθε απόγευμα τρως ιφτάρ

Αλλά όντως νηστεύεις;

3. Seher vakti ciktik yola 

Selam verdik saga sola 

Ramatani serifiniz mubarek ola

Kalbiniz nar ile dola

Ήρθε η ώρα λυκόφως

Χαιρετήσαμε δεξιά αριστερά

Καλό Ραμαζάνι να έχετε

Να γεμίσει η καρδιά σας με ρόδι

4. Yeni kami direk ister

Soylemeye yurek ister

Benim karnim toktur amma 

Arkadasim borek ister

Το καινούριο τζαμί χρειάζεται κοντάρι

Για να το πεις χρειάζεται καρδιά 

Εγώ είμαι χορτασμένος αλλά

Ο φίλος μου θέλει πίτα

5. Ayaginda sedef nalin

Beyim sen koskunde salin

Bahsis aldik gidiyoruz

Safa ile hoscakalin

Στο πόδι σου τσόγαρο μαργαριταριού

Κύριέ μου εσύ κυκλοφόρησε στη βίλα σου

Πήραμε χαρτζιλίκι φεύγουμε

Ευτυχισμένα αποχαιρετιστήρια (να μείνετε καλά)

     Τέλος του μήνα του Ραμαζάν έχουμε τη γιορτή Seker Bayrami (το μπαϊράμι του γλυκού). Οι μικροί πηγαίνουν στους μεγαλύτερους και φιλάνε τα χέρια τους και αυτοί δίνουν λεφτά και γλυκά.

Ο μήνας του Ασουρέ (Asure ayi)

     Σε αυτό το μήνα φτιάχνουμε το γλυκό Asure (Ασουρέ) και το μοιράζουμε στους φίλους, συγγενείς και γείτονες. Αυτή η γιορτή-μήνας έχει μείνει από τον προφήτη Νουχ (Nuh Aleyhisselam) που μετά από την ανάσταση ήταν το πρώτο τους φαγητό το Ασουρέ.

Συνταγή ‘’Ασουρέ’’

               ‘’Asure’’

     Υλικά: Γενικώς ότι ξυραμένο φρούτο βρίσκεται στο σπίτι, όσο ποικιλία έχει τόσο πιο ωραίο και νόστιμο γίνεται.

                 1 κιλό κεσκέκ(keskek)

                 3L νερό

                 4 ποτήρια του νερού ζάχαρη

                 Γαρύφαλλο (1-2 ολόκληρα)

                 1 ποτήρι του νερού ρεβύθι

                 1 ποτήρι του νερού φασόλια

                 Μισό ποτήρι ρύζι

     Μέθοδος εκτέλεσης: Τα βράζουμε πρώτα ξεχωριστά τα ρεβύθια και τα φασόλια. Μετά όλα μαζί στη κατσαρόλα.

     Πάνω: ρόδι, καρύδι, σταφύλι, κανέλλα, κύμινο

*Σερβίρεται κρύο και ζεστό    

Κurban Bayrami (Κουρμπάν Μπαϊράμ)

Μετά από εβδομήντα μέρες από το μήνα του Ραμαζάν είναι η γιορτή ‘’Kurban Bayrami”. Είναι ένα μπαϊράμ που λέγεται (tedbirli) δηλαδή προσεκτικό μπαϊράμ. Πρέπει να είσαι προσεκτικός γιατί υπάρχει σφαγή ζώου. Σε αυτό μπορείς σε τέσσερις μέρες όποια μέρα θέλεις να σφάξεις το ζώο σου. Στην παραμονή σφάγονται τα ζώα που είχαν ορκιστεί σε πεθαμένους. Αυτό το ζώο δεν επιτρέπεται να τρώγεται στο ίδιο σπίτι που σφάγεται. Θα μοιραστεί σε φτωχούς, γείτονες και σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Αυτή η γιορτή μας έχει μείνει από τον προφήτη Ισμαήλ (Ismail Aleyhisselam) του είχε έρθει η επιταγή από τον Θεό για να τον εξετάσει πόσο πιστός είναι να σφάξει τον γιό του για χάρη του Θεού, αυτός ο προφήτης μας όταν ανέβηκε ο Θεός του έστειλε ένα αρνί και του είπε ότι τον πίστεψε αλλά τώρα θέλει να σφάξει το αρνί αντί για το γιό του. Έτσι αν δεν είχε γίνει αυτό τώρα κάθε γιορτή του Κουρμπάν θα έπρεπε να σφάζουμε παιδί αντί για ζώα. Σφαγή γίνεται στα μεγάλα ζώα μόνο (αγελάδες, αρνιά, κατσίκα, βόδι, καμήλα). Τα μεγαλύτερα (αγελάδα, βόδι, καμήλα) αφαιρείται σε περισσότερες μερίδες σε διαφορετικούς ανθρώπους. Ενώ τα μικρά για έναν άνθρωπο ή οικογένεια. Το ζώο διαιρείται σε τέσσερα κομμάτια. Τα ¾ παίρνεις για εσένα και το ¼ στους φτωχούς και σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Η σφαγή πρέπει να γίνεται προσεκτικά με όσο λιγότερο πόνο γίνεται για το ζώο, με προσευχές, κλίνοντας τα μάτια του την ώρα της σφαγής. Ο άνθρωπος, που η σφαγή γίνεται για χάρη του εκείνη την ώρα, πρέπει να κάνει τη νόμιμη προσευχή.

     Εμείς με τη μαμά μου τη πρώτη μέρα μετά τη σφαγή στους γέροντες που δε μπορούν να έρθουν αυτοί οι ίδιοι να έρθουν να πάρουν, πηγαίνουμε εμείς τα ζώα που σφάζει ο παππούς μου. Ο παππούς μου έχει ζώα και τα σφάζει στη γιορτή του Κουρμπάν Μπαϊράμ.

     Πριν από δέκα μέρες της γιορτής ξεκινά το Παζάρι των Κουρμπάν (Kurban Pazari) που πουλάνε τα ζώα για σφαγή. Αυτό γινόταν μέχρι και πολύ παλιά χρόνια κατέβαιναν στη πόλη από το χωριό και κατέβαζαν και τα ζώα για να πουλήσουν και να πάρουν κάποια λεφτά. ‘’Ο παππούς μου όταν ήταν νέος και δεν είχε ακόμα τα δικά του ζώα κατέβαζε αλλονών ζώων για να πάρει να βγάλει μερικά λεφτά από κει’’.

     Τις ημέρες γιορτών του Κουρμπάν Μπαϊραμ ετοίμαζαν τραπέζια σσε όποιον ερχόταν έφτιαχναν φαγητά από το κρέας του κουρμπάν (kurbanlik eti) για να φαν όλοι κρέας και αυτοί που δεν είχαν δυνατότητα να σφάξουν αλλά και αυτοί που δεν είχαν τη δυνατότητα να αγοράσουν και να φάνε. Για αυτό το λόγο όλοι ετοίμαζαν τραπέζια σε όσους ερχόντουσαν.

     Παλιά, έδιναν στα μικρά παιδιά ψητά ρεβύθια όταν φιλούσαν τα χέρια τους και μόνο από την οικογένεια του έδιναν λεφτά 5δρχ και ίσως καραμέλα. Τώρα δίνουν χαρτζιλίκι όσο θέλει ο καθένας. 

     Στην ημέρα των γιορτών πηγαίνονται σε όλους τους μεγαλύτερους για επίσκεψη συγγενείς, φίλοι, γείτονες, γνωστοί. Όλοι οι προσβεβλημένοι συγχωρούν ο ένας τον άλλον. Δεν γίνεται να είσαι θυμωμένος στο Μπαϊράμ.

                                                                                                     Ραμαδάν Ντιλέκ

     Υπάρχουν επίσης τα Καντίλια (οι ημερίσιες γιορτές) Kandiller:

• Regaib Kandili
• Mirac Kandili
• Berat Kandili
• Kadir Gecesi
• Mevlid Kandili

     Στα Καντίλια προσέυχεσαι όσο περισσότερο μπορείς γιατί δέχεται όλες τις προσευχές σου ο Θεός σε εκείνες τις νύχτες αν και προσέυχεσαι όλη τη νύχτα. Επισκέπτεσαι ή τώρα (παίρνεις τηλέφωνα) τηλεφωνείς τους μεγαλύτερους συγγενείς, γνωστοί, γείτονες, φίλους και γιορτάζετε με αυτόν τον τρόπο τις γιορτές. Διαβάζεις Κοράνι, κάνεις τη νόμιμη προσευχή και τραβάς τεσμπίχια (tesbih cekmet).

     H Iερή μέρα είναι η Παρασκευή, οι άντρες πηγαίνουν για νόμιμη προσευχή στο τζαμί το μεσημέρι (Cuma namazi). Επιπλέον και τα πρωί του Μπαϊραμ πήγαιναν στη νόμιμη προσευχή πρώτα απ’ όλα (Bayram Namazi) και όταν γυρνούσε ο άντρας στο σπίτι πρώτα γιόρταζαν οι ίδιοι στο σπίτι φιλώντας τα χέρια του άντρα της η γυναίκα και τα παιδιά τα χέρια του μπαμπά τους.

     Επιπλέον στην ετοιμασία του Κουρμπάν πριν από μία μέρα ετοιμάζεται του δίνουν φαγητά του βάζουν χένα. Την ημέρα που θα σφάξουν το πρωί πάλι φαγητό και νερό. Αυτός που θα σφάξει κάνει τη προσευχή του. Επίσης για όποιον είναι το Κουρμπάν πρέπει να είναι νηστικός μέχρι να φάει το κρέας από το Κουρμπάν. Επιπροσθέτως μπορεί να τερματίσει τη νηστεία από δεξιά πλευρά τρώγοντας συκώτι ή νεφρό και πρέπει να φάει πρώτα αυτός.

                                                                                                        Αχμέτ Μεχμέτ