Τελετουργίες από Π.Ε. ΕΒΡΟΥ

 

Θάνατος

Η γιαγιά μου, μου διηγήθηκε τον τρόπο με τον οποίο οι συγγενείς αλλά και άλλοι συγχωριανοί, χειρίστηκαν την διαδικασία της ταφής της μητέρας της, όταν αυτή απεβίωσε.

Αρχικά, οι συγγενείς του εκλιπόντος, πριν την κηδεία, πλένουν το σώμα του νεκρού με κρασί. Έπειτα τοποθετούν δύο νομίσματα στα μάτια του, για τον χάρο. Το έθιμο λέει, ότι οι συγγενείς του νεκρού πρέπει να τον έχουν στο σπίτι ένα ολόκληρο εικοσιτετράωρο πριν την κηδεία. Επειδή τα παλιά χρόνια έλεγαν, ότι ένα δεν περάσει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν την ταφή, ο νεκρός θα σηκωθεί από τον τάφο του. 

Την ημέρα της κηδείας, όλοι οι χωριανοί μαζεύονταν στο νεκροταφείο και σκάβουν τον λάκκο. Αργότερα κατευθύνονταν προς την εκκλησία. Αφού τον διαβάσει ο ιερέας, έρχεται η στιγμή της ταφής, όπου ο καθένας παρευρισκόμενος, ρίχνει μια φτυαριά χώμα. 

Θρησκεία και έθιμα

Πιρπρούνα ή Ντόντουλος:

Σε περιόδους ανομβρίας, κάποια παιδιά γύριζαν στα σπίτια, έχοντας μαζί τους ένα κορίτσι (σ’ άλλα χωριά η παρέα είχε μόνο αγόρια) ορφανό και φτωχό, σκεπασμένο με φύλλα και κλαδιά. Όταν γύριζαν τα παιδιά, τραγουδούσαν:

Πιρπιρούνα περπατεί, το Θεό παρακαλεί

Βρέξε παππού μια βροχίτσα, για να γίνουν τα σταράκια

Και της γης τα χορταράκια.

 

Να βραχούν τσομπάνοι, τσομπάνοι γελαδάροι 

Και τα πράματα τους μαζί.

 

Κάθε νοικοκυρά έβγαινε τότε με μία κανάτα νερό και έβρεχε την πιρπιρούνα.

Το σκεπασμένο με φύλλα παιδί, συμβόλιζε διψασμένη βλάστηση που ζητούσε το νερό για να ζήσει και να κρατήσει. Διάλεγαν ορφανό παιδί για να το λυπηθεί ο Θεός και να βρέξει. Αυτό γινόταν επειδή απ’ την ξηρασία πάθαιναν ζημιά οι φτωχοί, οι χήρες και τα ορφανά. Η τελετουργία τελείωνε στον αυλόγυρο της εκκλησίας, εκεί όπου ξεκίνησε. Σήμερα το έθιμα διατηρείται μόνο στους Πετράδες.

 

Το Σάββατο του Λαζάρου:

Γυρνούσαν οι Λαζαρίνες, που ήταν ντυμένες με παραδοσιακή φορεσιά, από σπίτι σε σπίτι.

Την Κυριακή των Βαϊων, φτιάχνανε μια κούκλα από κουρέλι πάνω σε ένα ξύλινο σταυρό. Ήταν και φορές όμως, που την ντύνανε με παραδοσιακά ρούχα και την γυρνούσαν σε όλα τα σπίτια του χωριού τραγουδώντας:

Βάγια, βάγια του βαγιώ

ώσπου να’ ρθει η Πασχαλιά

με τα κόκκινα αυγά

μες του φούρνου το ψωμί

και στη σούβλα το τσιτσί

Τρώνε γάτες και γάτοι

Τρώνε παπάδες παπαδιές

Με τις κόκκινες ποδιές. 

Τρώνε ψάρι και κολιό

Και την άλλη Κυριακή τρώνε το κόκκινο αυγό.

Μαρή ψηλή, μαρή κοντή

μαρή μαυροματούσα, όταν θα πας στην εκκλησία

χίλια στολίδια βάζεις, βάζεις τον ήλιο πρόσωπο

και το φεγγάρι στήθη, βάζεις και τον αδώδωρο

καθήριο δαχτυλίδι.

Οι νοικοκυρές έβγαιναν και έδιναν χρήματα και δώρα. Ήταν σαν κάλαντα το Πάσχα.