Τελετουργίες από Π.Ε. ΚΑΒΑΛΑΣ, ΓΡΑΒΟΥΝΗΣ, Δ. ΝΕΣΤΟΥ

«Υπάρχουν πολλές εκδηλώσεις με άυλο χαρακτήρα, Δημοτικά τραγούδια, θρησκευτικά,
κάλαντα που μεταβιβάζονται σε όλα τα χωριά της Θράκης, και φυσικά και στο δικό μας, τη
Γραβούνα. Αυτά παρ’ ότι κανένας δε κάθισε να τα γράψει, είναι η κληρονομιά που σας
αφήνουμε, και σεις στα παιδιά σας. Δε βρίσκονται σε βιβλία ούτε σε κείμενα. Βρίσκονται
στη μνήμη, στην ομαδική μνήμη και στην καρδιά. Παραμένουν ζωντανά επειδή συνεχώς τα
χρησιμοποιούμε. Οι μανάδες μας και οι πατεράδες μας, εμείς και σε λίγο εσείς. Θυμάμαι
πολύ καλά τα κάλαντα των Χριστουγέννων που τραγουδούσαμε στην πατρίδα, γιατί μου
άρεσαν πολύ. Το βράδυ της παραμονής, ξημερώνοντας Χριστούγεννα τα παλικάρια του
χωριού γύρω στα μεσάνυχτα, έβγαιναν και έψαλλαν τα Θρακιώτικα κάλαντα σ’ όλα τα
σπίτια. Το έθιμο αυτό συνεχίζεται και σήμερα σ’ όλα τα χωριά του Νέστου, και φυσικά, εδώ
στο δικό μας, στη Γραβούνα.

(ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΜΠΑΛΙΑΣ)

ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

α. «Χριστούγεννα-Χριστούγεννα τώρα Χριστός γεννιέται, γεννιέται κι αναθρέφεται με μέλι
και με γάλα.
β. Το μέλι τρώνε οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες, και τα κεριά στ’ αγιάσματα στον Άγιο
Κωνσταντίνο.
γ. Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει, κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια
χρόνια να ζήσει.
δ. Εδώ Χριστός ακούμπησε με δώδεκα αποστόλους, δεύτερο μάτι ακούμπησε με δεκαοχτώ
αγγέλους.
ε. Κι εκεί που πρωτοακούμπησε δέντρο χρυσό εβγήκε, χρυσά ήταν τα κλωνάρια του κι’
ολόχρυσα τα φύλλα.
στ. Ποια είναι αυτή που πέρασε με βέργα ασημένια, και σε μας καλησπερίσει η
μαργαριταρένια.
ζ. Που ‘χει τα μακριά μαλλιά σαράντα πέντε πήχες, στον ουρανό τα ιδιάζονταν στο κάμπο τα
τυλίγει και μεσ’ τη μεσ’ της θάλασσας στήνει αργαλειό κι υφαίνει.
η. Ρίχνει σαΐτα αργυρή, το φάδι τυλιγμένο, και το μασούρι που ΄ριχνε σπέρνει μαργαριτάρι.
θ. Μαργαριτάρι στρογγυλό ήταν το πρόσωπό της, και μήλο απ’ το Παράδεισο ήταν το
μάγουλό της.»

(ΖΑΧΑΡΩ ΔΗΜΗΤΡΑΚΕ)

ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟ

«Εγώ απ’ όσο θυμάμαι, δεν είχαμε και πολλές παραδόσεις όπως ακούω ότι γίνονται και
διατηρούνται σε άλλες περιοχές. Θυμάμαι το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου – 5
Ιανουαρίου) ο κόσμος δε λουζόταν, πριν τα Φώτα γιατί αν λουζόταν λέγανε ότι θα έτρεμε
το κεφάλι τους. Βέβαια ήταν βρώμικα για λίγες μέρες τα κεφάλια, αλλά και τι να γινόταν;»

(ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΟΤΟΛΙΑ)

ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ

«Δε ξέρω τι διαφορετικό κάναμε εμείς στο χωριό μας απ’ ότι οι άλλοι. Μήπως ότι σ’ όλη τη
Σαρακοστή ο κόσμος νήστευε και στο τέλος της έσφαζαν ένα γουρούνι, κάθε οικογένεια
που το φρόντιζε όλο το χρόνο η ίδια;»

(ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΟΤΟΛΙΑ)

ΑΠΟΚΡΙΕΣ

«Τις Απόκριες, στα καρναβάλια ντυνόταν οι άντρες και τα παλικαράκια και γύριζαν όλο το
χωριό πάνω στ’ άλογα. Περνούσαν από κάθε σπίτι του χωριού, και οι νοικοκυρές τους
φίλευαν διάφορα ποτά και φαγητά. Όλη τη νύχτα τραγουδούσαν. Αυτό το έθιμο, το φέραμε
και δω αλλά μόνο τα πρώτα χρόνια το διατηρούσαμε.»

(ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΟΤΟΛΙΑ)

ΠΑΣΧΑ

«Αυτά που γινόταν τις μέρες του Πάσχα ήταν ίδια με όλα τα χωριά. Η Αναστάσιμη μέρα ή
μάλλον ακολουθία γινόταν κανονικά. Όλοι μαζευόμασταν στην εκκλησία χτυπούσαν οι
καμπάνες και μετά ψέλναμε «Χριστός Ανέστη» κλπ. Την άλλη μέρα όμως, σ’ όλα τα χωριά
της Θράκης, γύριζαν την εικόνα της Ανάστασης σ’ όλο το χωριό. Αυτό γίνεται ακόμα και
τώρα. Την εικόνα την έβγαζαν σε δημοπρασία και όποιος έδινε τα περισσότερα λεφτά,
αυτός την έπαιρνε. Αυτό γινόταν για τη γερωσύνη, την υγεία δηλαδή.»

(ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΟΤΟΛΙΑ)

ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

«Κορίτσι μου, εμείς δεν είχαμε τέτοια, η μεγαλύτερη γιορτή του χωριού είναι αυτή του
Δεκαπενταύγουστου που ήταν και είναι η προστάτιδα του χωριού. Γινόταν από βραδύς της
Παναγίας λιτανεία της εικόνας σ’ όλο το χωριό. Την άλλη μέρα, ανήμερα της Παναγίας,
μετά τη λειτουργία, οι νέοι και οι νέες του χωριού μας, χόρευαν στο αλάνι, στην αυλή της
εκκλησίας.»

(ΕΥΔΟΚΙΑ ΠΟΤΟΛΙΑ)