Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, Δ. ΠΑΓΓΑΙΟΥ

 ΧΟΡΤΟΚΟΠΙ

 

Τμήμα: Ιστορίας και εθνολογίας

Μάθημα: εισαγωγή στη λαογραφία

Διδάσκον: Εμμανουήλ Βαρβούνης

Διδασκόμενος(φοιτητής): Χρήστος Κύριλλος Ποτηρένιας

ΑΕΜ:554645

Ακαδημαϊκό έτος: 2018-2019

Εξάμηνο: Δ

Συλλογή λαογραφικού υλικού

Χορτοκόπι Καβάλας

Έθιμα Λαϊκού Εορτολογίου

-Παραμονή Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς

  Τα παιδιά τριγυρνούσαν στο χωριό από σπίτι σε σπίτι και έψαλαν τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, αντίστοιχα. Τα κάλαντα που έψελναν ήταν τα ποντιακά με τη συνοδεία της λύρας. Οι στοίχοι στα ποντιακά κάλαντα δεν αναφέρονται μόνο στη γέννηση, αλλά και σε ολόκληρη τη ζωή του Ιησού Χριστού. Τέλος τα κάλαντα τα έλεγαν απόγευμα και όχι πρωί όπως σήμερα.

-Παραμονή Πρωτοχρονιάς

 Μαζεύονταν οι χωριανοί στον πολιτιστικό σύλλογο του χωριού από το πρωί και ετοίμαζαν φαγητά για να γιορτάσουν όλοι μαζί μέχρι το απόγευμα, οπότε η κάθε οικογένεια πρέπει να κάνει προετοιμασίες για την αλλαγή του χρόνου.

  Όλοι οι χωριανοί μάζευαν νερό από μια κοινή βρύση στο κέντρο του χωριού. Εκείνη την ημέρα πήγαιναν όλοι στη βρύση πριν την αλλαγή του χρόνου για να πάρουν το καλαντόνερο, έτσι το έφθανε όποιος έφθανε πρώτος και αυτός θα ήταν ο τυχερός , του οποίου η χρονιά θα πήγαινε καλά. Μεταγενέστερα οι χωριανοί άφηναν πάνω στη βρύση κάποια εδέσματα, τα οποία έπαιρνε και πάλι ο τυχερός.

  Ερχόταν ο Άγιος Βασίλης από ένα μέρος στην Ανατολή και άφηνε μια τσάντα γεμάτη φαγητά και κεράσματα.

  Τα Μωμώερα(από τη λέξη μίμηση), κατά αναλογία με τα ξένα καρναβάλια, όμως με διαφορετική έννοια, ήταν άνθρωποι που φορούσαν στολές, καθώς οι σπιτονοικοκύρηδες δεν έπρεπε να τους αναγνωρίσουν και περνούσαν στο χωριό από σπίτι σε σπίτι και χόρευαν με τη συνοδεία της λύρας και του νταουλιού ενώ μπορεί να έκαναν και καμιά ζημιά(περίπου έμεναν 5 λεπτά σε κάθε σπίτι του χωριού).

  Μια συνηθισμένη φάρσα που έκαναν τα Μωμώερα ήταν το τσάνταις. Έτσι μετά την αλλαγή του χρόνου τη νύχτα ένας άνδρας ή μια γυναίκα κρατούσε μια πάνινη τσάντα(τσαντάι), έμπαιναν μέσα στα σπίτια και την πετούσαν μέσα. Έπρεπε να τρέξουν να φύγουν προτού ο νοικοκύρης τους αναγνωρίσει και προλάβει να τους σταματήσει, αλλιώς η φάρσα είχε χαλάσει. Διαφορετικά, ο σπιτονοικοκύρης, έπρεπε το τσαλντάι με ότι κέρασμα διέθετε (συνήθως μήλο, πορτοκάλι, κάστανα, σταφίδες  και ξυλοκέρατα) και να την κρεμάσει στην πόρτα του ως να έρθουν μωμώερα να την πάρουν πίσω.

-Χριστούγεννα

  Έφτιαχναν τα χριστόψωμα.

-Πρωτοχρονιά

  Έφτιαχναν τις Βασιλόπιτες και τα τριγώνια(είδος πίτας).

-Μεγάλο Σάββατο

  Συγκεντρώνονται οι χωριανοί στο γήπεδο του ποδοσφαίρου του χωριού και παρακολουθούν έναν αγώνα μεταξύ των παλαίμαχων ποδοσφαιριστών της ομάδας και των νεότερων. Ο αγώνας παρόλο που δεν έχει την κανονική διάρκεια των 90 λεπτών, θυμίζει κανονικό αγώνα ως προς την οργάνωση, την επισημότητα στη απονομή και στο έπαθλο των νικητών.

-Πρωτομαγιά

  Ο δάσκαλος πήγαινε εκδρομή τους μαθητές για να πιάσουν το Μάη, ενώ έφτιαχναν στεφάνια και τραγουδούσαν.

-Του Φεβρουαρίου

  Οι μόνες γιορτές ήταν η Υπαπαντή του κυρίου και η γιορτή της μητέρας.

(πατήρ Θεόδωρος Παπαδόπουλος, Θεόδωρος Απαζίδης, Δημήτριος Αλεξανδρίδης)